وتىرىستى اشقان «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەلىمىزدىڭ əلەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ وزەكتى مəسەلەلەرىنە جəنە قازاقستاندىقتاردىڭ əل-اۋقاتىن ودان ءəرى ارتتىرۋ مىندەتتەرىنە ارنالعان جولداۋ ەلباسى ساياساتىنىڭ بەرىكتىگى مەن تۇراقتىلىعىن كورسەتەتىنىن ايتتى. «ەلباسىنىڭ جولداۋىندا قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جۇرگەن ەڭ وزەكتى الەۋمەتتىك ماسەلەلەر قامتىلعان. مەملەكەت باسشىسى سول ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ناقتى شارالاردى ۇسىنىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, تۇرمىس-جاعدايىن جاقسارتۋ, باسپاناعا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنداعى قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشۋ, تاريفتەردى شەكتەۋ جانە جولداردى جوندەۋ, قوعامدىق قاۋىپسىزدىك سەكىلدى ماسەلەلەر كوتەرىلگەنىن بىلەمىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونداي-اق جيىن بارىسىندا ەلباسى ايقىنداپ بەرگەن الەۋمەتتىك جاڭعىرۋدىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارى قازاقستاندى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى جاعىنان الەمدەگى ەڭ دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوساتىن نەگىزگى تەتىك ەكەنى ايتىلدى. وسىعان وراي «نۇر وتان» پارتياسى ناقتى باعىتتار بويىنشا جۇيەلى تۇردە جۇمىس جۇرگىزبەك. «بىرىنشىدەن, بارلىق ساياسي پارتيالار جانە قوعامدىق كۇشتەر مەن مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمدار بىرىگىپ, ەلباسى ۇسىنىستارىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن حالىققا تۇسىندىرۋگە اتسالىسۋى كەرەك. ەكىنشىدەن, اتالعان ۇيىمدار جولداۋ باسىمدىقتارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن تالقىلاپ, ونى ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ اتقارۋعا ۇلەس قوسۋدى كوزدەپ وتىر. ۇشىنشىدەن, «نۇر وتان» باسقا دا ساياسي پارتيالارمەن جانە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن كۇش بىرىكتىرىپ جولداۋدىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا جۇيەلى تۇردە قوعامدىق باقىلاۋ جۇرگىزۋدى قولعا الادى», دەدى ول.
پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنىستارىن بارلىق نەگىزگى ساياسي پارتيالار مەن قوعامدىق كۇشتەر قولداپ وتىرعانىن, وعان دەموكراتيالىق كۇشتەردىڭ جالپىۇلتتىق كواليتسياسىنىڭ جينالىسى دالەل ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
وتىرىسقا ەلدەگى جەتەكشى پارتيالاردىڭ باسشىلارى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ, كاسىبي جانە قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جيىن بارىسىندا كواليتسيا مۇشەلەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا جولداۋىنا بايلانىستى ءوز ويلارىن ورتاعا سالىپ, پىكىرلەرىمەن ءبولىستى. اتاپ ايتقاندا, «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى ازات پەرۋاشەۆ, قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنىڭ حاتشىسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى جامبىل احمەتبەكوۆ, پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى قوعامدىق كەڭەستىڭ توراعاسى, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى باقىتجان جۇماعۇلوۆ, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسقارما توراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى باقىتجان ءابدىرايىم, قازاقستان ازاماتتىق اليانسىنىڭ پرەزيدەنتى اسىلبەك قوجاحمەتوۆ, «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسى ستيپەندياتتارىنىڭ قاۋىمداستىعى» كەڭەسىنىڭ توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى باقتيار ماكەن جانە «قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق قوزعالىسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى مۇحتار مانكەەۆ ءسوز الىپ, جولداۋدا كورسەتىلگەن باستامالار حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنىن ايتتى.
ماسەلەن, ا.پەرۋاشەۆ ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن نەگىزگە الا وتىرىپ, بۇقارالىق تۇتىنۋ تاۋارلارى بويىنشا ىشكى نارىقتى قولداۋ تەتىكتەرىن ازىرلەۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى. «اق جول» پارتياسى ءۇشىن البەتتە, كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا نەگىزدەلگەن بلوك وتە ماڭىزدى بولىپ وتىر. سالىقتىق امنيستيا تۋرالى ايتا كەتەيىن. جولداۋ بارىسىندا پرەزيدەنت ء«وسىم مەن ايىپپۇلداردى امنيستيالاۋ» تۋرالى ايتىپ ءوتتى. بۇل وتە كەرەمەت باستاما. نەلىكتەن ەكەنىن ايتىپ بەرەيىن. بۇگىنگى تاڭدا ءىرى جانە ورتا بيزنەسكە قاتىستى سالىقتىق تەكسەرىس سالىقتىق ەسەپ الۋ كەزىندە ايىپپۇلعا اكەلىپ سوعاتىن قاتەلىكتىڭ بارىن انىقتاپ, سوڭعى بەس جىل مەرزىمىمەن بىرگە ايىپپۇلدىڭ مولشەرىنەن ءتورت ەسە كوپ الاشاقتى تولەۋگە مىندەتتەۋى مۇمكىن. وسىلايشا, كاسىپكەر بانكروتقا ۇشىراۋ جاعدايىنا جەتەدى», دەدى «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى.
ا.پەرۋاشەۆ وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن «اق جول» پارتياسى ۇكىمەتكە بىرنەشە رەت شىققانىن اتاپ ءوتتى.
ءوز كەزەگىندە جامبىل احمەتبەكوۆ ەلباسى جولداۋى قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا, تۇرمىسىن تۇزەۋگە باعاتتالعان قۇجات ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «جولداۋدا حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن جاقسارتۋ, بارلىق ازاماتتاردى وزدەرىنىڭ كاسىبىنە, ماماندىعىنا, بىلىمىنە ساي لايىقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ باسىم باعىتتار رەتىندە بەلگىلەندى. ەڭ تومەنگى جالاقىنى 1,5 ەسەگە كوبەيتىپ, 28 مىڭنان 42 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوتەرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىلدى. بۇل وزگەرىس جالاقىسى تومەن ازاماتتارعا ناقتى قارجىلاي كومەك تۇرىندە اسەر ەتەتىن بولادى. مەملەكەت بەس جىل ىشىندە ءىجو-ءنىڭ 10 پايىزىن ءبىلىم, عىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جۇمسايتىن بولادى. بۇل ۇلكەن قاراجات. قازاقستان قوعامىنداعى مۇعالىمدەردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە دەپ ويلايمىن. بۇل باعىتتا ەلباسى بىرقاتار مىندەتتەر جۇكتەدى. ول بىرىنشىدەن, «پەداگوگتار مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ. سول زاڭنىڭ اياسىندا ولاردىڭ لايىقتى ەڭبەك اقىلارىن الۋىنا جاعداي جاساۋ, مۇعالىمدەردى كولدەنەڭ قوعامدىق جۇمىستاردان بوساتۋ قارالادى, مۇعالىمدەردى جاپپاي تەكسەرۋدى توقتاتىلادى», دەدى ج.احمەتبەكوۆ.
سونداي-اق ول تاعى دا بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردىڭ جولداۋدا ورىندى كوتەرىلگەن ءسوز ەتە كەلىپ, جولداۋدى قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسى قولدايتىنىن جانە ونى حالىق اراسىندا ناسيحاتتاۋعا ۇيىم ءوز دەڭگەيىندە اتسالىساتىنىن ايتتى.
پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس توراعاسى, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى باقىتجان جۇماعۇلوۆ وتىرىستا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جولداۋىنداعى باستامالاردى اسىرەسە ۇستازدار قاۋىمى جىلى قابىلداعانىن جەتكىزدى. «ەلباسىنىڭ جولداۋىندا ءبىلىم, عىلىم, مەديتسينا سالاسىنا 5 جىلدىڭ ىشىندە ءىجو-ءنىڭ 10 پروتسەنتى كولەمىنە دەيىن قاراجات ءبولۋ تۋرالى تاپسىرماسى مەنى عالىم رەتىندە ەرەكشە قۋانتتى. سوڭعى 15-20 جىلدا عالىمدار وسى ماسەلەنى كوتەرىپ كەلە جاتىر. قازىر ءبىزدىڭ عىلىمنىڭ قارجىلاندىرىلۋى – 0,13 پايىز عانا. جاقىندا عانا سەناتتا وتكەن قازاقستاننىڭ بارلىق عالىمدارى جينالعان ۇلكەن دوڭگەلەك ۇستەلدە وسى ماسەلە قىزۋ تالقىلانعان ەدى. وسىدان 2-3 كۇن بۇرىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندە وتكەن فورۋمدا دا وسى ماسەلە تۋرالى كوپ ايتىلدى. كەشەگى جولداۋدى ەلباسىنىڭ عىلىم سالاسىنا باسىمدىق بەرگەنى ءبىزدى ەرەكشە قۋانتتى. عىلىمعا بولىنەتىن قاراجات كوبەيمەسە, ونىڭ ەكونوميكاعا بەرەرى از بولادى دەپ ويلايمىن», دەدى سەناتور.
وتىرىستا ابىلاي مىرزاxمەتوۆ پرەزيدەنت جولداۋىندا كاسىپكەرلەر ءۇشىن كەدەرگىسىز ورتا جاساۋ جايى اتاپ كورسەتىلگەنىن, اسىرەسە, جەر ماسەلەسى بويىنشا ناقتى شارالاردى قولعا الۋ مىندەتى قويىلعانىن قوزعادى. «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا كوپتەگەن ارىز-شاعىمدار ءتۇسىپ جاتادى. سونىڭ 15-20 پروتسەنتى جەر ماسەلەسىنە بايلانىستى. اسىرەسە, اۋىلدى جەرلەردە قيىن. ماسەلەن, ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى اياسىندا شاعىن نەسيەلەر بەرىلىپ كەلەدى. اۋىلداعى ازاماتتاردى بيزنەسكە ۇيرەتۋگە قاتىستى ناقتى تاپسىرما بار. ءبىز ولاردى وقىتىپ جاتىرمىز, نەسيە بەرىپ جاتىرمىز. ولار مال العىسى كەلەدى, جەر وڭدەگىسى كەلەدى. ال جەرگە قولى جەتپەي جاتادى. جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر جەرگە قاتىستى اقپاراتتى اشىق جاريالامايدى. نەگىزى, قالتالى ازاماتتار مىڭداعان جەردى الىپ العان, نە ءوزى وڭدەمەيدى, نە وڭدەيمىن دەيتىن باسقا فەرمەرلەرگە بەرمەيدى. ەلباسى وسى ماسەلەنى دە قولعا الۋ قاجەتتىگىن ايتتى», دەدى ا.مىرزاxمەتوۆ.
ءىس-شارا سوڭىندا جولداۋعا قولداۋ بىلدىرگەن, ەلىمىزدىڭ بارشا ازاماتتارىن جىلدىڭ باستى قۇجاتىن تالقىلاۋ, ءتۇسىندىرۋ جانە ىسكە اسىرۋ جۇمىستارىنا بەلسەندى قاتىسۋعا شاقىرعان ۇندەۋ قابىلداندى.
ايتا كەتەيىك, دەموكراتيالىق كۇشتەردىڭ «قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق كواليتسياسى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان. ول 5 ساياسي پارتيانىڭ جانە 24 ءىرى قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, 6,5 ملن قازاقستاندىقتىڭ مۇددەسىن قورعايدى. سونداي-اق كواليتسيا ەلىمىزدە بولعان كەز كەلگەن ساياسي وقيعا مەن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار باستامالارعا قاتىستى بىردەن ءوز پىكىرىن ءبىلدىرىپ, ءارتۇرلى ۇسىنىستارىن جولداپ وتىرادى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
