ەلىمىزدە بالالار ونكولوگياسىن ەمدەيتىن ەكى رەسپۋبليكالىق ورتالىق بار. ونىڭ ءبىرى, الماتىداعى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعى بولسا, ەكىنشىسى, استاناداعى انا مەن بالا ۇلتتىق عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى. بالالارعا دياگنوستيكالىق جانە ەمدىك كومەك كورسەتەتىن ونكولوگيالىق جانە گەماتولوگيالىق بەيىندەگى پەدياتريا ورتالىعىنداعى ءبولىم 115 توسەك-ورىنعا ارنالعان. ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ونكولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردىڭ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارادى. پەدياتريا ورتالىعىنداعى بالالار تەگىن ەمدەلەدى. مەملەكەت قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن, ءدارى-دارمەكتەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتىپ وتىر.
پەدياتريا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ريزا بورانباەۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە اتالعان ورتالىقتا بالالارداعى بارلىق قاتەرلى ىسىكتەرگە ەمدەۋ جۇرگىزىلەدى. سوڭعى 25 جىل ىشىندە وتاندىق بالالارعا ونكوگەماتولوگيالىق كومەك بەرۋ سالاسىنداعى جەتىستىك الەمدىك ەمدەۋ دەڭگەيىنە دەيىن جەتتى. قازاقستاندا بالالار ونكوگەماتولوگيالىق قىزمەتىنىڭ اشىلۋى مەن سوڭعى 25 جىلداعى دامۋى ءجىتى لەيكوزعا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ ومىرشەڭدىگىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. اق قان اۋرۋىنا شالدىققانداردىڭ 82 پروتسەنتتەن استامى, ال قان اۋرۋىنىڭ ەڭ قاۋىپتىسى سانالاتىن ميەلويدتى ءتۇرىنىڭ 62 پروتسەنتى جازىلدى. بالالار ونكوگەماتولوگيالىق ورتالىعىنىڭ 25 جىلدىق تاريحىندا كوپتەگەن جوعارى بىلىكتى ماماندار دايارلاندى. ءجىتى لەيكوزدار مەن تىعىز ىسىكتەردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ زاماناۋي باعدارلامالارى ەنگىزىلدى. بالالار جاسىنداعى كۇردەلى قان اۋرۋلارىن دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ جاڭا تەحنولوگيالارى ءساتتى مەڭگەرىلۋدە. «ونىڭ ىشىندە ورتالىقتا 2012 جىلدان باستاپ بالالارداعى گەموپوەزدىك ءدىڭ جاسۋشالارىن ترانسپلانتاتسيالاۋ ەنگىزىلدى. 2012 جىلدان باستاپ سۇيەك كەمىگىنىڭ ىشىندەگى اللوترانسپلانتاتسيا جانە اۋتوترانسپلانتاتسيا وتاسى 70-تەن اسا بالاعا جاسالدى. كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە قولجەتىمدىلىك پەن ساپاسى جاقسارۋدا. بالالاردى وڭالتۋ جايى دا قاراستىرىلعان. 4 جىلدان بەرى ونكولوگيالىق اۋرۋلارعا شالدىققان بالالار «الاتاۋ» رەسپۋبليكالىق كلينيكالىق شيپاجايىندا دەمالادى. رەسپۋبليكامىزدا «2016-2020 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بالالار ونكولوگيالىق جانە گەماتولوگيالىق قىزمەتىن جەتىلدىرۋ» جول كارتاسى ىسكە اسىرىلۋدا. ورتالىق ماماندارى الىس جانە جاقىن شەتەلدەردە تاعىلىمدامادان وتكەن. قازىر دياگنوستيكالاۋ, ەرتە انىقتاۋ الدەقايدا جاقساردى. بالالار ونكولوگيالىق جانە گەماتولوگيالىق قىزمەتىنىڭ ەلىمىزدەگى دامۋى كوپتەگەن كىشكەنتاي بالالاردىڭ ساۋىعىپ كەتۋىنە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر», دەدى ر.بورانباەۆا.
1993 جىلعا دەيىن, ياعني بالالار ونكوگەماتولوگيالىق ورتالىعى اشىلعانعا دەيىن بۇل اۋرۋ ايىقپايتىن جانە قاتەرلى دەپ سانالدى. ماسەلەنى شەشۋدىڭ جالعىز جولى — لەيكوزدى ەمدەۋدىڭ حالىقارالىق حاتتاماسىن ەنگىزۋ بولدى. سول قيىنشىلىققا تولى توقسانىنشى جىلدارى تمد ەلدەرى مەن ورتالىق ازيادا عانە ەمەس, ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت ونكوگەماتولوگيالىق ورتالىعى اشىلىپ, العاش رەت اۆستريا مەن گەرمانيانىڭ حالىقارالىق BFM باعدارلامالىق ەمى ەنگىزىلىپ, قولدانىلا باستادى. «BFM» حاتتاماسى دەگەنىمىز – بەرلين, فرانكفۋرت, ميۋنستەر سىندى ءۇش قالانىڭ عالىمدارى بالالاردىڭ ونكولوگيالىق اۋرۋىن ەمدەۋ ماقساتىندا ارنايى باعدارلاما قۇرۋىنا بايلانىستى اتالعان. بۇل ءادىس ءالى كۇنگە دەيىن ەلىمىزدە قولدانىلىپ كەلەدى.
ناتيجەسىندە دەرتىنەن ايىققان, بۇگىندە وتباسىلى بولىپ وتىرعان پاتسيەنتتەردىڭ اق حالاتتى ابزال جاندارعا العىستارى ايرىقشا.
ونكوگەماتولوگيالىق قىزمەتتىڭ قالىپتاسۋ جىلدارىندا پەدياتريا ورتالىعى كوپتەگەن الىس جانە جاقىن شەتەلدىك ورتالىقتارمەن ىنتىماقتاستىق بايلانىس ورناتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە ىسىك پەن قان اۋرۋلارىنىڭ كۇردەلى تۇرىنە شالدىققان ناۋقاستاردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدە كونسۋلتاتسيالىق-پراكتيكالىق كومەكتەر كورسەتىلدى. جاس ماماندار شەتەلدىك ورتالىقتاردا بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىردى. سونداي-اق شەبەرلىك سىنىپتارعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى. 25 جىلدان بەرى كلينيكاعا قولداۋ بىلدىرگەن شەتەلدىك ارىپتەستەردىڭ ەڭبەكتەرى دە اتاپ وتەرلىك. ولاردىڭ قاتارىندا د.روگاچەۆ اتىنداعى يممۋنولوگيا, ونكولوگيا جانە گەماتولوگيا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى الەكساندر رۋميانتسەۆ, بەلارۋس رەسپۋبليكالىق بالالار ونكولوگياسى جانە گەماتولوگياسى عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى ولگا الەينيكوۆا, ەكاتەرينبۋرگ قالاسىنداعى №1 وبلىستىق كلينيكالىق بالالار اۋرۋحاناسى باس دارىگەرىنىڭ ونكولوگياسى جانە گەماتولوگيا جونىندەگى ورىنباسارى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى لاريسا فەچينالاردى اتاپ وتۋگە بولادى.
سونىمەن قاتار ورتالىقپەن كوپجىلدىق ىنتىماقتاستىعى, كورسەتكەن الەۋمەتتىك قولداۋى مەن اتقارعان قايىرىمدى ىستەرى ءۇشىن «ميلوسەرديە» قايىرىمدىلىق قورى, «زدوروۆايا ازيا», «Help Today», «اميلا» قوعامدىق قورلارى مەن «Asyl Bala» قاۋىمداستىعىن دا اتاپ وتكەن ءجون.
بۇرىن قاننىڭ قاتەرلى اۋرۋلارى ەمدەلمەيتىن اۋرۋعا جاتاتىن جانە بۇل قاتەرلى دەرتكە شالدىققان بالالار 1 جاسقا دەيىن عانا ءومىر ءسۇردى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ونكولوگيالىق دەرتكە شالدىققان بۇلدىرشىندەردى امان الىپ قالۋ ءۇشىن بارلىق امال قاراستىرىلۋدا. جىل وتكەن سايىن بۇل اۋرۋعا دا تويتارىس بەرىلە باستادى. الماتى قالاسىنداعى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ «ونكوگەماتولوگيا» ءبولىمى اشىلعان ۋاقىتىنان بەرى وسى قاۋىپتى كەسەلدىڭ الدىن-الۋ, ناۋقاستى ەمدەۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. قۇرىلعانىنا 25 جىل تولعان بۇل ءبولىم عاسىر ىندەتىنە اينالعان ونكولوگيالىق اۋرۋدى ەمدەپ, تالاي بۇلدىرشىندەردىڭ اتا-انالارىنا قۋانىش سىيلاپ, ءۇمىت وتىن جاعۋدا.
«قازاقستاندا بالا وبىرىن ەمدەۋدىڭ ءارى قارايعى جەتىستىگى دەر كەزىندە ەرتە انىقتاۋعا, ءبىزدىڭ مامانداردىڭ بىرلەسكەن حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي جوبالار مەن ەمدىك تەحنولوگيالاردى جەتىلدىرۋگە, ونىڭ ىشىندە گەموپوەزدىك ءدىڭ جاسۋشالارىن ترانسپلانتاتسيالاۋعا بەلسەندى قاتىسۋىنا بايلانىستى», دەيدى ماماندار.
قازاقستاندا 2017 جىلى العاش انىقتالعان قاتەرلى ىسىكتەر سانى 610 بالانى قۇرادى, ونىڭ 39%-ءى ءجىتى لەيكوزعا جانە 61%-ءى تىعىز ىسىككە شالدىققاندار. جىلىنا ورتا ەسەپپەن العاندا رەسپۋبليكالىق ورتالىقتاردا قاتەرلى ىسىككە شالدىققان 5 مىڭعا جۋىق بالا ەمدەلەدى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
