الماتى ىرگەسىندەگى ىرگەلى اۋىلىنىڭ مادەنيەت ءۇيىنىڭ سپورت زالىنا باس سۇققانىمدا ەسىكتەرى اشىق تۇرعان ەكى زالدا كۇرەس جانە بوكس ۇيىرمەسىندە جاتتىعىپ جۇرگەن جاس جەتكىنشەكتەرگە كوزىم ءتۇستى. جاپون كينولارىنداعى شالت قيمىلدى قارت باپكەرلەر سياقتى جاسوسپىرىمدەرگە بوكستىڭ ءادىس-تاسىلدەرىن ۇيرەتىپ جۇرگەن اق باستى ەل اعاسىنىڭ ءابجىل قيمىل-قوزعالىسى نازارىمدى ەرىكسىز اۋداردى. جاتتىعۋ اياقتالعان سوڭ باپكەر اعامىزعا امانداسىپ, از-كەم اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
باپكەر بولات بايمۇحامبەتوۆ 1948 جىلى 23-ءشى تامىزدا الماتى وبلىسىنا قاراستى سارقان اۋدانىنىڭ قاراۋىلتوبە اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدى. جاسىنان سپورتتى جانىنا سەرىك ەتىپ, ەڭبەكپەن شىڭدالىپ شىمىر بولىپ وسكەن جاس جىگىت ورتا مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ 1967-1970 جىلدارى ۆلاديۆوستوك قالاسىنداعى تىنىق مۇحيت اسكەري-تەڭىز فلوتىندا تەڭىزشى بولىپ قىزمەت اتقارادى. اسكەردە جۇرگەندە بوكسپەن شۇعىلدانا باستايدى. وتان الدىنداعى ازاماتتىق بورىشىن ابىرويمەن اتقارىپ كەلگەن سوڭ 1970-1974 جىلدارى الماتى قالاسىنداعى قازاق دەنە شىنىقتىرۋ ينستيتۋتىندا وقي ءجۇرىپ, بوكستان سپورتتىق ءبىرىنشى دارەجەسىن قورعايدى. جوعارى وقۋ ورنىن جاقسى بىتىرگەن ءبىلىمدى جاس مامان جولدامامەن تالدىقورعان قالاسىنا جىبەرىلەدى.
1974-1977 جىلدارى تالدىقورعان وبلىستىق وقۋ بولىمىنە قاراستى بالالار مەن جاستار سپورت مەكتەبىندە بوكستان جاتتىقتىرۋشى بولىپ قىزمەت اتقارادى. وسى جىلدار ىشىندە جۇزدەگەن جاس بوكسشىلاردى تاربيەلەپ شىعاردى. باپكەردىڭ تالانتتى شاكىرتى بەرىك وقباەۆ بوكستان 1976, 1977 جىلدارداعى قازاق سسر-ءنىڭ ەكى مارتە جەڭىمپازى, 1977 جىلعى كسرو بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتانىپ, كسرو سپورت شەبەرى دارەجەسىن قورعايدى جانە بوكستان كسرو جاستار قۇراما كومانداسىنا ۇمىتكەر رەتىندە تىركەلەدى.
ءوز ىسىنە تياناقتى, ءبىلىمدى باپكەردى وبلىس باسشىلارى 1979 جىلى بوكستان تالىقورعان وبلىسىنىڭ اعا جاتتىقتىرۋشىسى قىزمەتىنە تاعايىندايدى. 1979-1983 جىلدار ارالىعىندا قاجىماي-تالماي ەڭبەك ەتە بىلگەن بولات راحىمجان ۇلى باپكەرلىك تاجىريبەسىن دە, سپورت سالاسىنداعى جەتىتىكتەرىن دە ەسەلەپ ارتتىرا تۇسەدى. شاكىرتى اندرەي ساۋتكين 1982 جىلعى قازاق سسر-ءى بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس مەدالىن ۇتىپ, بوكستان كسرو سپورت شەبەرى اتاندى. 1983 جىلى پەنزا قالاسىندا وتكەن «ەڭبەك رەزەرۆتەرى» ەرىكتى سپورت قوعامىنىڭ جارىسىندا شاكىرتى راميل مۇراتوۆ– التىن, قياز تىلەۋكەنوۆ – كۇمىس مەدالدارمەن ماراپاتتالىپ, كسرو سپورت شەبەرى دارەجەسىن قورعايدى. تاعى ءبىر شاكىرتى كاميل مۇراتوۆ 1996 جىلعى قازاقستان بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس مەدالىن ۇتىپ, سپورت شەبەرى اتانادى. بولات راحىمجان ۇلى باپكەرلىك جەكە جەتىستىكتەرى بويىنشا بوكستان 5 كسرو سپورت شەبەرى مەن 3 قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سپورت شەبەرىن جانە ونداعان سپورت شەبەرلىگىنە ۇمىتكەرلەردى دايارلاپ شىعارادى.
سپورت سالاسىنداعى جەتىستىكتەرى ەسكەرىلىپ, 1983 جىلى بولات راحىمجان ۇلى بايمۇحامبەتوۆ تالدىقورعانداعى وليمپيادالىق رەزەرۆتەر بالالار مەن جاستار سپورت مەكتەبىنە ديرەكتور بولىپ تاعايىندالادى. وسى سالانى جەتىك مەڭگەرگەن ماماننىڭ مەكتەپتەگى ءارتۇرلى سپورت سالاسىنا ءبىلىمدى دە بىلىكتى ماماندار مەن باپكەرلەردى تارتا وتىرىپ, مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق بازاسىن نىعايتۋى, مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ ءارتۇرلى ءىرى جارىستاردا توپ جارۋىنا جول اشادى. بولات راحىمجان ۇلى باسشىلىق قىزمەتتە بولعان جىلدارى مەكتەپتەن 4 حالىقارالىق دارەجەدەى سپورت شەبەرى, 50 كسرو سپورت شەبەرلەرى, 1 قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى تاربيەلەنىپ شىعادى.
1984 جىلى وسى سپورت مەكتەبىنىڭ تۇلەگى كسرو سپورت شەبەرى الەكسەي لوگينوۆ (اناتولي سالكوۆ - قر ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى) اۋىر اتلەتيكادان كسرو بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەسىن ۇتىپ, العاشقى حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى اتانعانى سپورت جانكۇيەرلەرىنىڭ ەسىندە بولار. بولات راحىمجان ۇلى بىردە ءوزى تۋىپ وسكەن قاراۋىلتوبە اۋىلىنا بارعاندا اۋىل اقساقالدارى مەن جەرلەستەرى اۋىلداعى سپورتقا بەيىم بالالار ءۇشىن سپورت جابدىقتارىنىڭ جەتىسپەيتىندىگىن, اۋدان ورتالىعىنا قاتىناپ جاتتتىعۋدىڭ قيىن ەكەنىن تىلگە تيەك ەتىپ, اۋىل جاستارى ءۇشىن كومەك جاساساڭىز دەگەن تىلەكتەرىن بىلدىرەدى. سپورت مەكتەبىنىڭ باسشىسى رەتىندە ماماندارمەن كەڭەسە وتىرىپ, اۋىل بالالارىنىڭ كۇرەسكە بەيىمدىلىگىن ەسكەرىپ, 1990 جىلى قاراۋىلتوبە ورتالاۋ مەكتەبى بازاسىندا تالدىقورعان وبلىستىق سپورت مەكتەبىنىڭ ەركىن كۇرەس بولىمشەسىن اشىپ, كۇرەس كىلەمى مەن كۇرەس جابدىقتارىن, كىر تاسى, گانتەل تاعى باسقا دا سپورت جابدىقتارىن بولەدى.
وسى اۋىلدىڭ تۇلەگى اسقار ابدىراشەۆتى جاتتىقتىرۋشى ەتىپ تاعايىندايدى. كەيىننەن شاعىن عانا اۋىلداعى سپورت مەكتەبىنەن قازاقستان, ازيا چەمپيوندارى شىقتى. قازىرگى سارقان اۋداندىق سپورت مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى عازيز سەرىكباەۆ پەن ەركىن كۇرەستەن قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى اسەت سەرىكباەۆ تا وسى مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى ەكەنى امبەگە ايان. جاستار اراسىنداعى كسرو جەڭىمپازى يگور دۋپيكوۆ سپورتتىڭ كلاسسيكالىق كۇرەس تۇرىنەن 1994 جىلى جاپونيانىڭ حيراسيمو قالاسىندا وتكەن ازيا ويىندارىنىڭ كۇمىس جۇلدەسىن ۇتىپ, حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى دارەجەسىن قورعايدى. 1996 جىلعى اتلانتا قالاسىندا وتكەن 26 – شى وليمپيا ويىندارىنا بۇل مەكتەپتەن ەكى سپورتشى قاتىسادى. ونىڭ ءبىرى 1994 جىلى جاپونيانىڭ حيراسيمو قالاسىندا وتكەن ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, ەركىن كۇرەستەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى ماۋلەن مامىروۆ (امانجول بۇعىباەۆ – قر ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى) اتلانتا وليمپياداسىنىڭ قولا مەدالىن يەلەنسە, ەكىنشىسى 1992 جىلعى تمد ەلدىرىنىڭ جەڭىمپازى, بوكستان حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى جانە اسكەريلەر اراسىنداعى الەم چەمپيونى ميحايل يۋرچەنكو (ومىرزاقوۆ جۇمابەك - قر ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى) بولاتىن. 2000 جىلى سيدنەي قالاسىندا وتكەن 27-وليمپيادا ويىندارىنا ماۋلەن مامىروۆ ءتورتىنشى ورىن الادى. شاكىرتتەرىنىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى باپكەرلەردىڭ توككەن تەرى مەن ءار بالانىڭ بويىنداعى تابيعي تالانتىن تامىرشىداي ءدال باسىپ, دۇرىس باعىت – باعدار بەرىپ, باپتاي بىلۋىندە بولسا كەرەك.
اعا بۋىننىڭ ءىزىن باسقان ورەندەر گرەك-ريم كۇرەسىنەن جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيونى (سلوۆەنيا 1997), موسكۆا قالاسىندا 1998 جىلى وتكەن 1-ءشى جاستار ويىندارىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ايدىن سارسەكەەۆ, دزيۋدو جانە سامبو كۇرەسىنەن 1997 جىلى ۇلان-باتور قالاسىندا وتكەن ازيا بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرلەرى ەرجان ايازباەۆ پەن قايرات جارمۇحامەتوۆ, ەركىن كۇرەستەن عازيز سەرىكباەۆ, مەدەت وتەعاليەۆ, جاسۇلان جامەنوۆ, اسلان جاقسىبەكوۆ, گرەك-ريم كۇرەسىنەن مۇحامەت نۇعمانوۆ, ازامات قاليەۆ, قۋات نۇربەكوۆ, داۋرەن الدوڭعاروۆ جانە ەرەسەكتەر اراسىنداعى 1999, 2000 جىلدارداعى ەكى دۇركىن ازيا چەمپيونى, 2003 جىلعى (فرانتسيا) الەم كۋبوگىنىڭ يەگەرى, بۇكىلالەمدىك ستۋدەنتتەر ويىنىنىڭ (تۇركيا) جەڭىمپازى حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى مارعۇلان اسەمبەكوۆ (ازامات كوكەباەۆ - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى), قازاقستان قۇراما كومانداسىنىڭ مۇشەسى, جاستار اراسىنداعى ازيا چەمپيونى (تەھران, 1999) – اسەت سەرىكباەۆ (اسقار ءابدراشوۆ - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى). دزيۋدو كۇرەسىنەن اسحات جيتكەەۆ, قايرات اناربەكوۆ, ماۋلەن نۇرقاسىنوۆ تاعى باسقا سپورتشىلاردى ايرىقشا اتاۋعا بولادى.
سپورت سالاسىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى جوعارى باعالانىپ 1991 جىلى بولات راحىمجان ۇلى «كسرو دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورتىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالادى. 1992 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلەدى. كەيىننەن الماتى وبلىستىق وليمپيادالىق رەزەرۆتەر دايارلاۋ سپورت مەكتەبىندە بوكستان اعا جاتتىقتىرۋشى بولىپ جاستار اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بىرنەشە جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرىن دايارلاپ شىعارادى. ولار: بەك زباسوۆ (اتباسار - 2001), يۋسلان ماراسيلوۆ (اتباسار-2001), نۇرلان سۇلتانعازيەۆ (استانا - 2003), سەرىكبول نازاربەك (تالدىقورعان - 2005), اسحات سادىقوۆ (قىزىلوردا-2007), ءىلياس جورتۋلوۆ (تاراز - 2011), ەراسىل سەرىكوۆ (ەكىباستۇز-2013, وسكەمەن - 2014), ايدىن ءابدىراحمانوۆ – 2015 جىلعى كيگبوكستان اۋىر سالماقتاعى ازيا چەمپيونى, ەراسىل سەرىكوۆ 2016 جىلعى بوكستان حالىقارالىق «جەتىسۋ» كۋبوگى ءتۋرنيرىنىڭ جەڭىمپازى بولىپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سپورت شەبەرى دارەجەسىن قورعايدى. وسىنداي جەتىستىكتەرى ءۇشىن ءوز ءىسىن جەتىك مەڭگەرگەن سپورت مامانى بولات راحىمجان ۇلىنا 2013 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنە شىنىقتىرۋ مەن سپورتىن دامىتقانى ءۇشىن» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلەدى.
بولات راحىمجان ۇلىنىڭ بوكسقا سىڭىرگەن ەڭبەگى تۋرالى «سپورتيۆنىي كازاحستان» ەنتسيكلوپەديالىق انىقتامالىعىنان, «كتو ەست كتو ۆ رەسپۋبليكە كازاحستان» اتتى ەليتالىق بيبليوگرافيالىق انىقتامالىعىنان جانە «ەنتسيكلوپەديا كازاحستانسكوگو بوكسا» اتتى كىتاپتارىنان وقىپ, سپورتتى جانىنا سەرىك ەتىپ, ءوز ماماندىعىن شەكسىز سۇيە بىلگەن ازامات ەكەنىن اڭعاردىق. بولات راحىمجان ۇلى 2011 جىلى زەينەت دەمالىسىنا شىققان سوڭ دا 2015 جىلعا دەيىن سول مەكتەپتە جاتتىقتىرۋشى بولىپ جاس جەتكىنشەكتەردى بوكسقا باۋليدى. 2015 جىلى وتباسى جاعدايىمەن الماتى قالاسىنا قونىس اۋدارادى. سپورتتىڭ ءار سالاسىندا جۇرگەن بوكەڭنىڭ شاكىرتتەرى: «دەنساۋلىعىڭىز جاقسى, ۇيدە بوسقا وتىراسىز با, تاجىريبەڭىزدى جاستارعا ۇيرەتىڭىز, شاكىرتتەر تاربيەلەڭىز»,- دەپ باپكەرلىككە شاقىرادى. بولات بايمۇحامبەتوۆ قازىر قاراساي اۋداندىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبىندە بوكستان جاتتىقتىرۋشى. از ۋاقىت ىشىندەگى ناتيجەسى دە جامان ەمەس. شاكىرتى احمەتوۆ باۋىرجان قاراساي اۋدانىنىڭ بوكستان 2003-2004 جىلى تۋىلعان جاسوسپىرىمدەر اراسىندا وتكەن اۋدان بىرىنشىلىگىنىڭ جەڭىمپازى, الماتى وبلىستىق جاسوسپىرىمدەر قۇراما كومانداسىنىڭ مۇشەسى. شىنىقساڭ شىمىر بولاسىڭ دەگەندەي ۇلاعاتتى ۇستاز, بىلىكتى باپكەر, ۇلگىلى اكە بولات راحىمجان ۇلى جۇبايى ماعاۋيا ەسباەۆا ەكەۋى ەكى ۇلىن جاس كەزىنەن سپورتقا باۋلىپ وسىرەدى. «اكە كورگەن وق جونار» دەگەندەي استانا قالاسىندا تۇراتىن ۇلكەن ۇلى الماس سامبو كۇرەسىنەن سپورت شەبەرى, اسكەري ادىلەت پولكوۆنيگى بولسا, كىشى ۇلى ايدىن بوكستان سپورت شەبەرى ءارى شەكارا اسكەرىنىڭ پودپولكوۆنيگى شەنىندە شەكارا شەبىندە قىزمەت ەتۋدە. اتا مەن اجەنىڭ ايالى الاقانىندا التى نەمەرەسى ەرجەتىپ ءوسىپ كەلەدى.
بوس ۋاقىتىندا تاريحي كىتاپتار مەن گازەت-جۋرنالداردى قولىنان تاستامايتىن, سالقىن سۋمەن جۋىنىپ, تازا اۋادا كوبىرەك سەرۋەندەۋدى جانى قالايتىن, ءتورت-بەس ساعات ۋاقىتىن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا جاتتىعۋ زالىندا وتكىزەتىن, قاريالىققا قاراي قادام باسىپ, جەتپىس جاسقا تولىپ وتىرعان, ءوزى دە ءسوزى دە شيراق بولات اعانى الپىس جاسقا دا تولماعان شىعار دەپ قالاسىڭ. قازاقتا ادەمى قارتايۋ دەگەن ءسوز بار. ءوزىنىڭ دە وزگەنىڭ دە دەنساۋلىعىن ويلاپ, اقىل-كەڭەسىن ايامايتىن سپورت ارداگەرى بولات اعامىزعا ءماندى دە ءساندى عۇمىر كەشىپ ادەمى قارتايىڭىز دەمەكپىز! بولات باپتاعان ساڭلاقتاردىڭ ءباسى بيىكتەي بەرسىن.
ەلەۋسىز احمەتكەرىم ۇلى,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
الماتى
