تاربيەلەدى, شىڭدادى, شىنىقتىردى
...الماتىنىڭ اپتابى ءدال وسى كۇنى ايرىقشا «اسقىنىپ», شاقىرايعان كۇننىڭ كوزى توبەنى تەسەردەي جەرگە ءتونىپ تۇر. بىراق ءبىزدىڭ كوپتەن جوسپارلاعان كەزدەسۋىمىزگە مادەني شاھاردىڭ 40 گرادۋس ىستىعى تا كەدەرگى بولا المادى. كەلىسىلگەن ۋاقىتتا مەجەلى جەردە بولۋدى كوزدەپ, جولعا ادەتتەگىدەن ارتىعىراق ۋاقىت الىپ, تەاترعا قاراي اياڭدادىق. 20 مينۋتقا ەرتە جەتكەنىمىزگە مارقايا بەرگەنىمىز سول ەدى, كۇزەتشى اكتريسانىڭ الدەقاشان كەلىپ, ءبىزدى ءوزىنىڭ گريم بولمەسىندە كۇتىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. الگىندە عانا عيماراتقا ەركىنسي ەنگەن بويىمىزدى ەندى تەز جيناپ, ءتورتىنشى قاباتقا يمەنە كوتەرىلدىك. ونەر يەسى ءبىزدى جادىراي قارسى الدى.
– 5-سىنىپتان باستاپ الماتىداعى №12 مەكتەپ-ينتەرناتتا وقىدىم. جاستايىمنان ينتەرناتتىڭ ءتارتىبى بويىما سىڭگەندىكتەن بولار, مەن ءۇشىن قاي كەزدە دە ۋاقىت قىمبات. مىنە, تەاتردا قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقانىما 60 جىلعا جۋىقتاپتى. وسى ۋاقىت ىشىندە مەن بىردە-ءبىر مارتە جۇمىسقا كەشىككەن جان ەمەسپىن. ەڭ كەمى 15 مينۋتقا ەرتە كەلەتىنمىن. ءالى دە سولاي. العاش تەاتر تابالدىرىعىن اتتاعانىم 1961 جىل بولاتىن. قاراپ وتىرسام, قىزىم, 60 جىل دەگەن – ءبىر ادامنىڭ عۇمىرى عوي. ال ءبىز سول ءومىردى ساحنادا كەشىپ كەلەمىز. تاۋبە, باقىتتىمىن. تاعدىر اسقار توقپانوۆتاي كەمەڭگەر ۇستازدان ءتالىم الۋدى, ءازىربايجان مامبەتوۆتەي جاڭاشىل رەجيسسەرمەن جۇمىس ىستەۋدى ءناسىپ ەتتى. ءانۋار مولدابەكوۆ, ءسابيت ورازباەۆ, ءاسانالى ءاشىموۆ, ءانۋار بورانباەۆ باستاعان ساحنالىق ارىپتەستەرىمنىڭ ءوزى ءبىر توبە! ارينە باستاپقىدا قينالدىق, قينالا ءجۇرىپ شىڭدالدىق. ءبىزدىڭ باعىمىز سول – قاليبەك قۋانىشباەۆ, سەركە قوجامقۇلوۆ, ەلۋباي ومىرزاقوۆ, قۇرمانبەك جانداربەكوۆ باستاعان قازاق ونەرىنىڭ تاۋ تۇلعالارىنىڭ ءتالىمىن كورە ءجۇرىپ تەاترعا كەلدىك. ءسابيرا مايقانوۆا, شولپان جانداربەكوۆا, حاديشا بوكەەۆا, حابيبا ەلەبەكوۆا, بيكەن ريموۆا سىندى ناعىز ساحنا مايتالماندارىنىڭ قامقورلىعىن كوردىك. بيكەن اپام تۋعان انامداي بولدى. ءتىپتى ءوزىنىڭ مەن جايىنداعى ەستەلىگىندە: «...تەاترىمىزعا كوك كوزدى سارى قىز كەلدى. كەلگەنىنەن-اق بارلىعىمىز سول قىزعا عاشىق بولدىق» دەپ جازىپتى. شولپان اپام دا جانىنا ەرەكشە جاقىن تۇتتى. مەنىڭ تابيعاتىم نەگىزىنەن ليريكالىق امپۋلاعا جاقىن بولعاندىقتان, شولپان اپاي ەكەۋمىز ءجيى ءبىر رولگە ءتۇسىپ قالاتىنبىز. ول كىسى ءبىرىنشى قۇرام, مەن ەكىنشى قۇرامدا قاتار ويناپ جۇردىك. ساحنالىق كيىمىنە اسا كىرپيازدىقپەن قارايتىن اپاي, سول تالابىن مەن ءۇشىن تۇڭعىش رەت بۇزىپ, ءوز كوستيۋمىن ماعان بەرگەنى بار. قاي كەزدە دە ساحنالىق كەلبەتىمە, شەبەرلىگىمە الاڭداپ, ۇنەمى گريمىمدى تەكسەرىپ, اقىل-كەڭەسىن ايتۋدان جالىققان ەمەس. ۇلكەندەردىڭ سول تاعىلىمى, قامقورلىعى ءبىزدى كاسىبي تۇرعىدان عانا ەمەس, ادامگەرشىلىككە دە تاربيەلەپ, شىڭدادى, شىنىقتىردى.
ساحناعا 60 جىل ەركەلەدىم
اكتريسانىڭ باعى – ويناعان ءرولى. بۇل جاعىنان كەلگەندە دە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى تورعىن تاسىبەكوۆانىڭ جۇلدىزى جوعارى بولدى. ەڭ العاش 1962 جىلى ءازىربايجان مامبەتوۆ قولتاڭباسىندا ساحنا كورگەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي» تراگەدياسىنداعى ماعىش (ماعريپا) ءرولى ونەر يەسىنىڭ شىعارماشىلىق عۇمىربايانىنىڭ جولاشار جاۋھارىنا اينالدى. ماعىش بەينەسىنەن كەيىن-اق ساحناگەردىڭ سان تاراپتى سىرشىل كەيىپكەرلەر گالەرەياسى قىزىقتى بەينەلەرمەن تولىعا ءتۇستى. ولاردىڭ قاتارىندا: ش.ايتماتوۆتىڭ «انا – جەر-انا» سپەكتاكلىندەگى – ءاليمان, ءتول دراماتۋرگيامىزدان: م.اۋەزوۆتىڭ «قارا قىپشاق قوبىلاندىسىنداعى» – قۇرتقا, «قاراگوزىندەگى» – اقبالا, ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «قوزى كورپەش-بايان سۇلۋىنداعى» – بايان, س.مۇقانوۆتىڭ «شوقان ۋاليحانوۆىنداعى» – كاتەرينا, ءا.تاجىباەۆتىڭ «مايراسىنداعى» – مايرا, ب.ريموۆانىڭ «اباي-ايگەرىمىندەگى» – ايگەرىم جانە تاعى باسقا بەينەلەر, الەمدىك كلاسسيكادان: ۋ.شەكسپيردىڭ «اساۋعا تۇساۋىنداعى» – بيانكا, م.ءفريشتىڭ «دون جۋاننىڭ دۋمانىنداعى» – دوننا اننا, ن.گوگولدىڭ «رەۆيزورىنداعى» – ماريا انتونوۆنا, قازىرگى زامان دراماتۋرگياسىنان – ءا.ءتارازيدىڭ «اقىن... پەرىشتە... ماحاببات...» قويىلىمىنداعى – بەيمازا ايەل, ر.مۇقانوۆانىڭ «ماڭگىلىك بالا بەينە» سپەكتاكلىندەگى – قاتيرا, د.يسابەكوۆتىڭ «ەسكى ۇيدەگى ەكى كەزدەسۋىندەگى» – زەينەپ, شاحيماردەن مەن ق.ىسقاقتىڭ «توميريسىندەگى» – ەلەس, «قازاقتارىنداعى» – انا, ب.جاكيەۆتىڭ «جۇرەيىك جۇرەك اۋىرتپايىنداعى» – كۇلەگەش ايەل, ۋ.گادجيبەكوۆتىڭ «ارشىن مال الانىنداعى» – جيحان اپكە, ي.عايىپتىڭ «ەستايدىڭ قورلانىنداعى» – قورلان سىندى بەينەلەر اكتريسانىڭ سان تاراپتى باعىت پەن مىنەزدە كورىنۋىنە, ساحنالىق شەبەرلىگىن شىڭداۋىنا تەڭدەسسىز مۇمكىندىك سىيلادى. تورعىن تاسىبەكوۆانىڭ كينەماتوگرافيا سالاسىنداعى ىزدەنىسى دە ەلەۋلى. اراسىنداعى ەڭ شوقتىقتىسى – ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ كينو ونەرىندەگى تىرناقالدى تۋىندىسى – ء«ان قاناتىندا» فيلمىندەگى مايرا ۋاليقىزىنىڭ ءپروتوتيپى – ءسابيرانىڭ رولىندە ويناۋى دەر ەدىك. سونداي-اق «فارحاد-شىرىن» مەن «كورول لير» فيلمدەرىنىڭ كەيىپكەرلەرىن, كينوداعى اقبالا مەن ماعىشتىڭ سوزدەرىن دىبىستاپ, اسەم داۋسىمەن قازاق كورەرمەنىمەن قاۋىشتىرۋى دا ۇلت ونەرىنىڭ وركەندەۋىنە قوسىلعان قوماقتى ۇلەس.
– ءبىز تەاترعا كەلگەن العاشقى جىلداردا ءازىربايجان مامبەتوۆ مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي» تراگەدياسىن ساحنالادى. سونداعى ماعىش رولىمەن تانىلدىم عوي. ماعىشتىڭ جولى جەڭىل بولدى. سودان كەيىن-اق كىلەڭ باستى رولدەردى ويناي باستادىم. بايان مەن قۇرتقادان باستاپ, تالاي كۇردەلى رولدەردە ءوزىمدى سىناپ كوردىم. ايتسە دە, ادام ارمانسىز بولمايدى. جاستايىمنان اقتوقتى مەن قاراگوز رولىنە ەرەكشە قىزىقتىم. كەيىنىرەك عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ ۇلپانىن ساحناعا شىعارۋدى ىشتەي ارماندادىم. بىراق, بۇيىرمادى. ايتسە دە وعان وكىنبەيمىن. ساحنا مەنى 60 جىل ەركەلەتتى. ءالى دە ەركەلەگىم كەلەدى. كوڭىلگە ءبىر كىربىڭ سالار تۇس – زامانداس قۇربى-قۇرداستارىمنىڭ قاتارى سيرەپ, كوزكورگەندەردەن ەشكىم قالماي بارا جاتىر. نەبىر ءدۇلدۇل تالانتتار دۇنيەدەن ءوتىپ كەتتى. ءانۋار مولدابەكوۆ قانداي ەدى! قۇدايبەرگەن سۇلتانباەۆ پەن قۇمان تاستانبەكوۆتىڭ كاسىبي شەبەرلىگىنەن بولەك, ادامگەرشىلىگى دە اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمە. سولاردى ويلاسام, كوزىمە جاس كەلەدى. ساعىنامىن. ءبىز وسىنداي تالانتتارمەن سەرىكتەس بولا ءجۇرىپ شەبەرلىگىمىزدى شىڭدادىق. وزگەنى ايتپاعاندا, ارقايسىمىز ءبىر-ءبىرىمىز ءۇشىن ۇلكەن مەكتەپ ەدىك. ماسەلەن, ب.جاكيەۆتىڭ «جۇرەيىك جۇرەك اۋىرتپاي» سپەكتاكلىندە قۇمان ەكەۋمىز قاتار وينادىق. سونداي شىنايى شىقتى. تەاتر رەپەرتۋارىنداعى وزىمىزگە جاقسى كەلەتىن, جاقسى كورىپ وينايتىن قويىلىمداردىڭ ءبىرى بولدى. ءار ويناعان سايىن جانىمىز راحاتتاناتىن. وتكەندە ءاسانالى دراماتۋرگ ءسۇلتانالى بالعاباەۆقا وسى «جۇرەيىك جۇرەك اۋىرتپاي» دراماسى سەكىلدى تەاتردىڭ ۇلكەندەرى وينايتىن پەساعا تاپسىرىس بەردىم دەپ قۋانتىپ قويىپ ەدى. سونى كۇتىپ ءجۇرمىز (كۇلدى). بالالارىم بولسا: «ماما, وسى كۇنگە دەيىن 200-گە تارتا ءرول وينادىڭ, ەندى قايتەسىڭ, دەمالساڭشى. ءوزىڭ امان-ەسەن جۇرسەڭ بولدى» دەيدى. بىراق ءبىز اكتريسامىز عوي. ءبىز ساحناسىز ءومىر سۇرە المايمىز. ءبىزدىڭ ءتاڭىرىمىز – ۇلى مارتەبەلى تەاتر! شىعارماشىلىق شابىت بەرەتىن, جانىمىزدى بار دەرتتەن ارىلتاتىن قاسيەتتى ورىن – ساحنا. ساحناعا شىقساق اۋرۋدان جازىلىپ كەتەمىز. مىنە, جاسىمىز 80-گە كەلسە دە ءالى كۇنگە تەاتردى اڭساپ تۇرامىز. ءرول بەرسە جاساپ, جاسارىپ قالامىز. وسىندايدا جۇرەككە ءاجىم تۇسپەيدى دەپ قالاي ءدال تاۋىپ ايتقان. ءبىزدىڭ دە جۇرەگىمىز جاس, كوڭىلىمىز – بالا! بۇرىنىراقتا قويىلعان ءبىردى-ەكىلى ءرولىمىز بولماسا, قازىر جاڭا قويىلىمدارعا قاتىسپايمىز.
ماسەلەن, جاقىندا تەاترىمىزدا «قىز جىبەك» قويىلدى. سوندا تولەگەننىڭ اناسىن ويناپ شىعۋعا جاعدايىمىز كەلەتىن ەدى. ءانىمىزدى دە ايتا الامىز. سونداي كەزدەردە «شىركىن, ءبىزدىڭ دە بويىمىزداعى باردى سارقىپ پايدالانسا, تەاتر ونەرى ۇتپاسا, ۇتىلماس ەدى عوي» دەپ ىشتەي ويلاپ قويامىن.
ەگىز جۇرەكپىز
تەاتر تابالدىرىعىن اتتاعانىنان-اق ساحنانىڭ ءسانى, كورەرمەنىنىڭ سۇيىكتىسىنە اينالعان تالانتتى اكتريسا ومىرلىك سەرىگىن دە وسى تەاتردا جولىقتىرعان ەدى. سوناۋ ءبىر جىلى گوگول كوشەسىندە كەزدەيسوق جولىققان سۇلۋ بويجەتكەن ستۋدەنت ءاشىرالى كەنجەەۆتىڭ جۇرەگىنە سونبەيتىن ماحاببات وتىن جاققان. اباي مەن ايگەرىم بولىپ ونەردە دە, ومىردە دە قول ۇستاسىپ, ونەگەلى ءومىر كەشكەن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءاشىرالى كەنجەەۆ پەن تورعىن تاسىبەكوۆانىڭ عيبراتتى عۇمىرى قاي كەزدە دە زامانداستارى مەن سوڭىنان ەرگەن ءىنى-قارىنداستارى ءۇشىن تەك اڭىز-ەرتەگىلەردە كەزدەسەتىن ءمىنسىز ماحابباتتىڭ ۇلگىسىندەي.
– تاعدىردىڭ ماعان تارتۋ ەتكەن ۇلكەن سىيى – ءاشىرالى كەنجەەۆتەي اسىل جاردى ومىردە دە, ونەردە دە عۇمىرلىق سەرىك ەتۋى دەر ەدىم. ەڭ العاش تاس جولدىڭ بويىندا ۇشىراسىپ قالعان سول بەكزات بەينە ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي-اق مەنىڭ ەڭ جاقىن سىرلاسىم, قورعانىما اينالارىن بىلگەن, ءتىپتى سەزگەن دە جوقپىن. ەسەسىنە, تەاتر رەپەرتۋارىندا جۇرگەن رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «قۇس جولى» پوۆەسى بويىنشا قويىلعان «انا – جەر-انا» سپەكتاكلىندەگى ءاليمان ءرولى ارقىلى مەنى جانىنا جاقىن تارتىپ ۇلگەرگەن بوزبالانىڭ سەزىمى دە, ومىرلىك بايلامى دا بەرىك بولىپ شىقتى.
...ول كەزدە مەنىڭ تەاترعا قابىلدانعانىما ءبىرشاما ۋاقىت ءوتىپ, قاداۋ-قاداۋ رولدەرىممەن كورەرمەن اراسىندا ازدى-كوپتى تانىلا باستاعان كەزىم بولاتىن. سونداي رولدەردىڭ ءبىرى – «انا– جەر-انا» قويىلىمىنداعى ءاليمان بەينەسى. الماتى كونسەرۆاتورياسىنىڭ «اكتەر ماماندىعى» ءبولىمىنىڭ ستۋدەنتتەرى اتالعان سپەكتاكلدى ءجيى كەلىپ كورىپ جۇرەدى. اراسىندا ءاشىرالى دە بار. سوندا ءاليمان رولىنە سىرتتاي عاشىق بولىپ, سپەكتاكل قويىلاتىن كۇنى ءاشىرالى مەنى كورۋ ءۇشىن تەاترعا كەلەدى ەكەن. ءسويتىپ جۇرگەندە كوشەدە جولىعىپ, ەندى شىن ۇناتىپ قالادى. ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي ءاشىرالى وقيتىن توپتىڭ ءبىر توپ ستۋدەنتى سپەكتاكلدەردىڭ كوپشىلىك ساحنالارىنا قاتىسۋ ءۇشىن تەاترعا قابىلدانادى. بىردە ساحنادا م.ءفريشتىڭ «دون جۋاننىڭ دۋمانى» سپەكتاكلى ءجۇرىپ جاتقان. وندا مەن دوننا اننانىڭ ءرولىن وينايمىن. قويىلىم بارىسىندا كەيىپكەرىم ءولىپ قالادى دا, ءانۋار مولدابەكوۆتىڭ مەنى ساحناعا كوتەرىپ الىپ شىعاتىن جەرى بار. سودان ءبىر كۇنى ءانۋار كەلىپ: «تورعىن, رەنجىمەشى. مەن بۇگىن ءبىر جاققا شۇعىل كەتۋىم كەرەك. مەنىڭ ورنىما سەنى ساحناعا مىنا جىگىتتەر كوتەرىپ شىعادى» دەپ الگى ستۋدەنتتەردى نۇسقادى. اجەپتاۋىر قالىپتاسىپ قالعان اكتريسامىن, ساحنانىڭ ارتىندا قاز-قاتار تۇرعان ستۋدەنت 3 جىگىتتى اسا مەنسىنىڭكىرەمەي: «كوتەرە المايسىڭدار عوي» دەدىم. سول ساتتە اراسىنان ءاشىرالىنىڭ داۋسى قاتتىراق شىعىپ: «بايقاپ كورەلىك» دەدى. ءسويتىپ ءاشىرالى, ءانۋار بورانباەۆ جانە ساۋلەبەك اسىلحان ۇلى ۇشەۋلەپ ءجۇرىپ مەنى ساحناعا الىپ شىقتى. سودان باستاپ ءبىر-بىرىمىزبەن تانىسىپ, جاقىن ارالاسىپ كەتتىك. تەاتر ساحناسىندا تالاي بەينەلەردى بىرگە كەيىپتەپ ءجۇرىپ, جانىمىز بەن جۇرەگىمىزدىڭ ەگىز بولىپ كەتكەنىن ءتىپتى اڭعارماي قالىپپىز. از با, كوپ پە بىلمەدىم, ماڭدايعا بىرگە بولۋ بۇيىرتقان 35 جىلدىق عۇمىرىمىزدا ءومىر مەن ونەر ساحناسىندا قول ۇستاسىپ ءجۇرىپ تالاي رولدەردى كەمەلىنە كەلتىرە كەيىپتەدىك. ءبىز ۇيلەنگەندە قۇرمانبەك جانداربەكوۆ باتاسىن بەردى. جاقىندارىمىز, دوستارىمىز تىلەۋلەس بولدى. اينۇر, ازامات, ايجان ەسىمدى التىن اسىقتاي ۇل مەن قىز تاربيەلەدىك. شۇكىر. قوزى مەن بايان, اباي مەن ايگەرىم بولىپ تالاي كورەرمەندى شىنايى سەزىم, ماڭگىلىك ماحابباتقا سەندىردىك. ول ءبىزدىڭ تەك ساحناداعى اكتەرلىك جۇمىسىمىز ەمەس, شىنايى جان سىرىمىز ەدى. سوندىقتان بولسا كەرەك, 10 جىل بويى ساحنادان تۇسپەي, كورەرمەننىڭ قوشەمەتىنە بولەنگەن «اباي-ايگەرىم» حالىققا ەرەكشە جاقىن, ىستىق بولدى. بيكەن ريموۆا «اباي-ايگەرىمدى» ءاشىرالى ەكەۋمىزگە ارنايى جازعان ەدى. ءرولىم بولماي قينالىپ جۇرگەن ءبىر شاقتاردا اپا: «مىنا ايگەرىمدى ساعان ارناپ جازامىن. بويىڭ دا, ويىڭ دا, داۋسىڭ دا ايگەرىمگە كەلىپ تۇر» دەپ وسى پەساعا قالام تارتتى. جاقىپ وماروۆتىڭ رەجيسسەرلىگىمەن قويىلعان سپەكتاكلگە سىدىق مۇحامەدجانوۆتىڭ سىرشىل مۋزىكاسى ەرەكشە مازمۇن بەردى. وسى قويىلىممەن سەمەي جەرىن ارالاپ, ايگەرىمنىڭ اۋىلىنا باردىق. توبىقتى ەلى سپەكتاكلدى ەرەكشە قوشەمەتپەن قارسى الىپ تۇرىپ: ء«بىز ساحنادان تالاي ابايدى كورىپ ءجۇرمىز. بىراق ءدال مۇنداي كەلبەتتى اباي مەن سۇلۋ ايگەرىمدى كورمەدىك» دەپ ريزاشىلىقپەن باتاسىن بەردى. ايگەرىمنىڭ اۋىلىنداعى اقساقالدار بولسا «اجەمىز ءتىرىلىپ كەلىپ, ورتامىزعا ورالعانداي بولدى» دەپ زور قۇرمەت كورسەتىپ, شاپان جاۋىپ, ات مىنگىزگەنى بار ەدى. بۇل دا بولسا ونەردىڭ قۇدىرەتى. جاساعان جۇمىستىڭ, تۋدىرعان بەينەنىڭ جۇرەككە جەتكەنى دەپ بىلەمىن.
كەيدە ماعان جاستار, ءوزىڭ سياقتى جۋرناليستەر ء«اشىرالى اعا ەكەۋىڭىز ۇيدە دە, ساحنادا دا, گاسترولدە دە بىرگە جۇردىڭىزدەر. ءبىر-بىرلەرىڭىزدەن جالىعىپ كەتەتىن كەزدەر بولا ما؟ جالپى, ەكى ونەر ادامىنىڭ ءبىر شاڭىراق استىندا بىرگە تۇرۋى قيىن ەمەس پە؟» دەپ ءجيى سۇراق قويادى. جوق, ونداي جاعداي بولعان ەمەس. نەگە دەسەڭىز, جاقسى كورگەن ادامدار ءبىر-بىرىنە ۇيدە – دوس, تۇزدە – جاناشىر, قامقور. ۇنەمى سپەكتاكلدەن سوڭ ۇيگە بىرگە قايتىپ, داستارقان باسىندا دا ونەر جايلى اڭگىمەمىز تاۋسىلعان ەمەس. ءبىز ماحابباتىمىزدى تۇرمىستىق دەڭگەيگە تۇسىرمەدىك. بارىنشا ۇعىسىپ, سىيلاسۋعا تىرىستىق. بۇگىندە مىنە, سول ءاشىرالىمنىڭ ومىردەن وتكەنىنە 18 جىل ءوتىپتى. عالامات اكتەرلىگىنەن بولەك, اقساقالدىققا دايىن تۇرعان ازامات ەدى عوي. مىنەزى اقجارقىن, اسىرەسە جاستارعا ۇيىرسەك ەدى. جاستاردى جانىنا شاقىرىپ الىپ, اقىلىن ايتۋدان ءبىر ءسات تە جالىققان ەمەس. وتباسىنا دا, بالالارىنا دا ەرەكشە قامقور بولدى. امال قانشا, 55 جاسىندا باقيلىق بوپ كەتە باردى. ء«بارىن ۋاقىت ەمدەيدى» دەيمىز. بىراق ومىردە ءبىر-اق رەت بەرىلەتىن ونداي ماحاببات ەشقاشان ۇمىتىلمايتىن كورىنەدى. كەرىسىنشە, جىلدار العا جىلجىعان سايىن ساعىنىشىڭ ەسەلەنىپ, بيىكتەپ كەتە بەرەدى ەكەن...
تالانتتى جاستار ءوسىپ كەلەدى
60 جىل بويى كوركەم كەلبەت, سىبىزعىداي سىزىلعان اسەم داۋسىمەن ساحنانىڭ ءسانىن كىرگىزىپ, سان تاراپتى سۇلۋ بەينەلەردى كورەرمەنىمەن قاۋىشتىرعان قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, عيبراتتى عۇمىر يەسى تورعىن تاسىبەكوۆانىڭ جەمىس پەن جەڭىسكە تولى شىعارماشىلىق جولى قاي كەزدە دە تاعىلىمدى. بۇگىندە ءسابيرا, حابيبا, حاديشا, شولپان, بيكەن اپالارىنىڭ جولىن جالعاپ, ءوزى دە تەاتردىڭ اناسىنا اينالعان اكتريسانىڭ جاستارعا ايتار اقىلى دا, ونەگەلى ءومىر عيبراتى دا تاۋسىلماق ەمەس.
– جاستار ۇنەمى اقىل سۇراپ كەلىپ تۇرادى. ءبىز دە كەزىندەگى شولپان, بيكەن اپالارىمىز سەكىلدى قولىمىزدان كەلگەنىنشە بىلگەنىمىزدى ۇيرەتىپ, اقىلىمىزدى ايتۋعا تىرىسامىز. كەزىندە ۇلكەن اپالارىمىزدىڭ مىنەزى مەن ارەكەتىنەن بويىمىزعا دارىعان تەكتىلىكتى كەيىنگى وسكەلەڭ بۋىن دا سەزىنىپ, ءبىلىپ وسسە دەيمىز. شۇكىر, قازىر تەاتردىڭ ىشىندە جاستار جامان ەمەس. ەشقايسىسى الدىمىزدان كەسىپ وتپەيدى, سىيلاپ تۇرادى. بۇل – كيەلى قاراشاڭىراق م.اۋەزوۆ تەاترىنىڭ باعزىدان كەلە جاتقان بۇزىلماس ءداستۇرى عوي. تەاتردىڭ ىشكى تاربيەسى, سىيلاسىمى تەرەڭنەن تامىر تارتادى. مۇندا قاللەكي, سەراعاڭ, ەلاعاڭداردىڭ تاعىلىمدى ءىزى سايراپ جاتىر. سونى جاستار جاعى ءجىتى سەزىنەدى. تالانتتى بالالار ءوسىپ كەلە جاتىر. مەنى سول قۋانتادى.
P.S: وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن سىنشى ءاليا بوپەجانوۆانىڭ اكتريسا جايلى «جانى جارىق ساحناگەر» اتتى ماقالاسىن وقىعان ەدىك. سونداعى جازبا تاقىرىبى ءبىزدى ەرەكشە ەلەڭ ەتكىزگەن. ونەر يەسىمەن تانىسا, سىرلاسا كەلە سىنشىنىڭ اكتريسا تابيعاتىن تاپ باسىپ تانىعانىنا ءتانتى بولدىق. ەسىكتەن كىرگەننەن-اق جۇزىنەن نۇر شاشىپ, مەيىرىم شۋاعىنا بولەگەن سۇلۋ جاننىڭ اڭگىمەسى دە اسەرلى, كوركەم. كەمەڭگەر اباي ايتپاقشى, ساف سۇلۋ ونەر كوڭىلى بىقسىق ادامنان تۋمايدى, ناعىز ونەر – جانى تازا ادامنىڭ عانا تابيعاتىنا تيەسىلى ەكەن. تىڭداپ وتىرىپ, ءوزىڭ دە عاجايىپ ءبىر الەمگە ەنىپ كەتكەندەي اسەرلەنىپ, تولقيسىڭ. ال اكتريسانىڭ ساحناداعى رولدەرى قانداي! ءبارىن بولماسا دا, تورعىن تاسىبەكوۆانىڭ كەيىنگى جىلدارى كەيىپتەگەن بىرنەشە كەيىپكەرىن ساحنادان كورۋ باقىتىنا يە بولىپ, جان الەمىمىز ءبىر سىلكىنىپ قالعان. باسقانى ايتپاعاندا, اكتريسانىڭ كورەرمەن الدىنا جالقى مارتە شىعۋىنىڭ ءوزى ساحنانى جايناتىپ, جارقىراتىپ جىبەرەدى. بۇل – ساناۋلى دارىندارعا عانا تيەسىلى دارالىق. ءيا, 80 جىل بويى جۇرەگىنە ءاجىم تۇرماق, داق تۇسىرمەگەن اكتريسانىڭ جان الەمى شىن مانىندە اپپاق, جاپ-جارىق...
اڭگىمەلەسكەن
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
