قازاقستان • 11 شىلدە, 2018

كاسىپكەرگە نە كەدەرگى؟

482 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

الىستاعى اۋىل حالقى دا بيزنەس باستاۋعا نيەتتى. بىراق اقشانىڭ ازدىعى قولبايلاۋ, ال نەسيە الۋعا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ تالاپتارى جوعارى. اۋدانداردا بانك بولىمشەلەرى دە بولا بەرمەيدى, قۇجات راسىمدەۋ ءۇشىن قىستىڭ سۋىعى مەن جازدىڭ اپتابىندا وبلىس ورتالىعىنا قاتىناۋ قاجەتتىلىگى تۋادى. ءبىر كەلگەندە جۇمىسىڭ بىتە قويسا جاقسى, ساندالىپ ۇزاق ءجۇرىپ جيناعان قۇجاتىڭا بانك كەلىسىم بەرمەسە, ەڭبەگىڭ ەش, تۇزىڭ سور. اۋىلدىق جەردەگى ءۇي-جايدىڭ قۇنى دا تومەن, ءتىپتى بانككە كەپىلدىككە قويۋعا جاراماي قالادى. ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ جالاقىسى جوعارى كەپىلگەرى تاعى جوق. وسىنىڭ ءبارى اينالىپ كەلگەندە كاسىپ اشىپ, ءناسىپ تاپقىسى كەلەتىندەردىڭ ويلارىن ورىندالماعان ارمان كۇيىندە قالدىرىپ ءجۇر. قايتپەك كەرەك؟

كاسىپكەرگە نە كەدەرگى؟

اتىراۋلىق كاسىپكەرلەر وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆپەن وتكەن كەزدە­سۋ­دە وسى ماسەلەنى ورتاعا سالدى. وب­لىس­تىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باس­­شىسى ابدوللا ىدىرىسوۆتىڭ ايتۋ­ىنشا, تىعىرىقتان شىعار جول بار: بانك­كە تەلمىرىپ وتىرا بەرمەي, اۋداندار­دا شاعىن نەسيە بەرۋ ۇيىمدارىن اشۋ كەرەك. مۇنداي تاجىريبە ماڭ­عىس­تاۋ, قوستاناي وبلىستارىندا جۇزە­گە اس­قان. «ەگەر «اتامەكەن» ۇكپ قار­جى­لان­دىرىپ, جەرگىلىكتى بيلىك قول­داۋ كور­­سەتسە, اۋىل كاسىپكەرلەرى شا­عىن نە­­سيە بەرۋ ۇيىمدارى ارقىلى جە­ڭىل­­دىكپەن اقشالاي قاراجات الىپ, ءىس باستار ەدى», دەيدى پالاتا باسشىسى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل اجىعاليەۆا بۇل ۇسىنىس شارالار جوسپارىنا ەنگىزىلگەنىن, كاسىپكەرلەر پالاتاسى قاجەت قۇجاتتاردى راسىمدەپ, شاعىن نەسيە بەرۋ ۇيىمىن اشۋعا ليتسەنزيا السا, اكىمدىك تاراپىنان كومەك بولاتىنىن ايتىپ قۋانتتى. ناتيجەسى قانداي بولارىن ۋاقىت كورسەتەدى.

گازعا الدىن الا تولەم جاساۋ ما­سە­لەسى دە اتىراۋلىق بيزنەس يە­لە­رىن ءبى­­راز­­دان بەرى تولعاندىرىپ كە­لە­دى. «قازترانسگازايماق» مەكەمەسى گاز­دىڭ اقشاسىن الدىن الا تولەپ قويۋ­دى تالاپ ەتەدى, بۇل جاڭادان باس­تاعان ك­ا­سىپكەرلەرگە قيىنداۋ. «اتىراۋ­جا­رىق» مەكەمەسىمەن دە بۇرىن وسىنداي پروبلەما بولعان, بىراق ول شەشىلدى. «اتىراۋ كوممۋنالدىق قىزمەت كور­سە­تۋ ورتالىعى» گاز جۇيەلەرىنىڭ قاۋ­ىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى كەلىسىم-شارت جاساعاندارىمەن, ەش­قان­داي جاۋاپكەرشىلىك المايتىندارى «قىزىق». قازاقستاننىڭ كاسىپكەر ايەل­دەر قاۋىمداستىعى وبلىستىق بو­لىم­شەسىنىڭ باسشىسى ايگۇل بايا­مي­روۆا وسى جايتتاردى اشىپ ايتتى. «قازترانسگازايماق» اق اتىراۋ ون­دى­رىستىك فيليالىنىڭ ديرەكتورى ماقسات ءابۋوۆ گازعا الدىن الا تولەم جاساۋ ماسەلەسى ورتالىق اپپاراتتا قارالىپ جاتقانىنان حاباردار ەتتى. مۇمكىن ءبىر وزگەرىس بولىپ قالار. 

جاس كاسىپكەر ەرجان نۇرەدەنوۆ ارنايى تەحنوپارك اشىلسا دەگەن ويدا. «مىسالى, ورالدا, وسكەمەندە, الماتىدا تەحنوپاركتەر بار. اتىراۋدا مۇناي-حيميا ەكونوميكالىق ايماعى قۇرىلعان, الايدا ول تەك مۇناي سالاسىن­دا­عى بيزنەسكە ارنالىپ وتىر. جاڭا جوبا­لاردى ىسكە اسىرۋعا ەكىنشى مامان­دان­دىرىلعان ەكونوميكالىق ايماق قۇ­رىلسا, جاقسى بولار ەدى», دەيدى تالاپ­تى جاس. 

ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, ءاربىر ءتورتىن­شى اتىراۋلىق كاسىپكەرلىكپەن اي­نا­لىسا­دى. بيزنەستى دامىتۋعا باعىتتالعان ەكى مەم­لەكەتتىك, ەكى وڭىرلىك باعدارلاما تابىس­تى جۇزەگە اسىپ جاتىر.     

كاسىپ­كەرلەرمەن اشىق ديالوگ جۇر­گىزگەن وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆ ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتەتىنىن ايتتى. 

جاقسى جاڭالىقتىڭ ءبىرى, جاقىندا اتىراۋدا «تولىق فورماتتاعى كاسىپ­كەر­لەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى» اشى­لادى. بيزنەس يەلەرىنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىس­تارىنا كەرەك 30 مەملەكەتتىك ورگان­نىڭ, دامۋ جانە قارجى ينستي­تۋت­تارىنىڭ, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ وكىلدەرى, وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالدىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسى دا وسى ورتالىقتا بولادى. 

اتىراۋدا ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگىزگى باعىتى مۇناي ءوندىرۋ, مۇناي سالا­سىندا قىزمەت كورسەتۋ بولعانىمەن, سوڭ­عى جىلدارى شاعىن جانە ورتا بيز­­نەستى دامىتۋعا بەلسەندى كوڭىل ءبو­لىنىپ, اگروونەركاسىپتىك كەشەندە, كو­لىك-لوگيستيكالىق جانە قۇرىلىس سالا­لا­رىندا جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەت­تى. بۇل ءبىر جاعىنان بيلىك پەن بيزنەس ارا­سىنداعى ءوزارا بايلانىستىڭ قان­شا­لىقتى دارەجەدە ەكەنىن دە كورسەتەرى انىق. 

باقىتگۇل باباش,
«ەگەمەن قازاقستان»

اتىراۋ

سوڭعى جاڭالىقتار