– ديدار, التىن قۇتتى بولسىن! جەڭىسكە دەيىنگى جول قانداي بولدى؟
– ازياداداعى جەڭىسكە جەتۋ جولى وڭاي بولعان جوق. ەكى جىل بويى باپكەرلەرىممەن تىنىمسىز ەڭبەك ەتتىك. جاراقات, وپەراتسيا, تالاي جەڭىلىس پەن سىن دا بولدى. بالكىم, سول قيىندىقتارعا شىداعانىم ءۇشىن دە اللا ماعان وسى جەڭىستى ءناسىپ ەتكەن شىعار.
– ازيادانىڭ فينالدىق بەلدەسۋىندە جولىڭىز يراندىق بالۋانمەن ءتۇيىستى. ول – الەمدىك رەيتينگتە كوش باستاپ تۇرعان بالۋان. بارلىعى ويداعىداي ءوتتى مە؟
– مەن ءۇشىن ازيا ويىندارىنداعى ەڭ اۋىر ايقاس فينالداعى بەلدەسۋ بولدى. وعان دەيىنگى جەكپە-جەكتەردىڭ بارلىعىن ۋاقىتىنان بۇرىن اياقتادىم. ال فينالداعى قارسىلاسىم – تاجىريبەلى ءارى دايىندىعى جوعارى سپورتشى.
باستاپقىدا ۆازاري ءادىسىن جاساعاندا, ۇپاي الۋىم كەرەك بولاتىن. ونى تورەشىلەر ەسەپتەگەن جوق. ارتىنشا بۇل ادىسكە ءوزىم ءتۇسىپ قالدىم. ەكەۋمىزدە دە ەكى ەسكەرتۋدەن بار ەدى. سوڭعى جاعىنا قاراي يراندىققا قارسى ءادىس جاساماق بولعاندا, ول تاتاميگە جاتا قالدى. ەندى تورەشىلەردە سايد موللايگە ءۇشىنشى ەسكەرتۋدى بەرە مە, بەرمەي مە دەگەن ساۋال تۋىندادى. شىنى كەرەك, قاتتى ۋايىمدادىم. ءبىراز اقىلداسقان سوڭ تورەشى مەنىڭ قولىمدى كوتەردى.
– جەڭىلىسكە ۇشىراعان سايد موللاي تورەشىلەر شەشىمىنە قارسىلىق رەتىندە تاتاميدەن كەتپەي قويدى. ءتىپتى باپكەرى دە ايعايلاپ نارازىلىق ءبىلدىردى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, ولاردىڭ بۇل ارەكەتى قانشالىقتى دۇرىس؟
– سپورتشى رەتىندە ونىڭ سول كەزدەگى جاي-كۇيىن تۇسىنەمىن. ول ءوزىنىڭ جەڭىسىنە سەنىمدى ەدى. تىم ەرتە قۋانىپ قويدى. مۇنداي جاعدايلار سپورتتا ءجيى بولادى. سوندىقتان دا باپكەرلەر بىزگە سوڭىنا دەيىن كۇرەسىڭدەر, بەرىلمەڭدەر دەپ ۇنەمى ەسكەرتۋ جاساپ وتىرادى. اسىرەسە دزيۋدودا جەرگە جاتا قالعان سپورتشىعا مىندەتتى تۇردە ەسكەرتۋ بەرىلەدى. سوندىقتان ءۇشىنشى ەسكەرتۋ ءادىل بەرىلگەنىنە كۇمانىم جوق.
– اكەنىڭ جەكە باپكەر بولعانى قالاي؟ ۇيدە دە, زالدا دا بىرگەسىزدەر. كەيدە ەركەلەگىڭىز كەلەتىن دە شىعار؟
– اعام ەكەۋمىزدى سپورتقا باۋلىعان اكەم. بىزگە دزيۋدونىڭ الىپپەسىن دە ۇيرەتكەن سول كىسى. جەڭىستى ءساتىڭدى بولىسكەننىڭ ءوزى باقىت ەمەس پە؟! جەڭىلگەن كۇننىڭ وزىندە: «جاسىما, بالام, ءبارى ءالى الدا, شىدا, وليمپ شىڭىنا ۇمتىلۋ كەرەك» دەپ جىگەرلەندىرەدى. سوندىقتان ەركەلىكتەن گورى اكەمىزدىڭ اقىلىنا قۇلاق تۇرگەندى دۇرىس سانايمىن. ۇيدە نەگىزىنەن انام ەركەلەتەدى, بار ءتاتتىسىن اۋزىمىزعا توسادى.
– اناڭىز دا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قۋانعان بولار؟
– ول كىسى ءبىز جارىس جولىنا شىققاندا ءوزىن قويارعا جەر تاپپاي كەتەدى ەكەن. ءاربىر انا سويتەتىن شىعار. بىراق جەكپە-جەكتەرىمىزدى تاماشالاۋعا جۇرەگى داۋالامايدى. ۇيدە اعالارىمىز جينالىپ ايقاستاردى تاماشالاپ وتىرسا, انام سىرتتا قوبالجىپ, دۇعا ەتىپ جۇرەدى. ول كىسىگە ۇتىلسام دا, ۇتسام دا چەمپيونمىن.
– كوماندا كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرى ەلدوس سمەتوۆ تاتاميگە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ شىعىپ, جاراقات الىپ قالدى. ءتىپتى ونى جەدەل جاردەممەن اۋرۋحاناعا الىپ كەتتى. بۇل جايت قۇراما مۇشەلەرىنە قالاي اسەر ەتتى؟
– ەلدوس – نامىسقوي ازامات. جاراقات الىپ قالماعاندا قورجىنعا التىن سالۋى ابدەن مۇمكىن ەدى. سول كۇنى قابىرعاسى تاڭىلعان كۇيدە ارامىزعا ورالدى. «حالقىمىز بىزگە ءۇمىت ارتىپ وتىر. سەنىم ۇدەسىنەن شىعۋىمىز كەرەك. بۇل قولدارىڭنان كەلەدى» دەپ ءبىزدىڭ نامىسىمىزدى قايراپ, جىگەرىمىزدى جاني ءتۇستى.
– ءسىزدىڭ التىنىڭىزدى كوپشىلىك سەنساتسيا سانايدى. جارىس الدىندا الدىڭىزدا قانداي مىندەت تۇردى؟
– ازيا ويىندارىندا جەڭىسكە جەتەدى دەپ ەشكىم سەنگەن جوق. باستاپقىدا وزگە تۇرماق ءوزىم دە سەنبەدىم. جۇلدە الامىن دەپ كەلدىم, بىراق ول جۇلدە التىن بولادى دەپ ويلاعان جوقپىن. فينالعا شىققان سوڭ عانا باس جۇلدە ءۇشىن ايانىپ قالماۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىندىم. سەبەبى كۇمىس ونسىز دا قورجىندا ەدى. ەكىنشى ورىنعا قاناعاتتانىپ قانا قويماي, جەڭىسكە جەتۋ كەرەك دەپ شەشتىم.
– وسىدان ەكى جىل بۇرىن 73 كيلودان 81 كيلوعا سالماق اۋىستىردىڭىز. بۇل جەڭىس جاڭا سالماققا تولىق بەيىمدەلگەنىڭىزدى اڭعارتا ما؟
– ەكى جىلدا جاڭا سالماققا تولىق بەيىمدەلۋ ءاربىر سپورتشىعا قيىن. سوندىقتان ماعان ءالى ءبىراز تەر توگۋ قاجەت. قازىر وسى سالماقتا ءوزىمدى جايلى سەزىنۋ ءۇشىن ەڭبەكتەنىپ جاتىرمىن. بۇرىن 79-80 كيلو بولسام, سوڭعى ايدا 85 كيلوعا جەتتىم, ياعني سالماق قۋ وڭايلاۋ.
– تاعى ارتقا شەگىنىس جاساپ, ريو وليمپياداسىنا توقتالساق, ءسىزدىڭ برازيليا الامانىنا قاتىسۋىڭىز جارىسقا ساناۋلى كۇن قالعاندا شەشىلدى. ريوداعى جەڭىلىستىڭ باستى سەبەبى نەدە دەپ ويلايسىز؟
– وليمپيا ويىندارىندا باق سىناۋ كەز كەلگەن سپورتشىنىڭ ارمانى. بۇل باق ماعان دا بۇيىردى. ريودا باق سىنايتىنىمدى ەستىگەندە سەنگەن جوقپىن. سويتە تۇرا, مەدال السام, جەڭىسكە جەتسەم دەپ ارماندادىم. وكىنىشكە قاراي, ەكىنشى بەلدەسۋىمدە 73 كيلو مىقتىلارىنىڭ بىرىنە سانالاتىن ازەربايجاندىق رۋستام ورۋدجەۆكە جول بەردىم.
– الدا الەم چەمپيوناتى كۇتىپ تۇر. ءسىزدىڭ دە وعان قاتىسۋ جوسپارىڭىزدىڭ بار ەكەندىگىن ەستىپ ەدىك...
– وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ازيا ويىندارى مەن باكۋدە وتەتىن الەم چەمپيوناتى اراسىندا ءۇش اپتاعا جەتپەيتىن ۋاقىت بار. باپكەرلەر باسىندا-اق قوس جارىسقا قاتىسۋ قيىن سوعادى دەپ قۇرامانى ەكىگە بولگەن-ءدى. ول جاققا ەكىنشى قۇرام بارادى دەپ جوسپارلانعان. سوندىقتان ازەربايجان استاناسىندا مەنىڭ باق سىناۋىم ەكىتالاي. بۇيىرتسا, قۇراما مۇشەلەرى ماكسيم راكوۆ پەن ەلدوس سمەتوۆتىڭ جەڭىستى جولىن جالعاستىرادى دەگەن ۇمىتتەمىن.
– ازياداداعى كوماندالىق سايىس تۋرالى پىكىرىڭىزدى بىلسەك.
– فينالعا شىعامىز دەپ جوسپارلاعانبىز. سول جوسپار ورىندالدى. جۇلدە الا الماعان دزيۋدوشىلارىمىزدىڭ وسى سىندا كۇمىس مەدال العانىنا قۋانىشتىمىن.
– دزيۋدوعا اكەڭىز الىپ كەلگەنىن ايتتىڭىز. ءسىزدى بۇل سپورت نەسىمەن باۋراپ الدى؟
– اكەم ءوزى دزيۋدوشى. سوندىقتان ءبىزدىڭ دە سپورتقا جاقىن بولعانىمىزدى قالاسا كەرەك. ءوزى شاكىرت تاربيەلەپ جۇرگەن. كۇندەلىكتى جاتتىعۋعا اعام ەكەۋمىزدى ەرتىپ باراتىن. سولاردىڭ دايىندىقتارىن كورىپ ءبىز دە دزيۋدوعا قىزىعىپ كەتتىك. مىنە, 10 جاستان بەرى كۇرەستىڭ وسى تۇرىنەن قول ۇزگەن ەمەسپىن.
اڭگىمەلەسكەن
ءمادينا اسىلبەك,
جۋرناليست
