جيىن ەكى جىل سايىن ءبىر رەت, تۇركيا مەن ودان تىس جەرلەردەگى ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىندا وتەدى. بۇل كەزدەسۋ ورتالىق ازيادا تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. وسى شارانىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىرعان نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پرەزيدەنتى شيگەو كاتسۋ: «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ شاڭىراعىندا تۇركى ءتىل ءبىلىمىنىڭ بىلگىرلەرىن كورگەنىمىزگە قۋانىشتىمىز. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىمنىڭ, استانا قالاسى وركەنيەتتىڭ ورتالىعىنا اينالدى. وسى كونفەرەنتسيا سىزدەردىڭ تىڭ, تەرەڭ زەرتتەۋلەرىڭىزگە جاڭا سەرپىن بەرەدى دەپ ويلايمىن», دەدى. الەمدەگى تۇركى ءتىلىن زەرتتەۋشى عالىمدار قازاقستاندى تۇركى دۇنيەسىنىڭ ورتالىعى, قازاق ءتىلىن تۇركى تىلدەرىنىڭ ەڭ بايى دەپ ەسەپتەيدى. ۋپسالا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ەۆا چاتو: «بۇل عىلىمي كونفەرەنتسيا ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت تۇركى الەمىنىڭ جۇرەگىندە, التىن قازىعىندا ءوتىپ وتىر. تۇركى حالىقتارى ەۋرازيا كەڭىستىگىندە تارىداي شاشىلعان. قازاقستان سول كەڭىستىكتىڭ تۋرا ورتاسىندا ورنالاسقان. بۇل جيىن تۇركى تىلدەردە سويلەيتىن ۇلتتاردىڭ باس قوسقان ورتالىعىندا وتۋىمەن دە قۇندى. مەن ءوزىم, تۇركى الەمىنىڭ ورتالىعىنا كەلگەنىمە اسا قۋانىشتىمىن», دەدى.
حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ قولداۋىمەن وتكەن كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەن اكادەميا باسشىسى دارحان قىدىرالى قازاقستانداعى تۇركىتانۋ عىلىمىنىڭ جاڭا كەزەڭىن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ استانادا قۇرىلۋىمەن تىكەلەي بايلانىستىرۋعا بولاتىنىن اتاپ ءوتىپ, تۇركىتانۋ عىلىمىنا ەڭبەك سىڭىرگەن عالىمدارعا ارنايى ماراپاتتار تاپسىردى.
حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ ۆ.تومسەن مەدالىمەن فرانكفۋرت ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, قازىرگى تۇركى تىلدەرى مەن كونە تۇركى تىلىنە بايلانىستى ىرگەلى زەرتتەۋلەرىمەن تۇركىتانۋ عىلىمىنا ەرەن ەڭبەك سىڭىرگەنى ءۇشىن يرينا نەۆسكايا, قىرىم تاتارلارى, قاداي جانە قازاق تىلدەرىنە بايلانىستى زەرتتەۋلەرى ءۇشىن ا.ميتسكەۆيچ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى گەنريك يانكوۆسكي, ال تۇركى اكادەمياسىنىڭ ارنايى التىن مەدالىمەن سالىستىرمالى تۇركى ءتىل ءبىلىمى, قاداي جانە قاشقاي تىلدەرىن زەرتتەۋدە جەتىستىككە جەتكەنى ءۇشىن ۋپسالا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ەۆا چاتو ماراپاتتالدى.
تۇركى تىلدەرىنىڭ ورتاق جانە جەكەلەگەن وزەكتى ماسەلەلەرىنە ارنالعان بۇل كونفەرەنتسيا تۇركىتانۋداعى ماڭىزدى عىلىمي جيىنداردىڭ قاتارىندا. تۇركى ءتىل ءبىلىمىنىڭ كونە جانە بۇگىنگى زاڭدىلىقتارى عالىمدار ءۇشىن اسا ماڭىزدى بولىپ وتىر.
«بۇل عىلىمي باسقوسۋدىڭ تۇركىتانۋ ءۇشىن ماڭىزى ەرەكشە. بۇل ەكى جىل سايىن, ءداستۇرلى تۇردە ءار ەلدە ءوتىپ كەلە جاتقان جالعىز كونفەرەنتسيا. قازاقستاننىڭ تۇركىتانۋعا ەرەكشە كوڭىل بولەتىنى سەبەپتى, بيىل وسى ەلدە باس قوستىق. بۇل تۇركى تىلدەرىن زەرتتەپ جۇرگەن عالىمدار ءۇشىن قازاق ءتىلىن, قازاق حالقىن ەتەنە تاني تۇسۋگە تاماشا مۇمكىندىك. مەن بۇل ەلدىڭ عىلىمي ورتاسىمەن دە, حالقىمەن دە ەرتە كەزدەن تانىسپىن. ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتى, فرانكفۋرت ۋنيۆەرسيتەتى جانە بەرليندەگى پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىنىڭ بايلانىسىن زەرتتەيتىن ۋنيۆەرسيتەتپەن بىرلەسىپ اتقارىپ جاتقان ءبىر جوبامىزدى اياقتاپ قالدىق. مەن جوبا جەتەكشىسىمىن. بۇل مەنىڭ عىلىمي جولىمنىڭ ءبىر باعىتى. قازاقستانداعى تۇركى تىلدەرىنىڭ الەۋمەتتىك-لينگۆيستيكالىق قارىم-قاتىناسىن ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارى ساۋلە تاجىباەۆا, ءنۇريلا شايمەردەنوۆامەن بىرلەسىپ زەرتتەپ جاتىرمىز. سونىمەن قاتار كونە تۇركى ءتىلىن, التايداعى كونە تۇركى ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ءتىلىن زەرتتەيمىن. بۇل كونفەرەنتسيادا بۇگىنگە دەيىن اتقارىلعان جۇمىستاردى باسقا تۇركىتانۋشىلارمەن بىرلەسىپ, سالىستىرىپ, ساراپتادىق», دەدى يرينا نەۆسكايا.
ءۇش كۇنگى عىلىمي جيىن اياسىندا «سىبىردەگى جويىلىپ بارا جاتقان تۇركى تىلدەرىنىڭ قۇجاتتاماسى», «تۇركى جانە باسقا دا ترانسەۋرازيالىق تىلدەردەگى ءارتۇرلى ماندىلىك پەن رەتتىلىك» تاقىرىپتارىندا سەمينارلار ءوتتى. «جالپى, تۇركى ءتىل ءبىلىمىنىڭ زاڭدىلىقتارىن, سىبىردەگى جويىلىپ بارا جاتقان تۇركى تىلدەرىنىڭ ماسەلەلەرىن, ەۋرازيا تىلدەرىنىڭ سالىستىرمالى تەوريالىق جانە كۇردەلى ەتىستىكتەرگە بايلانىستى گرامماتيكالىق ەرەكشەلىكتەرىن تالقىلادىق. جالپى, تۇركى تىلدەرىن زاماناۋي تەوريالىق كوزقاراستار تۇرعىسىنان قالاي زەرتتەۋگە بولادى دەگەنگە جاۋاپ ىزدەدىك», دەدى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى يۋلاي شاميلوعلى.
سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ لاتىن ءالىپبيى نۇسقاسى دا ءسوز بولدى. ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى ءالىمحان جۇنىسبەك بايانداما جاساپ, ءوز تۇجىرىمدارىن ورتاعا سالدى.
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
