– دانيار رۇستەم ۇلى, جاڭا زاڭ كۇشىنە ەندى. ۇوك قىزمەتىندە جارتى جىل ىشىندە قانداي وزگەرىستەر بولدى؟
– وزگەرىستەر تەك ءبىزدىڭ ۇيىمنىڭ جۇمىسىندا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە قازاقستانداعى بۇكىل وليمپيادالىق قوزعالىستا دا ورىن الدى دەر ەدىم. بۇل ۇوك, وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا ۇلتتىق فەدەراتسيالار, بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا تىعىز بايلانىس جاساپ وتىرعان سالالىق مينيسترلىك سەكىلدى تۇتاس ءبىر جۇيەگە قاتىسى بار ماسەلە. ەندىگى كەزەكتە ولار ارقايسىسى وزىنە تيەسىلى سپورت ءتۇرىن اكىمشىلەندىرۋ ىسىنە, بيزنەس-پروتسەسكە دە ەتەنە ارالاسا باستادى.
ءبىز جۇمىس ىستەۋگە قولايلى جاعدايلار جاساۋدان باستادىق. بۇرىن كەز كەلگەن فەدەراتسيانىڭ كەڭسە جالداپ, كاسىبي زاڭگەرلەردى جۇمىسقا الۋعا مۇمكىندىگى بولا بەرمەيتىن. سپورتتىق مەنەدجەرلەر تۋرالى ايتپاي-اق قويالىق. ال قازىر ولارعا مۇنداي مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر. سونىمەن بىرگە فەدەراتسيالار ەندى وزدەرىنىڭ قالاۋى بويىنشا قۇراما كوماندالار ءۇشىن سپورتتىق جابدىقتار مەن قۇرىلعىلار ساتىپ الۋعا قاتىسا الادى. جاڭا قارىم-قاتىناس جۇيەسىنە ءوتۋ كەزىندە ولار بىزدەن زاڭدىق, سپورتتىق, ەكونوميكالىق سەكىلدى قاجەتتى قىزمەتتەر الدى. ءبىز مىندەتتەلگەن بيۋروكراتيالىق پروتسەدۋرالاردى بارىنشا ازايتۋعا تىرىستىق. البەتتە, ءالى دە ماسەلەلەر تۋىنداپ جاتادى. بىراق ولار جۇمىس بارىسىندا شەشىلەدى.
– ۇوك-ءتىڭ وزىندە قانداي وزگەرىستەر بولدى؟ بارلىعى سىزدەردىڭ ويلاعاندارىڭىزداي جۇزەگە استى ما؟
– بارلىعى ءبىز ويلاعانداي بولدى دەپ ايتقان دۇرىس ەمەس سياقتى. ءبىز ءبىرىنشى كەزەكتە بۇكىل ەلگە ورتاق مۇددە مەن سپورتتى دامىتۋعا كوبىرەك ءمان بەرەمىز. وزگەرىستەر بولماس بۇرىن وتە اۋقىمدى دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل جۇمىستار زاڭ كۇشىنە ەنگەنگە دەيىن جۇزەگە استى. ۇوك-دە فەدەراتسيالارمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيتىن تولىققاندى قىزمەتتەر جۇيەسى قالىپتاسقان. جاڭا سپورت ديرەكتسياسى قۇرىلدى. ونىڭ باسشىلىعىنا ەلسيار قاناعاتوۆ تاعايىندالدى. ونى ەلگە تانىستىرۋدىڭ قاجەتى جوق شىعار, سپورتقا قانداي دا ءبىر قاتىسى بار جانداردىڭ بارلىعىنا ونىڭ ەسىمى تانىس. بىزدە قازىر تاجىريبە مەن جاستىق جالىن كوبىرەك باعالانادى. سوندىقتان ديرەكتسيانىڭ سپورتتىق قىزمەتتەرىندە جاس ءارى بىلىكتى ماماندار جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ قاتارىندا ءوز سالاسىنىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن بۇرىنعى مىقتى سپورتشىلار دا بار. استانا ەلىمىزدەگى وليمپيادالىق سپورتتىڭ ورتالىعىنا اينالۋدا دەسەم, ارتىق ايتپاسپىن. سپورت ديرەكتسياسىنىڭ قىزمەتى حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ باس كەڭسەسىندەگىدەي ۇيىمداستىرىلعان. جابىق كابينەتتەر دەگەن اتىمەن جوق. تەك قانا اشىق الاڭدار بار, ياعني «open space». قازىرگى تاڭدا ۇوك-دە الپىستان استام قىزمەتكەر جۇمىس اتقارۋدا, ولاردىڭ كوپشىلىگى ءدال وسى سپورت ديرەكتسياسىندا جۇمىس ىستەيدى.
– كەشەندى عىلىمي توپتار (كعت) تۋرالى تاعى ءبىر سۇراق. فەدەراتسيالاردىڭ سانىن ەسكەرەتىن بولساق, بۇل كولەمدى جۇمىسقا اينالىپ كەتەدى. بىزدە وسىنشا مامان بار ما؟
– شىنى كەرەك, بىزگە ەڭ ءبىرىنشى تاپ بولعان جۇمىس – ول كادر ماسەلەسى. قازاقستاندا بىلىكتىلىگى جوعارى دارىگەر سونشالىقتى كوپ ەمەس. ودان بولەك, ءاربىر توپتا ديەتولوگ, پسيحولوگ, بيوحيميك, بيومەحانيك جانە ماسساجشى بولۋى ءتيىس. مۇنداي توپتاردى قۇرۋ بارىسىندا ۇلتتىق قۇرامالاردىڭ تالابى ەسكەرىلەدى. بۇگىنگى تاڭدا ءبىز كەشەندى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن توپتار ءۇشىن 60-تان اسا ماماندى قىزمەتكە تارتتىق. قازىرگى كەزدە كوركەم گيمناستيكا, بايداركا مەن كانوەدە ەسكەك ەسۋ, سەمسەرلەسۋ, بياتلون, سۋ دوبى مەن كاراتەدەن جانە وزگە دە ۇلتتىق قۇرامالاردا كعت ماماندارىمەن بىرلەسكەن وقۋ جاتتىعۋ جيىندارى وتۋدە. ولار تەك سپورتشىلاردىڭ دەنساۋلىعىن قاداعالاپ قانا قويمايدى, ۇوك-ءتىڭ سپورتتىق مەديتسينا جانە انتيدوپينگ دەپارتامەنتىنىڭ قاداعالاۋىندا بولادى. سونداي-اق اتلەتتەردى ەمدەۋ, قالپىنا كەلتىرۋمەن, دياگنوستيكا ادىستەمەلەرىن دايىنداپ, ەنگىزىپ, جەتىلدىرۋمەن, ولاردىڭ تاماقتانۋى مەن فۋنكتسيونالدىق جاعدايىن باقىلاۋمەن, مەديتسينالىق تەكسەرۋ جۇرگىزۋمەن اينالىسادى. جاقىن ارادا كعت سپورتشىلارعا جەدەل بيوحيميالىق, بيومەحانيكالىق جانە باسقا دا باقىلاۋ جاساۋ ءۇشىن ارنايى ءموبيلدى مەديتسينالىق كەشەندەر الادى. سودان سوڭ ء بىز سپورتشىلاردىڭ جاعدايىنان حاباردار بولىپ, قيىن ساتتەر تۋىندايتىن ساتتە الدىن الا حابارلاپ, دەر كەزىندە كومەك كورسەتىپ, ولاردىڭ جالپى فيزيكالىق الەۋەتىن جاقسارتاتىن بولامىز. ازيا ويىندارى مەن جاسوسپىرىمدەر وليمپياداسىنا دەيىن بارلىق ۇلتتىق كوماندالار تولىعىمەن مەديتسينالىق كعت-مەن جابدىقتالادى.
– دوپينگكە قارسى باقىلاۋ دا وسى ماماندارعا جۇكتەلە مە؟
– بۇل مامانداردىڭ الدىنا قويىلعان باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. كەشەندى عىلىمي توپتار ۇنەمى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرۋى كەرەك. وسى ورايدا, ءاربىر سپورتشى ەڭ الدىمەن ءوزى جاۋاپتى ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتكىم كەلەدى. بۇل تۇرعىدا ءبىزدىڭ پوزيتسيامىز وزگەرگەن جوق – ءبىز تىيىم سالىنعان ءدارى-دارمەكتى پايدالانۋعا تۇبەگەيلى قارسىمىز. ءساۋىر ايىندا ءبىزدىڭ باپكەرلەرىمىز بەن سپورتتىق دارىگەرلەرىمىزگە جانە فۋنكتسيونەرلەرگە ارناپ الماتىدا سپورتتىق مەديتسينا مەن انتيدوپينگكە قاتىستى حالىقارالىق سەمينار-كونفەرەنتسيا وتكىزدىك. الەمگە تانىمال ماماندار اتالعان سەميناردا سپيكەر بولدى. ولار ءوز سوزدەرىندە ماڭىزدى ماسەلەلەردى ايتىپ عانا قويماي, سپورتشىلاردى ءىرى جارىستارعا كەشەندى تۇردە دايىنداۋ جانە اتلەتتەردى قالپىنا كەلتىرۋگە ارنالعان زاماناۋي ادىستەرىن العا تارتتى. ءبىزدىڭ ماماندار ءىرى فورۋمعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولىپ, الەمدەگى ۇزدىك تاجىريبەلەر مەن ماڭىزدى ماسەلەلەردى ءوز ارىپتەستەرىمەن تالقىلادى.
– قازاقستان ۇوك قازىرگى تاڭدا ەل ايماقتارىن ارالاۋدا. ول جاقتاردا سپورتتىق ينفراقۇرىلىمدارعا قاتىستى سۇراقتار كوتەرىلە مە؟
– بۇل دا, باسقالارى دا بار. ءبىرىنشى كەزەكتە, ءبىز ايماقتارداعى وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرىن دامىتۋعا قانداي كەدەرگىلەر بارىن انىقتاۋىمىز كەرەك. تامىزدىڭ سوڭىندا ايماقتارداعى وليمپيادالىق قوزعالىس پەن بۇقارالىق سپورتتىڭ, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورتىنىڭ دامۋى جانە سپورتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ جاعدايى تۋرالى ناقتى مالىمەتتەر الامىز. ءبىز سپورتتىڭ شىن مانىندە دامىپ, بۇقارالىق سيپات العانىن, قولجەتىمدى بولعانىن ماقسات ەتتىك. بارلىق ايماقتا وبلىستارداعى تۇرعىندارمەن عانا ەمەس, باسشىلىقپەن دە كەزدەسۋ وتكىزىلەدى. سپورتتىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ دەگەنىمىز وتە كەڭ كولەمدەگى جۇمىس, سوندىقتان جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ قولداۋىنا سەنىم ارتامىز.
– دانيار رۇستەم ۇلى, جاڭا فورماتتاعى جۇمىستىڭ العاشقى جارتى جىلى ارتتا قالدى. قازاقستان ۇوك-ءنىڭ الداعى ماقساتتارىمەن بولىسسەڭىز...
– فەدەراتسيالاردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋدان بولەك, ەڭ ءىرى مۋلتيسپورتتىق جارىستاردى ەستەن شىعارماۋ كەرەك. بۇل – يندونەزياداعى ازيا ويىندارى مەن ارگەنتيناداعى جاسوسپىرىمدەر وليمپياداسى. ازيا ويىندارىنا اككرەديتاتسيالاۋ اياقتالدى. قازاقستان اتىنان وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرىنەن ءتورت جۇزگە تارتا سپورتشى سىنعا تۇسەدى دەپ كۇتىلۋدە. قازىرگى ساتتە ۇلتتىق قۇرامالاردىڭ باپكەرلەر شتابى كوماندا قۇرامىن جاساقتاپ جاتىر. ال جاسوسپىرىمدەر وليمپياداسىنا كەلەر بولساق, بۇگىنگە دەيىن سپورتتىڭ 11 تۇرىنەن 27 ليتسەنزيا الىندى. ازىرگە سپورتشىلار سانى – 36. ىرىكتەۋ تۋرنيرلەرى ءالى دە جالعاسۋدا, سول سەبەپتى, سپورتتىق دەلەگاتسيا قۇرامى ءالى دە ارتادى دەگەن وي بار. سونداي-اق 2020 جىلعى توكيو وليمپياداسىنا دا دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. سپورتشىلاردى دايىنداۋ كەزىندە ولاردىڭ كليماتقا بەيىمدەلۋى وتە ماڭىزدى سانالادى. 2018 جىلعى پحەنچحانداعى قىسقى ويىنداردىڭ الدىندا قازاقستاندىق كوماندالار وڭتۇستىك كورەيادا جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزدى. ءبىز جاپونيانىڭ فۋكۋوكا جانە نارا پرەفەكتۋرالارىنداعى سپورتتىق نىسانداردا وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتىرمىز. وسىعان وراي, ءبىزدىڭ سپورتشىلارىمىز بەن وسكەلەڭ ۇرپاق قازاقستاندىق جانكۇيەرلەردى جارقىن جەڭىسىمەن قۋانتادى دەپ سەنەمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ەرمۇحامەد ماۋلەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
