بۇگىنگى تاڭدا باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعان جاننىڭ بارلىعى دەرلىك مەديتسينانىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى. ال قالتاسى كوتەرگەن كەيبىر ازاماتتار ارنايى ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنە بارىپ ەم الىپ جاتادى. دەگەنمەن ءار ادامعا ءوزىنىڭ دەنساۋلىعى قىمبات. سوندىقتان دا دەرتىنە ەم ىزدەگەن جاندار دۇنيەنىڭ قاي تۇكپىرىنە بولسا دا بارۋعا ءازىر. بىراق بۇگىنگىدەي وتاندىق مەديتسينا دامىعان كەزەڭدە شيپانى شالعاي جەردەن ىزدەمەي-اق ءوزىمىز تۇرىپ جاتقان وڭىردەن دە تابۋعا بولادى. ماسەلەن, جامبىل وبلىسىندا ەلىمىزگە بەلگىلى «مەركى» شيپاجايى, ت.رىسقۇلوۆ ءساناتوريى سياقتى بىرقاتار ەمدەۋ كەشەندەرى جۇمىس ىستەيدى. جىل سايىن مۇندا كەلىپ دەرتىنەن قۇلان-تازا ايىققان ازاماتتار دا جەتەرلىك. سونىمەن قاتار جامبىل اۋدانىندا ورنالاسقان «ايشا ءبيبى» شيپاجايىنا دا كەلۋشىلەردىڭ كوزقاراسى ءتۇزۋ. تاۋ باۋرايىندا ورنالاسقان كەشەننىڭ ەمدەلۋشىلەرگە تيگىزىپ وتىرعان پايداسى كوپ. بۇل جەردەگى كىشى اقكول كولىندەگى قارا باتپاقتىڭ ەمدىك قاسيەتى تالاي جانعا شيپا بولعان. بالشىقپەن ەمدەۋ ءتاسىلى ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن وڭىرىندە كەزدەسە بەرمەيدى.
مالىمەت بويىنشا, اتالعان كەشەن 1958 جىلى ارمياندىق اسەپيان ەسىمدى دارىگەردىڭ باستاماسىمەن اشىلعان ەكەن. اۋەلى بالشىقپەن ەمدەۋ ەمحاناسى بولعان نىسان 50 ادامعا قىزمەت كورسەتكەن. كەيىن, ياعني 1961 جىلدان باستاپ اتالعان ورتالىق ءوزىنىڭ كەلۋشىلەرىنە تولىقتاي ەم كورسەتە باستاعان. الايدا كەيىنگى كەزەڭدەردەگى ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى بۇل نىساننىڭ 1997 جىلى جابىلىپ قالىپ, قۇرال-جابدىقتارىنىڭ تالان-تاراجعا تۇسكەنىن جۇرت جاقسى بىلەدى. ال بىلتىر بۇل ورتالىق «ايشا ءبيبى» ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى بولىپ قايتا اشىلعاندا, حالىقتىڭ قۋانىشىندا شەك بولعان جوق. ەندى دەرتىنە ەم بولارلىق ورتالىق قايتادان ىسكە قوسىلعاندا, حالىق قۋانباي قايتسىن...
الايدا كوپتىڭ قۋانىشى بۇگىندە سۋ سەپكەندەي باسىلعالى تۇر. سەبەبى بۇل نىسان اعىمداعى جىلى جەكەشەلەندىرۋ باعدارلاماسىنا ەنىپتى. ياعني, ەمدەۋ ەمحاناسى 10 جىل مەرزىمگە سەنىمدى باسقارۋعا ءوتىپ كەتۋى مۇمكىن. سەنىمگەرلىك باسقارۋدىڭ ءوزى جەكەشەلەندىرۋدىڭ العاشقى ساتىسى ەكەنى بەلگىلى. ەندى اتالعان نىساننىڭ «تاعدىرى» قىل ۇستىندە تۇرعانداي. وسى ۋاقىتقا دەيىن قۇياڭ, سال, بەدەۋلىك, بۋىن, جۇيكە اۋرۋلارىنا ەم بولىپ كەلگەن ەمحانانىڭ ەندىگى جاعدايىنىڭ نە بولاتىنى كوپشىلىككە بەيمالىم. ماسەلەن جىل باسىندا اتالعان مەكەمە ءۇشىن 248 ميلليون تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان بولسا, ونىڭ 62 ميلليون تەڭگەسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنبەي قالعان. ءتىپتى بۇل قاراجاتتىڭ ىشىنەن 48 ميلليون تەڭگە قىسقارتىلىپ تا كەتكەن كورىنەدى. جامبىل وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا قاراستى مەكەمەنىڭ بۇگىنگى جايى وسى. ەندى قاراجاتتىڭ اڭگىمەسى بىتكەندە, كادر ماسەلەسىندە دە بىرقاتار قىسقارتۋلار ورىن الىپتى. 2015 جىلى مۇندا 151 قىزمەتكەر بولسا, وتكەن جىلى 117 قىزمەتكەر قالعان. بيىلعى مامىر ايىنا دەيىن وسى قۇرام بىرىگىپ جۇمىس ىستەگەنىمەن, قارجىلىق قيىندىقتاردىڭ سالدارىنان تاعى 15 ازامات جۇمىستان بوساتىلىپتى. ال قالعان ازاماتتارعا بۇگىندە ايلىق جالاقىسىن, ەڭبەك دەمالىسىن تولەۋدىڭ ءوزى مۇڭ بولىپ وتىر ەكەن.
جالپى جۇرتتىڭ ايتۋىنشا, كەزىندە شيپاجاي اۋماعىندا جىلان كوپ بولعان دەسەدى. سودان دا كىشى اقكول بالشىعىنىڭ, بالدىرلارىنىڭ ەمدەلۋشىلەر ءۇشىن ەمدىك قاسيەتى جوعارى. ماماندار مۇنىڭ ءبارى, اسىرەسە بۋىن اۋرۋلارىنا ەم ەكەنىن ايتادى. قازىرگى كەزەڭدە اتالعان شيپاجايدا ەمدەلۋشىلەردىڭ 80 پروتسەنتى سۇيەك جانە بۋىن اۋرۋلارىنا شالدىققاندار ەكەن. سونىمەن قاتار مۇندا ەرلەر اراسىنداعى بەدەۋلىك پەن بەلسىزدىكتى جانە جول اپاتىنان جاراقات العانداردى ەمدەۋگە دە مۇمكىندىك مول. بۇدان بولەك, «ايشا ءبيبى» شيپاجايى ورتوپەديالىق جانە جۇيكە جۇيەسى اۋرۋلارىنا شالدىققاندارعا دا كومەك كورسەتىپ كەلەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, اعىمداعى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا وسىندا كەلىپ ەم قابىلداعان 121 ەمدەلۋشى نەگىزىنەن مەملەكەتتىڭ كومەگىن كورگەن. ولاردىڭ ءبىر كۇندىك ەمدەلۋ قۇنى 9984 تەڭگە بولعان. كەيىن مەكەمەنىڭ جاعدايىنا بايلانىستى 6 تەڭگەگە جوعارىلاپتى. قازىر ەمحانادا ءبىر مەزگىلدە 15 ادامنىڭ 10 كۇن بويىنا ەم قابىلداۋعا مۇمكىندىگى بار. ەگەر وسىنداي مۇمكىندىگى بار «ايشا ءبيبى» شيپاجايى جەكەشەلەنىپ كەتسە, ونىڭ بۇل مۇمكىندىگى ساقتالا ما, جوق پا, ول جاعى دا بەيمالىم.
قىلىشىن سۇيرەتىپ قىس تا كەلىپ قالدى. الايدا جىلىتۋ ماۋسىمىنا تولەيتىن مەكەمەنىڭ قاراجاتى جوق. جاز مەزگىلىنىڭ وزىندە كوممۋنالدىق تولەم 1 ميلليون تەڭگە كولەمىندە بولسا, قىستىگۇنى بۇل باعا 5 ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتەدى ەكەن. قازىرگى كەزدە اتالعان ورتالىقتا 12 ادام ەم الىپ جاتقان بولسا, مەكەمە شىعىنىن ولاردىڭ ەسەبىنەن جابۋعا ەشقانداي دا مۇمكىندىك بولماي تۇر. «ايشا ءبيبى» شيپاجايى باس دارىگەرىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى حاميدي شاۋحاروۆ وسى ماسەلە وڭىنان شەشىلسە, بارلىعىنىڭ دا دۇرىس بولاتىندىعىن ايتادى. ەڭ باستىسى, شارتاراپقا اتى جايىلعان شيپاجايدى ساقتاپ قالۋعا مۇمكىندىك بار. تەك اڭگىمەنىڭ ءبارى دە قاراجات ماسەلەسىنە كەلىپ تىرەلىپ تۇر ەكەن.
جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ جۇمىس ساپارىمەن جامبىل اۋدانىنا بارعاندا, ارنايى «ايشا ءبيبى» شيپاجايىنا اتباسىن بۇرىپ, بۇل عيماراتتى ساتۋعا مۇلدە بولمايتىنىن, رەتى كەلسە مەملەكەت مەنشىگىندە قالدىرۋ كەرەكتىگىن ايتقان بولاتىن. بۇل كەلۋشىلەر ءۇشىن يگىلىكتى بولارى ءسوزسىز. دەگەنمەن مۇندا ءتيىستى قاراجاتتىڭ بولىنبەي جاتۋى, ونىڭ ۇستىنە قىس مەزگىلىنىڭ كەلىپ قالعانى كوڭىلگە الاڭ ۇيالاتادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن مىڭداعان جاننىڭ دەرتىنە شيپا بولعان شيپاجاي شىرعالاڭىنىڭ قانشا ۋاقىتقا سوزىلاتىنى بەلگىسىز. ەگەر وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ءتيىستى قاراجاتتى ءبولىپ بەرسە, كەشەن ءوزىنىڭ جۇمىسىن ءارى قاراي جالعاستىرىپ, تالاي جانعا شيپا سىيلايتىنى ءسوزسىز ەدى...
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
