جاس بۋىن قاراسىنىڭ مولدىعىنا قاراعاندا بۋىنى قاتپاي جاتىپ فاشيستىك ءناتسيزمنىڭ قۋدالاۋىنا ۇشىراپ, ازاپتى جىلداردى باستان كەشىرگەن ت ۇلىمدىنىڭ اۋىر تاعدىرى بەي-جاي قالدىرماسا كەرەك. «ەركىندىك قاناتى» قوعامدىق قورىنىڭ وكىلى ايگەرىم سەيتەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, 60-تان استام مەملەكەتتىڭ 12 ميلليونعا جۋىق تۇرعىنى تاماشالاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولعان بىرەگەي كورمەنى قازاقستاندا ۇيىمداستىرۋعا «اننا فرانك» مۋزەي-ءۇيى مەن «فريدريح ەبەرت» قورى قولداۋ كورسەتىپتى.
اننا ەۆرەي وتباسىنان, گەرمانيادا تۋعان. گيتلەر ۇكىمەت باسىنا كەلگەننەن كەيىن اكە-شەشەسى مەن تۋعان-تۋىستارى ناتسيستىك قۋدالاۋعا ۇشىراپ, امالسىز نيدەرلاندىعا باس ساۋعالايدى. بىراق ەۋروپانى جاۋلاپ العان فاشيستىك بيلىك مۇندا دا تىنىشتىق بەرمەيدى. اۋلەت مۇشەلەرى اجال تىرناعىنا ىلىنبەۋدىڭ امالدارىن جاساپ, ەكى جىل بويى قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي باسپانادا جاسىرىنىپ جۇرەدى. بىراق «الۋشىنى اڭدۋشى جەڭەدى» دەگەندەي گەستاپونىڭ قارماعىنا ءتۇسىپ, كونتسلاگەرلەرگە قامالادى. اتان تۇيە كوتەرە الماس نەبىر قيىندىقتارعا كەزىگەدى. بۇل وتباسىدان اكەلەرى وتتو فرانك قانا ءتىرى قالادى.
ەركىندىك پەن ىزگىلىكتىڭ, بەيبىتشىلىك پەن دوستىقتىڭ سيمۆولىنا اينالعان اننانىڭ جەكە كۇندەلىگى ايداي الەمگە اتىن تانىتتى دەسە دە بولادى. ونداعى جازبالاردا تۇتاس ۇلت باسىنا تونگەن ناۋبەت, قايعىلارى مەن زارداپتارى, حولوكوست قۇرباندارى, ناتسيزم جايلى شىندىقتار ەش بۇكپەسىز باياندالادى. جاس قىزدىڭ ىشكە بۇككەن جانايقايى اق قاعاز بەتىنە كوز جاسى سياقتى توگىلەدى. العاشقى كۇندەلىگىن 13 جاسقا تولعاندا جازىپ, سوڭعىسىن 1944 جىلى اياقتاعان. ءتىپتى رومان جازۋدى دا ويلاستىرعان دەسەدى. بىراق ول ماقساتىنا جەتە الماعان. اكەسى 1963 جىلى «اننا فرانك» اتىنداعى قور قۇرىپ, كۇندەلىك جازبالار العاش رەت وقىرماندار قولىنا تيگەن. الەمدىك بەستسەللەرگە تەڭەلگەن. اسىرا ايتىلسا دا, ون ەكىدە ءبىر گ ۇلى اشىلماعان قىزدىڭ قانى سورعالاعان اقيقاتتاردى بۇكپەسىز ايتۋى تالايلاردىڭ جۇرەگىن اۋىرتقان ءتارىزدى.
كورمەگە قويىلعان باسقا دا تۋىندىلار مەن شىعارمالار, جادىگەرلەر مەن ەكسپوناتتار سۇرقيا كەزەڭنىڭ تىلمەن جەتكىزگىسىز اۋىر زارداپتارى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى سىر شەرتەدى.
ادامي نورمالارمەن ەش سىيىسپايتىن جاۋىزدىقتاردى اشكەرەلەۋدى, ادام قۇقىعى مەن بوستاندىعىن, ادامگەرشىلىك اسىل قاسيەتتەردى ناسيحاتتاۋدى ماقسات ەتكەن كوشپەلى كورمەنىڭ قازاقستاندىق وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن ءتالىم-تاربيەسى زور ەكەنى انىق.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
