تيمۋر سۇلەيمەنوۆ ەكونوميكانىڭ وسۋىنە ينفلياتسيالىق قىسىمنىڭ تومەندەۋى, جوعارى ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك جانە ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىندا وڭ قارقىننىڭ ساقتالۋى نەگىزگى سەرپىن بەرگەنىن ايتتى.
ينفلياتسيا ەڭ تومەنگى ءۇش جىلدىق دەڭگەيدە ساقتالۋدا. جىل باسىنان بەرى ول 2,7% قۇرادى, بۇل رەتتە جىلدىق ينفلياتسيا – 5,9%.
1 تامىزداعى جاعداي بويىنشا ەلدىڭ حالىقارالىق قورى $87,7 ملرد قۇرادى, ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرى — $56,8 ملرد, التىن ۆاليۋتالىق قورلار — $30,9 ملرد قۇرادى.
ونەركاسىپتىك ءوندىرىس 5,1%-عا ۇلعايدى. ونەركاسىپ بەلسەندىلىگىنىڭ وسىمىنە ەڭ كوپ ۇلەستى ءوندىرۋ سالالارى قوستى. تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىنىڭ شىعارىلىمى 5,4%-عا ءوستى. مۇنايدى (6,1%), گازدى (6,4%) جانە تەمىر كەنىن (7,4%) ءوندىرۋ بويىنشا سالالالار قوزعاۋشى كۇش بولدى.
وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءوسۋ سەرپىنى 4,9% دەڭگەيىندە تىركەلدى. وڭدەۋ سالالارىنىڭ بولىنىسىندە ەڭ جوعارعى ءوسىمدى ماشينا جاساۋ سالاسى كورسەتىپ تۇر. وسى سالاداعى شىعارىلىم 16% قۇرادى. ءوسىم بارىنشا كۇردەلى وندىرىستىك قۇرامداۋىشتارى بار سالالاردىڭ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل اۆتوكولىك جاساۋ (58,5%), ەلەكتر جابدىقتارىن ءوندىرۋ (47,2%) جانە ەلەكتروندىق, وپتيكالىق ونىمدەر (45,7%) ءوندىرىسى.
حيميا ونەركاسىبىندە (10,9%), مۇناي وڭدەۋدە (4,4%), مەتاللۋرگيادا (3,6%) جانە قاعاز ونىمدەرى وندىرىسىندە (10,1%) ورنىقتى ءوسىم جالعاسۋدا.
اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ شىعارىلىمى 3,5%-عا ۇلعايدى. كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر سالاسىنىڭ ءوسۋى 3,8%-دى قۇرادى. كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر سەگمەنتىنە ينفلياتسيانىڭ باياۋلاۋى مەن ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنداعى جوعارى ىسكەرلىك بەلسەندىلىك وڭ اسەرىن تيگىزۋدە. تومەن ينفلياتسيا اياسىندا ساۋدا وتكەن ايعا قاراعاندا 6,1%-عا دەيىن ۇلعايدى. بۇل رەتتە, وندىرىستىك بەلسەندىلىك كولىكتىڭ 4,9% ءوسىم دەنگەيىندە ساقتالۋىنا ىقپال ەتەدى.
«نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيالار كەڭەيۋدە. ولار 23,7%-عا ءوستى. ينۆەستيتسيالاردىڭ ەڭ ۇلكەن ءوسىمى — 32,7% ونەركاسىپ سالاسىندا تىركەلگەن. بۇل شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن جاڭعىرتۋعا جانە تەڭىز كەن ورنىندا بولاشاق كەڭەيتۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى. جالپى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ $6,7 ملرد تارتىلدى. بۇل 2017 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 24,4% جوعارى», — دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.
ەكسپورت كولەمى 21,8%-عا, يمپورت — 7,8% ءوستى. ەكسپورتتىڭ يمپورتتان ەداۋىر ءوسۋى تولەم بالانسىنىڭ اعىمداعى شوتىنىڭ تاپشىلىعىن تومەندەتۋگە نەگىز بولدى. ول ەكى ەسەگە $1,4 ملرد دەيىن قىسقاردى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, جوعارى وندىرىستىك بەلسەندىلىك ەڭبەك نارىعىنىڭ كورسەتكىشتەرىنە جاعىمدى اسەر ەتتى. وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى 297,1 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,9% قۇرادى.
«جالاقى ءبىر قالىپتى قارقىنمەن وسۋدە. بيىل قاڭتار–شىلدە ايلارىندا ورتاشا ايلىق جالاقى 157,7 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى جانە ناقتى مانىندە 2,3% ءوستى. وسى جىلدىڭ قاڭتار–ماۋسىم ايلارىندا ناقتى اقشالاي كىرىستەر 1% ءوستى», — دەپ تۇيىندەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.
ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ولەگ سمولياكوۆ 2018 جىلعى 1 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا زاڭدى جانە جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 0,2%-عا ۇلعايىپ, 17,8 ترلن تەڭگەنى قۇراعانىن جەتكىزدى. ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر بەرگەن نەسيەلەر 1 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا 1%-عا وسكەن (12,8 ترلن تگ دەيىن).
الدىن الا بەرىلگەن دەرەكتەر بويىنشا, 2018 جىلدىڭ قاڭتار–مامىر ايلارىندا سىرتقى ساۋدا اينالىمى $35,6 ملرد قۇرادى جانە 2017 جىلعى ءتيىستى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 18%-عا ءوستى, ونىڭ ىشىندە ەكسپورت — $23,3 ملرد (22,3% -عا ءوستى), يمپورت — $12,3 ملرد (10,7%-عا ارتىق) ارتتى.
و. سمولياكوۆتىڭ ايتۋىنشا, شىلدە ايىندا «7–20–25» پرەزيدەنتتىك باعدارلاماسى ويداعىداي ىسكە قوسىلدى. قازىردىڭ وزىندە 1330 ءوتىنىم كەلىپ ءتۇستى, 6 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا نەسيە بەرىلدى.
قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى باياندادى. ماسەلەن, وسى جىلدىڭ جەتى ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ نەگىزگى پارامەترلەرى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا جاقسى ورىندالدى.
ءتۇسىم 6,264 ترلن تەڭگەنى نەمەسە ەسەپتى كەزەڭ جوسپارىنىڭ 101,9% قۇرادى. شىعىندار 6,466 ترلن تگ نەمەسە 98% ورىندالدى. مەملەكەتتىك بيۋدجەت تاپشىلىعى 203 ملرد تگ سوماسىندا قالىپتاستى. بۇل جوسپاردان ەكى ەسەگە تومەن.
مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 4,351 ترلن تەڭگە كىرىستەر (ترانسفەرتتەردى ەسەپكە الۋسىز) ءتۇستى نەمەسە جوسپاردىڭ 104,4%. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرى 104,2%-عا ورىندالىپ, بيۋدجەتكە 3053 ملرد تەڭگە ءتۇستى. وتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ءوسۋ قارقىنى 116,2%-دى قۇرادى.
ءبىر جىل بۇرىنعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا بيۋدجەتكە سالىقتار 432 ملرد تەڭگەگە ارتىعىمەن ءتۇستى. مۇنداي ءوسىم نەگىزىنەن قوسىلعان قۇن سالىعى — 207 ملرد تەڭگە, ەكسپورتتىق كەدەن باجى — 107 ملرد تەڭگە ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.
الداعى كەزەڭگە ارنالعان ءبىرىنشى كەزەكتى مىندەتتەر قاتارىندا ب.سۇلتانوۆ «كىرىستەر جينالىمىن ارتتىرۋ» جوباسىنىڭ ماقساتتى كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋدى جانە ونىڭ تەڭگەرىمدى ورىندالۋى ءۇشىن بيۋدجەتتىڭ كىرىستەر مەن شىعىستار بولىگىنە مونيتورينگ جاساۋدى اتادى.
ماسەلەنى قاراۋ بارىسىندا تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ج.تۇيمەباەۆ, پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ب.باقاۋوۆ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ن.نوعاەۆ, استانا اكىمى ءا.يسەكەشەۆ, شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى ع.ءابدىراحىموۆ, سونداي-اق قىزىلوردا وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ق.ىسقاقوۆ وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى باياندادى.
