گرۋزيا, ارمەنيا, ازەربايجان, وزبەكستان, اۋعانستان, موڭعوليا, ۋكراينا, بەلارۋس, رەسەي فەدەراتسياسى, سونىمەن قاتار ەۋروپا ەلدەرىنىڭ قوعام قايراتكەرلەرى قاتىسقان كەلەلى كەڭەس سانكتسيالانباعان پوليگوندارمەن كۇرەسۋ بويىنشا ستراتەگيالىق ءىس-قيمىل جوسپارىن جانە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «جاسىل» باستامالارىن تالقىلاۋعا, سونداي-اق پلانەتامىزدى تۇرمىستىق قالدىقتاردان تازالاۋعا نيەت بىلدىرۋشىلەردى بىرىكتىرۋ مەن تاجىريبە الماستىرۋعا باعىتتالدى.
قازاقشالاعاندا «جاسىل قاھارمان» دەگەن ماعىنا بەرەتىن جيىندا, سونىمەن قاتار قوقىس قالدىقتارىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا بىرقاتار ماسەلە پىسىقتالىپ, ايماقتاردا وتەتىن «جاسىل» سەنبىلىككە جاۋاپتى ادامداردى بەكىتۋ ءىسى قولعا الىندى. القالى جيىندى «جاسىل» ەكونوميكانى قولداۋ جانە G-Global-دى دامىتۋ» كواليتسياسىنىڭ باسقارما ءتورايىمى سالتانات راقىمبەكوۆا جۇرگىزدى.
«Green Heroes» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى بيىل 15 قىركۇيەكتە قازاقستاندا تۇڭعىش رەت وتەتىن «الەمدىك تازارتۋ كۇنى» اكتسياسىنا ارنالىپ وتىر. شارا اياسىندا الدىمەن اكتسيانىڭ ەلىمىزدەگى ايماقتارداعى ۇيلەستىرۋشىلەرى انىقتالماق. كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشى شەتەلدىك قوناقتاردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگە دەيىن اكتسياعا 150 مەملەكەتتەن 300 ميلليونعا جۋىق ادام قاتىسىپ وتىر. شاراعا قاراپايىم سەنبىلىك سياقتى ەمەس, بۇكىل حالىقتى تارتۋ كوزدەلگەن. ءار ازاماتتىڭ ءوز اۋلاسىن تازارتۋى وسى اكتسياعا قاتىسقانى دەپ بىلەمىز», دەيدى باسقارما
ءتورايىمى.
ءىس-شارا نەگىزىنەن قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدارىنىڭ قاۋىمداستىعى, «Letts do it! Qazaq eli» ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمى, «Lets do it! World» حالىقارالىق قوعامدىق قوزعالىسى, جاسىل ەكونوميكانى قولداۋ جانە G-Global-دى دامىتۋ كواليتسياسى, وندىرۋشىلەردىڭ كەڭەيتىلگەن مىندەتتەمەلەرى مەن الەۋمەتتىك ماڭىزدى باستامالاردى دامىتۋ قورىمەن بىرلەسىپ وتكىزىلىپ وتىر.
قىزۋ تالقىلاۋدا ءسوز العان ەستونيا مەملەكەتىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى حەيتي مياەمەە بۇل الەم ەلدەرىندە بۇرىننان بار تاجىريبە ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. «اكتسيا 10 جىل بۇرىن ەستونيادا پايدا بولعان. ال قازاقستاندا قوقىستاردى ىرىكتەپ جيناۋ تەك تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلاسىندا عانا قولعا الىنعان. ونىڭ ءوزى تەك استانا قالاسىندا جۇزەگە اسادى. «جاسىل» سەنبىلىك بۇل يگى باستامانىڭ بۇقارالىق سيپات الۋىنا ىقپال ەتەدى» دەدى ەلشى.
ەلىمىزدە بۇگىنگى تاڭدا جينالعان قوقىستىڭ 7 پايىزى عانا قايتا وڭدەلەدى. استانادا ءبىرىنشى رەت وتكىزىلىپ جاتقان «Green Heroes» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى, قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدار قاۋىمداستىعى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلدوس اباقانوۆ ايتىپ وتكەندەي, ەۋروپانىڭ دامىعان كەيبىر ەلدەرىندە قوقىستى ءتىپتى شيكىزات كوزى رەتىندە پايدالانىپ جاتقاندىعى بەلگىلى. ياعني قوقىستى وڭدەۋ تەحنولوگياسى جوعارى دارەجەدە جولعا قويىلعان. «قازاقستاندا دا قوقىستى وڭدەۋ تاجىريبەسى جوق دەۋگە كەلمەيدى. جالپى, بۇل باعىتتاعى جۇمىستىڭ جاقسى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. سەبەبى بۇگىندە قازاقستاندا جالپى قوقىستىڭ 7 پايىزى قايتا وڭدەلەدى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن بۇل كورسەتكىش 1-2 پايىز عانا بولاتىن. ارينە بۇل كولەم جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلە جاتقانىن ايتۋ كەرەك», دەيدى ول.
ەلدوس نۇربول ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە قوقىس وڭدەيتىن كومپانيالاردى ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرى ءبىرشاما قاراستىرىلعان. «ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى – زاڭنامالىق تۇرعىدا جانە ەكولوگيالىق كودەكستە «روب» دەگەن تۇسىنىك ەنگىزىلگەن. ارنايى ۇيىم دا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل ۇيىم قوقىستى قايتا وڭدەيتىن ۇيىمداردى قولداۋعا باعىتتالعان. ياعني 1 كيلو پلاستيك نەمەسە شىنى بولسىن, بولماسا ەلەكتر قۇرىلعىلاردى قايتا وڭدەۋ بولسىن, بۇل ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان قاراجات بەرىلەتىندەي تەتىكتەر قاراستىرىلعان», دەدى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
ال «Lets do it! World» حالىقارالىق قوعامدىق قوزعالىسىنىڭ شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازياداعى ەلشىسى يۋليا مارحەلدىڭ ايتۋىنشا, ۋكراينادا اتالعان تاجىريبەنىڭ تەتىگى الدەقاشان ىسكە قوسىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستانداعى قوقىس پوليگوندارىنا وڭدەلمەيتىن قالدىقتاردى عانا شىعارۋ – كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى جۇمىستاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قازىردە قالدىقتاردىڭ بارلىعىن قالدىق دەپ اتاۋعا بولمايدى. سەبەبى جالپى ەسەپپەن 10 پايىز عانا قالدىق بولىپ ەسەپتەلەدى. ال قالعان 90 پايىزىن قايتا وڭدەۋ كەرەك. ء«بىز وسى ۋاقىتقا دەيىن اراسى 5-6 جىلدىڭ ىشىندە, ماسەلەن ۋكراينادا «جاسىل» سەنبىلىككە ءوز ىنتا-جىگەرلەرىمەن شىعاتىنداردىڭ سانىن 1 ملن ادامعا جەتكىزدىك. مۇنداي مۇمكىندىككە قازاقستان دا قول جەتكىزە الادى. وسىنداي كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرۋ ارقىلى تازالىق ماسەلەسىن شەشىپ الۋعا زور مۇمكىندىك بار. ادام ەڭ الدىمەن ماڭايىنىڭ ەمەس, ءوزىنىڭ باسىنداعى قاجەتسىز ارتىق ويلاردى تازارتۋى كەرەك» دەيدى شەتەلدىك ساراپشى.
بۇل تۇرعىدا قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدار قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلدوس اباقانوۆ وڭدەلەتىن قوقىستى پوليگوندارعا كىرگىزبەي, قايتا وڭدەۋ تۋراسىندا وزدەرىنىڭ ناقتى ۇستانىمدارى بار ەكەنىن ايتادى. «كوزگە كورىنبەيتىن دە بولار, بىراق قوقىستى وڭدەۋ ايماقتاردا دا كوپتەپ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بىرنەشە قالادا قالدىقتاردى سۇرىپتاۋ تسەحتارى اشىلعان. ياعني تسەحتاردا كەز كەلگەن قالدىقتى سۇرىپتاپ, قايتا وڭدەلەتىن قوقىستار ءبولىنىپ شىعادى. بۇل قوقىس شيكىزات رەتىندە قايتا وڭدەيتىن زاۋىتتارعا جىبەرىلەدى. ال قايتا وڭدەلمەيتىن, مىسالى ورگانيكالىق قوقىستار پوليگوندارعا جىبەرىلەدى. كونتسەپتسياعا بايلانىستى 2030 جىلعا دەيىن قازاقستاندا قايتا وڭدەلەتىن قوقىستىڭ مولشەرىن 30 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى ە.نۇربول ۇلى.
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
