مىنە, ەلباسى ەرەكشە ەكپىن بەرىپ وتىرعان الاكولگە سوڭعى جىلدارى كەلۋشىلەر قاتارى كوبەيدى. ويتكەنى وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىنعى جاعاجاي مەن ينفراقۇرىلىم قازىرگىمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. بۇل الىس تا بولسا اۋاسى دا, سۋى دا ءدارۋ الاكولدىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىن ارتتىرا ءتۇستى. اسىرەسە شىعىس قازاقستان وبلىسى جاعالاۋىنا كەلۋشىلەر ءۇشىن كەشەندى جۇمىس اتقارىلۋدا.
بارشا دەمالىس ۇيلەرى مەن تۋريستىك نىساندارعا كورىكتەندىرۋ مەن اباتتاندىرۋعا, قىزمەت كورسەتۋگە, قاۋىپسىزدىك ساقتاۋعا بايلانىستى تالاپ كۇشەيتىلدى. جاعالاۋدا جانعا جايلى اۋرا قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا كورىكتەندىرۋ, اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. اۋدانىشىلىك الاكولگە جەتكىزەتىن جولدار جارقىراي ءتۇستى. راسىندا الاكول دەمالىس ايماعىنىڭ جايلىلىعى جىل ساناپ جاقسارىپ كەلەدى. تۋريستەرگە ارنالعان جاڭا ورىندار پايدا بولىپ, ەسكىلەرى قايتا جوندەۋدەن وتۋدە. مۇنىڭ بارلىعى جاعاجايدىڭ حالىقارالىق تالاپتارعا ساي جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن جاسالىپ جاتىر.
كەشە عانا ءوڭىر باسشىسى دانيال احمەتوۆ ءۇرجار اۋدانىنا بارعان جۇمىس ساپارى اياسىندا الاكول جاعالاۋىنداعى دەمالىس ايماعىنىڭ كورىكتەندىرىلۋ بارىسىمەن تانىسىپ, تىنىعۋشىلارمەن اڭگىمەلەستى.
– الاكول جاعالاۋىن اباتتاندىرۋعا بارلىعى 4,5 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. بۇل قاراجاتتىڭ اقتالىپ جاتقانى قۋانتادى. ويتكەنى رەسەيدەن, فينليانديادان كەلىپ جاتقان تۋريستەردى كوردىك, – دەيدى د.احمەتوۆ. – بيىل جولاۋشىلار وسكەمەن مەن سەمەي قالالارىنان الاكولگە دەيىن تەمىر جول باعىتىمەن كەلۋگە مۇمكىندىك الدى. سونداي-اق الماتى, استانا, سەمەي مەن وسكەمەننەن اۋە باعىتى دا جۇمىس ىستەپ تۇر. ارينە مۇنىڭ ءبارى ءالى دە جەتكىلىكسىز. كەلەر جىلى ءبىز تۇيىسەتىن رەيستەردىڭ پروبلەماسىن شەشەمىز. ياعني ولار جولاۋشىلاردى كوبىرەك جەتكىزەتىن بولادى. بيىلعى تاجىريبەمىز قاتىناس جولدارىن قانشالىقتى ۇلعايتۋ قاجەتتىگىن كورسەتەدى. بۇگىن تۇرعىندار مەن تۋريستەر قوسىمشا كۋپەلى ۆاگونداردى اشۋدى سۇرادى. بۇل ءوتىنىش ورىندالاتىن بولادى.
ءوڭىر باسشىسى سونىمەن بىرگە اعىمداعى جىلى الاكول جاعالاۋىنىڭ اباتتاندىرىلۋى جالعاساتىنىن, بايقالعان بىرقاتار كەمشىلىكتەر رەت-رەتىمەن قالپىنا كەلتىرىلەتىنىن جەتكىزدى. ال اۆتوكولىك جولدارىنا قاتىستى ماسەلە الداعى ءۇش جىلدا شەشىمىن تاپپاق. قازىرگى كەزدە كول جاعاسىنداعى قابانباي اۋىلى مەن جالاڭاشكول تەمىر جول ستانساسى ارالىعىنداعى جول جوندەلۋدە.
اباتتانا تۇسكەن الاكولدى كورگەندەگى اسەرلەرىمەن تۋريستەر دە ءبولىستى. سەمەيلىك ايبەك بالتاشبەكوۆ 1985 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە ءار شومىلۋ ماۋسىمىندا الاكولگە كەلەتىنىن, العاش كەلىپ جۇرگەن جىلدارىندا جاعالاۋدا تەك شاتىرلار عانا بولعانىن, جايلى دەمالىس تۋرالى ارمانداۋمەن عانا شەكتەلەتىنىن, ال بيىل كەلگەنىندە الاكولدى تانىماي قالعانىن, ءبىر جىلدا ءبىرشاما جۇمىس جاسالعانىنا تاڭعالعانىن جەتكىزدى.
جاعالاۋدا دەمالۋشىلار بارلىق جاعدايدىڭ جاقسى ەكەنىن, الايدا قازىرگى سانى كۇرت كوبەيگەن دەمالۋشىلار ءۇشىن جاعاجايدىڭ تارلىق ەتىپ جاتقانىن, الداعى ۋاقىتتا ونى سوزا ءتۇسۋدىڭ قاجەتتىگىن ايتۋدا. بۇل رەتتە بىلتىر كول جاعالاۋىندا باتپاقتى, قامىستى جەرلەردى قۇرعاتۋ ارقىلى ءبىرشاما جاڭا نىساندار, سونىڭ ىشىندە ساياباق قۇرىلىسى سالىنعان بولاتىن. دەمالۋشىلارعا اسىرەسە كەشكى ارباتتىڭ اۋراسى ۇنايدى. اربات دەمەكشى, الاكولدىڭ ورتالىعى وسى كەزدە ىعى-جىعى ستيحيالى ساۋدا ورىندارىنان ارىلىپ, كەڭەيتىلىپ, قىش تاقتالار توسەلىپ, تۋريستەردىڭ كەشقۇرىم سەرۋەندەپ, ەستەلىككە فوتوسۋرەتكە تۇسەتىن كورىكتى ورنىنا اينالدى. مۇندا كەشكى كول كەلبەتىن تاماشالاۋعا بولادى. ادەمى ورىندىقتار دا قويىلعان.
«الاكول وتە تەز دامىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە باعاسى دا قالتا كوتەرەرلىكتەي, كوڭىلدەن شىعادى. بۇرىنعىداي ەمەس, قىزمەت كورسەتۋ سالاسى دا جولعا قويىلعان. قانشا دەگەنمەن كاسىپكەرلەر كوپ دۇنيەنى ۇيرەندى. سوندىقتان الاكولدىڭ جۇلدىزى وڭىنان تۋىپ كەلەدى دەۋگە بولادى» دەيدى دەمالۋشىلار.
الاكولگە بۇرىن رەسەي فەدەراتسياسىنان تۋريستەر كوپ كەلەتىن بولسا, سوڭعى كەزدەرى باسقا دا مەملەكەتتەردەن كەلۋشىلەر بار. سولاردىڭ ءبىرى فينليانديادان كەلگەن روزا سمالحانقىزى دەمالۋشىلارمەن كەزدەسكەن وبلىس اكىمىنە استانا مەن الماتىدان اۋدان ورتالىعى ۇرجارعا دەيىن ۇشىپ كەلەتىن ۇشاقتارعا قوسىمشا رەيستەر اشۋدى ۇسىندى. ونىڭ ايتۋىنشا, فيندەر شومىلۋ ماۋسىمى قىزعان كەزدە استانا مەن الماتىعا تەز ءارى وڭاي كەلە الادى. ال ءارى قاراي سوڭعى نۇكتەگە جەتۋ ولارعا قيىندىق تۋدىرادى, ويتكەنى بيلەت جوق.
«فيندەر الاكولدى كورگىسى, سۋىندا شومىلعىسى كەلەدى. سوندىقتان ەكى ەل اراسىنداعى ءتۋريزمدى دامىتۋ ماقساتىندا قوسىمشا اۋە تاسىمالىن اشقان ابزال بولار ەدى. ءبىرىنشى كەزەكتە فيندەردى مۇندا دەنساۋلىقتارىن تۇزەتۋگە بولاتىنى قىزىقتىرسا, ەكىنشى كەزەكتە ولار ەلىمىزدىڭ جەرگىلىكتى فلورا مەن فاۋناسىنان دا جان راحاتىن تابادى. ويتكەنى وندا ەرتەگىدەي ەرەكشە ادەمى تاۋلار مەن كولدەر جوق», دەيدى روزا سمالحانقىزى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, الاكول جاعالاۋىن بەتكە العان جولاۋشىلار ءۇشىن جالاڭاشكول ستانساسىنا دەيىنگى جولاۋشىلار پويىزى كەستەسىنە سەمەي ستانساسىنان قالا ماڭىنا جاڭادان قاتىنايتىن پويىز قوسىلدى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
