الايدا كەلىپ-كەتۋشىلەرگە قاتىستى كورسەتكىشتەر كورىم بولعانىمەن, كوپشىلىك ورىنداردا كوزگە كورىنە بەرمەيتىن كوكەيكەستى ماسەلەلەر دە ورىن الىپ جاتادى. بۇل ارينە جولاۋشىلاردىڭ جاڭا جۇيەگە بىردەن داعدىلانباۋىمەن دە بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. ايتالىق, اۋەجاي الدىنداعى اۆتوتۇراققا بۇرىن العاشقى 30 مينۋتقا توقتاۋ تەگىن بولسا, قازىر بۇل جەڭىلدىك الىنىپ تاستالدى.
ارنايى جولاقتاردا 15 مينۋتقا دەيىن تۇراقتاۋ عانا تەگىن. ياعني كولىك يەسى تۇراققا كىرگەن ساتتەن باستاپ 10 ساعاتقا دەيىن ساعاتىنا 100 تەڭگە تولەيتىن بولادى. 10-شى ساعاتتان باستاپ, 24 ساعاتقا دەيىن 1000 تەڭگە تولەۋى ءتيىس. كەلەسى ءاربىر تاۋلىگى – 500 تەڭگەدەن. بىراق جۋىردا اۋەجايعا بارعانىمىزدا بۇل جاڭاشىلدىق كولىك كەپتەلىسىن تۋدىرىپ, جۇرگىزۋشىلەردىڭ مازاسىن قاشىرعانىن بايقادىق.
اۋەجايعا كىرەتىن كولىكتەر قابانباي كوشەسى ارقىلى 4 بەكەتتەن وتسە, كولىكتەردىڭ شىعۋى ءۇشىن 5 شلاگباۋم قويىلعان. ماسەلەنىڭ ءبارى شىعا بەرىسكە قويىلعان بەس بەكەتتىڭ اينالاسىندا ورىن الىپ جاتقان سىڭايلى. اۋەجاي الدىنداعى كولىك كەپتەلىسى كوپتەگەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ نارازىلىعىن تۋدىرۋدا. كەيبىرى بۇل جەردەگى بەلگىلەردىڭ تۇسىنىكسىز قويىلعاندىعىن ايتسا, كەيبىرى جاڭا جۇيەنىڭ تەتىكتەرى دۇرىس جەتىلدىرىلمەگەنىنە شاعىمدانۋدا. ايتالىق 15 مينۋتتا شىعىپ كەتۋگە بولاتىن جەردەن ۇشاق كەشىگىپ, ودان تۇسەتىن جولاۋشى كەشىگۋى مۇمكىن. ناتيجەسىندە قوناعىن كۇتىپ الۋعا كەلگەن كولىك جۇرگىزۋشىسى اۋە كومپانياسىنىڭ قاتەلىگى ءۇشىن كوپە-كورىنەۋ 1000 تەڭگەگە شىعىندانادى. سونداي-اق كەيبىرى كولىك كەپتەلىسىندە تۇرىپ-اق 15 مينۋتىن وتكىزىپ العاندىقتارىنا نارازى. كەيبىرى قالتاسىنان ۇساق تيىن تاپپاي دال بولىپ قالعاندىقتارىن جاسىرمايدى.
«جالپى تۇراققا كولىك قويۋ باعاسى 10 ساعاتقا دەيىن 100 تەڭگە بولادى, 10 ساعاتتان 24 ساعاتقا دەيىن 1000 تەڭگە دەپ بەلگىلەنگەن. بىراق تەگىن شىعىپ كەتەتىن جولاقتا تۇرىپ قالىپ, 15 مينۋتى ءوتىپ كەتكەن كولىك جۇرگىزۋشىسى 100 تەڭگە ەمەس, 1000 تەڭگە تولەۋگە مىندەتتى. بۇل – ادىلەتسىزدىك», دەيدى استانالىق تۇرعىن بەكزات مىرزاحمەت.
نەگىزىنەن اۋەجاي اۋماعىنداعى كولىك قوياتىن ورىنداردىڭ تارتىبىنە سۇيەنسەك, ارنايى جولاق ت1 جانە ت2 تەرمينالدارىنا جاقىن ورنالاسقان جانە ءتورت جولاقتان تۇرادى. ەكەۋى اۆتوكولىكتەردىڭ قوزعالىسىنا, ال قالعان ەكەۋى جولاۋشىلاردىڭ ءمىنىپ-تۇسۋىنە ارنالعان. كولىك قوياتىن ورىنداردىڭ اقىسىن تولەۋ ىڭعايلى بولۋى ءۇشىن, ارنايى جولاقتان شىعاتىن جەرگە ءۇش پاركومات قويىلعان. تاعى ەكى پاركومات ت1 جانە ت2 تەرمينالدارىنىڭ ماڭايىندا تۇر. بۇدان بولەك اۋەجاي پاركينگىنىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا ارنايى كاسسا بار. سونىمەن قاتار اۋماقتاعى اۆتوكولىكتەردىڭ قوزعالىسىن رەتتەۋ ءۇشىن ديسپەتچەر-قىزمەتكەرلەرگە جۇگىنۋگە بولادى.
اۆتوكولىك پەن اۆتوتۇراق يەلەرىنىڭ اراسىندا تاريفتەردىڭ بۇلايشا وزگەرۋىنە بايلانىستى تۋعان داۋعا «Astana LRT» جشس جاڭا شارتتار تۋرالى ءبىر اي بۇرىن حابارلانعانىن العا تارتادى.
«28 ماۋسىم كۇنى ءبىز حابارلاندىرۋ تاراتتىق. كولىك قوياتىن ورىنعا كىرەتىن جەردە تاريفتەر كورسەتىلىپ, شلاگباۋمعا جاقىنداعان ءار ادام ونىمەن تانىسا الاتىنداي مۇمكىندىك بولدى. سونىمەن قاتار اۋەجاي ماڭايىنداعى تەگىن تۇراقتار مەن تاريفتەردىڭ وزگەرگەندىگىن حابارلاۋ ءۇشىن ارنايى قىزمەتكەرلەردى دە قويدىق. ارنايى جولاقتاردى قويۋدان كىرىسىمىز جوعارىلامادى. كەرىسىنشە تومەندەپ وتىر. سەبەبى تاريفتەر 300 تەڭگەدەن 100 تەڭگەگە دەيىن ارزاندادى. سوڭعى ەكى كۇننىڭ مالىمەتى بويىنشا, كىرىس 20-30%-كە قىسقارعان. جالپى بولجامعا سۇيەنسەك, اينالىم بۇرىنعى دەڭگەيدە قالادى. سەگىز ساعاتتىق باقىلاۋ ناتيجەسىندە اۆتوتۇراققا 5000 كولىك قۇرالى كىرسە, 700-گە تارتا كولىك ارنايى جولاققا توقتاعان. بۇل – ءبىرىنشى كۇننىڭ ناتيجەسى», دەيدى «Astana LRT» جشس كولىك قوياتىن ورىنداردى باسقارۋ بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى نيكولاي انتيپوۆ.
كولىك جۇرگىزۋشىلەرى بۇدان بىلاي تەگىن اۆتوتۇراق جوق ەكەنىن ەسكەرگەنى ءجون. جالپى مۇنداي تاريف پەن باعانى قويۋدا حالىقارالىق تاجىريبەلەر ەسكەرىلگەنىن ايتا كەتەلىك. ەۋروپا ەلدەرىندە تەگىن كولىك تۇراعى جوق. ال تمد ەلدەرىندە كيەۆ اۋەجايىندا 10 مينۋت, ماسكەۋدىڭ شەرەمەتەۆو جانە دومودەدوۆا اۋەجايلارىندا 15 مينۋت تەگىن بەرىلەدى. بۇل وزگەرىستەر اتالعان ورىنداردا كولىك كەپتەلىسىنىڭ بولماۋى ءۇشىن جاسالىپ وتىر.
«تاجىريبەگە سۇيەنسەك, جولاۋشىلار اتالعان ورىنداردا كولىكتەرىن ۇشاققا وتىرعىزۋ الاڭىنا بارىنشا جاقىن قالدىرۋعا تىرىسادى. بىراق نەگىزىندە بۇل ءۇشىن ارنايى جولاقتار سالىنعان. ال جالپى كولىك قوياتىن ورىندارعا ارنايى تاريفتەر بەكىتىلگەن. بۇل ازاماتتاردىڭ استانا اۋماعىنان ۇزاق مەرزىمگە ساپار شەگۋىنە ءارى كولىگىن الاڭسىز قالدىرىپ كەتۋىنە جاعداي جاسايدى, ەكى تاۋلىك ۋاقىت ىشىندە شامامەن 2500 تەڭگە, ال كەلەسى تاۋلىكتەردىڭ ارقايسىسىنا 500 تەڭگەدەن جۇمسالادى. بولاشاقتا ءبىز اتالعان تاريفتەردى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن بارلىق شارانى قاراستىرامىز. الەمدىك تاجىريبەدە, مىسالى, ماسكەۋ, دۋباي سىندى قالالاردىڭ اۋەجايلارىندا دا ارنايى جولاقتار بار. بىراق ولارمەن سالىستىراتىن بولساق, بىزدەگى كولىكتى تەگىن قالدىرۋ ۋاقىتى 15 مينۋتتى, ال باسقا مەملەكەتتەردە 7 مينۋتتى قۇرايدى», دەيدى ن.انتيپوۆ.
بۇرىن اۋەجايدىڭ كولىك قوياتىن ورىندارىندا العاشقى جارتى ساعات تەگىن ەدى. ارنايى تىركەلمەستەن جولاۋشىلاردى تاسۋمەن اينالىساتىن تاكسي قىزمەتىنە توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن كومپانيا بۇل ەرەجەدەن باس تارتقان. «Astana LRT» كومپانياسىنىڭ ايتۋىنشا, كولىك قوياتىن ورىنداردا تارتىپسىزدىك كوپ كەزدەسەدى. ادامدار تىيىم سالىنعان ورىنداردا كولىكتەرىن قالدىرىپ, كەپتەلىس تۋدىرادى.
ازاماتتار بۇل جەردىڭ كولىك قوياتىن ورىن ەكەندىگىن جانە مۇندا جول قوزعالىسىنىڭ ارنايى ەرەجەلەرى بار ەكەندىگىن سەزىنۋى قاجەت ءارى سول ەرەجەلەرگە باعىنۋعا ءتيىستى. سونىمەن قاتار اۋەجايدىڭ اۋماعىندا زاڭسىز جولاۋشى تاسىمالى دا ورىن الىپ جاتادى. ءبىرىنشى جولاقتا ارنايى تاكسيلەر ورنالاستىرىلعان جانە جولاۋشىلار سولاردىڭ قىزمەتىنە جۇگىنۋى ءتيىس. الايدا جارتى ساعات تەگىن تۇراقتاۋعا بولاتىندىعىن پايدالانعان زاڭسىز تاسىمالداۋشىلار تۇرعىندار ءۇشىن دە, كولىك قوياتىن ورىنداردىڭ قىزمەتى ءۇشىن دە قيىندىق تۋعىزادى.
بۇل جاعدايدى ودان سايىن ۋشىقتىرىپ, زاڭسىز تاسىمالداۋشى تاكسيلەر ءار 15 مينۋت سايىن كەلىپ-كەتىپ وتىرماي ما دەگەن سۇراعىمىزعا دەپارتامەنت ديرەكتورى «بۇل ءۇشىن جۇيەدە ارنايى قىزمەت قاراستىرىلعان. ياعني ءبىر ادام كولىك قوياتىن ورىنعا كىرسە, ونىڭ 15 مينۋت تەگىن ۋاقىتى بولادى, بىراق ول ايماققا ءبىر ساعاتتىڭ ىشىندە تەك ءۇش رەت كىرە الادى. ەگەر ءبىر ادام كولىك قوياتىن ورىنعا كەلۋىن جيىلەتسە, جۇيە ونى قارا تىزىمگە ەنگىزەدى دە, ول ءۇشىن الاڭداردىڭ ەسىگى جابىلادى» دەپ جاۋاپ بەردى. سونداي-اق اۋەجايدىڭ كولىك قوياتىن ورنىنا كىرىپ, اقىسىن تولەۋدەن باس تارتقان جاعدايدا كولىك ءۇشىن «قارا ءتىزىم» قاراستىرىلعان.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىقارالىق اۋەجايى كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, 2018 جىلعى قاڭتار-ماۋسىم ايلارىندا 2 ملن 145 مىڭ 154 جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتكەن. وسىنشاما جولاۋشى اۋە ارقىلى قاتىناپ جاتقان بولسا, ولاردى قارسى الىپ, شىعارىپ سالۋشىلاردىڭ سانى دا كوپ بولماسا از ەمەس ەكەنى انىق.
سوعان بايلانىستى «Astana LRT» جشس كولىك قوياتىن ورىنداردى باسقارۋ بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە حابارلاسىپ, كولىك تۇراعىنان تۇسەتىن قارجىنىڭ قايدا جۇمسالاتىندىعىن سۇراعان بولاتىنبىز. كومپانيا وكىلى ناۋات ازانباەۆانىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىن ودان تۇسكەن قاراجاتقا قىستا اۋەجاي الاڭىنداعى قاردى تازالاۋعا, تەحنيكالاردى جاڭارتۋعا, جارىقتاندىرۋ قىزمەتىنە جۇمساپ, سونىمەن قاتار جول بەلگىلەرىن ورناتىپ, كۇزەتشىلەردىڭ جالاقىسىن تولەۋدى قاراستىرادى.
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
