ازاتتىق تاڭىنا ارنالدى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «ءبىز بۇگىنگى بەيبىت تىرلىگىمىز ءۇشىن, قازاقستان دەپ اتالاتىن رەسپۋبليكانىڭ جەر بەتىندە بارلىعى ءۇشىن تا­ريح­تىڭ ءار تۇسىندا وسى ەلدى, وسى جەردى قور­عاعان قايسار جانداردىڭ ارۋاعىنىڭ الدىندا قاشاندا قارىزدارمىز» دەگەن ەدى. شىنىندا, تاۋەلسىزدىگىن اتاپ ءوتىپ جاتقان ەل ازاماتتارى وسى كۇندى كورۋ ءۇشىن نەبىر جانكەشتى كۇرەستەرگە بارعان بابا­لار­دىڭ, ولارعا تىرەك بولعان انالاردىڭ الدىندا قا­رىز ەكەنى راس. وسىنداي مارتەبەلى كۇنى ەلوردادا قالالىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ ۇيىت­­­قى بولۋىمەن «جاسا ماڭگى, قازاقستان!» اتتى ادەبي-مۋزىكالىق كەش كونگرەسس-حولل ساراي­ىندا ءوتتى. العاشقى ءسوزدى پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋ­تاتى ءادىل احمەتوۆ الىپ, ۇلتتىق مەرەكەنى ۇلىق­تاپ جاتقان زال تولى جۇرتتى قۇتتىقتاپ, پرە­زي­دەنتتىڭ سىندارلى ىشكى, كوپ ۆەكتورلى سىرتقى ساياساتى تۋرالى وي تەربەپ, 20 جىل ىشىندەگى تا­بىسىمىزعا جان-جاقتى توقتالىپ, ۇلىبريتانيا ساياساتكەرىنىڭ سوڭعى ون جىل ىشىندە قازاقستاندى الەمدەگى قارقىندى دامىعان ءۇش ەلدىڭ ءبىرى دەپ باعالاعانىن العا تارتتى. ەلدىك – بىرلىكتە, ىرىس – ىنتىماقتا ەكەنىن, قازاق ءۇشىن مۇڭدى شاق, شەرلى كەزەڭ ارتتا قالعانىن دا اتاپ ءوتتى. بۇدان كەيىن د.مۇقانوۆ ءبىرجان سالدىڭ «ايتباي» ءانىن اۋەلەتسە, ق.احمەتوۆ «تۋعان ەلىم» ءانىن شىر­قادى. جىراۋلىق ءداستۇردىڭ ۇزىلمەي كەلە جات­قان ۇلگىسىن ا.ەلشىباەۆا «ناۋرىزبەكتىڭ تەرمەسى» ارقىلى دايەكتەدى. ال بەلگىلى ءانشى م.اراپباەۆا ك,دۇيسەكەەۆتىڭ «سالەم ساعان, تۋعان ەل!» دەگەن ءانىن كەلىستىرە ايتتى. ءبىر ءسات ساحنا تورىنە دانىشپان اباي, وي­شىل شاكارىم, وتانشىل عۇمار قاراش شىعىپ, ساناڭا ساۋلە تۇسىرەر سوزدەردى توگىپ-توگىپ جىبەرگەندە ۇلتىمىزدىڭ ۇلى دا ۇلىق ەكەنىنە كوز جەتكەندەي بولدى. كەڭەستىك ساياسات ويىڭدى شىرماپ, باسىڭدى قۇرساۋلاپ تۇرعاننىڭ ءوزىن­دە ۇلتتىڭ ءتىلى, رۋحى دەپ جار سالعان عابيت مۇسىرەپوۆ, باۋىرجان مومىش ۇلى, شونا سما­حان ۇلى سياقتى الىپتاردىڭ دا اتى اتالىپ, شوڭ شوكەڭ مەن ابيىربەك تىناليەۆتىڭ «انام­نىڭ ءتىلى» ءانى ورىندالعاندا ءون بويىڭداعى قا­زاق­تىڭ اسىل قاسيەتتەرى قىرانداي تۇلەگەنى انىق. سول سەكىلدى م.ماقاتاەۆتىڭ سوزىنە جاز­عان ت.راحيموۆتىڭ «قازاعىم-اي!» ءانى دە اسەرلى ەستىلدى. سونداي-اق اقىن ا.اسىلبەكوۆ پەن كومپوزيتور ءا.تىناليەۆتىڭ «جەلتوقسان جەلى» اتتى ءانى دە جۇرت كوڭىلىن ءبىر سەرپىلتىپ ءوتتى. قازاقتىڭ وسى زامانعى حاس باتىرى, تۇڭعىش عارىشكەر توقتار اۋباكىروۆ ساحناعا شىققاندا كورەرمەن جۇرت وعان ءوزىنىڭ ەرەكشە ءىلتيپاتىن كورسەتتى. ساراي ءىشىنىڭ تەڭ جارتىسىنان كوبىن الىپ وتىرعان جىگەرلى ۇل مەن قايراتتى قىز وزدەرىنە ۇلگى تۇتقانىنان بولار, دۋىلداتا قول سوعىپ جاتتى. عارىشكەر ولارعا  نامىس بار جەردە ءبارىن جەڭۋگە بولاتىنىن ايتا كەلىپ, ءبىز باقىتتى ادامدارمىز. تاۋەلسىزدىكتى كورىپ, جەمىسىن جەپ وتىرمىز. ەلدىكتىڭ تۋى قولىمىزدا بەرىك تۇر. وسى كۇنگە جەتكەنگە دەيىن قانشاما الدىڭعى تولقىن ازاپ شەكتى. سولاردى قۇرمەت­تەپ جاتقانىمىز, بۇل – قازاقتىڭ ۇلىلىعىن كورسەتەدى. قازاقستان 20 جىل ىشىندە العا ورلەپ كەلەدى. ۇلكەن ەلدە, ۇلكەن جەردە بايلىقتى كو­بەيتەتىن, جاس ۇرپاق سەندەرسىڭدەر! قازاقتىڭ ءماڭ­گىلىگى دە سەندەردىڭ قولدارىڭدا, دەدى. با­تىر اعا قۇرمەتىنە اقىن ءارى سازگەر ەرعوجا ءتى­لەپ­بەرديەۆتىڭ «اسىل اعا» ءانىن ن.تۇرلىبەكوۆ, ن.بالاپانوۆ, گ.مىرزابەكوۆا, م.حايرولدا, د.ىلياشەۆتەر اسقاق رۋحپەن ورىندادى. كەشتىڭ اجارىن كىرگىزگەن ۇلىقبەك ەسداۋ­لەتتىڭ «قازاق ءتىلى», سەرىك اقسۇڭقار ۇلىنىڭ «ازاتتىق», سەرىك تۇرعىنبەك ۇلىنىڭ «جاسا­سىن, قازاق, جاساسىن!» ولەڭدەرىن ق.قۋا­نىش­با­ەۆ ات­ىن­داعى قازاق دراما تەاترىنىڭ ارتىستەرى ور­ىن­داسا, قازاق ولەڭىنىڭ اقيىعى فاريزا وڭ­عار­سى­نوۆا ەلدىگىمىزدىڭ ەرەكشە قىرلارىن اي­تىپ, قالا اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆتىڭ جاس دارىن ايگەرىم يبادۋللاعا العىس حاتىن تاپسىردى. الاش بالاسىنىڭ رۋحىن اسىرعان تاۋەل­سىز­دىككە ارنالعان كەش جانات شىبىقبايدىڭ ور­ىنداۋىنداعى جىر جامپوزى قادىر مىرزا ءالى مەن بەلگىلى كومپوزيتور ەسكەندىر حاسانعا­ليەۆ­تىڭ «اتامەكەن» ءانىن بۇكىل جۇرت قوسىلىپ ايتىپ, ەرەكشە كوڭىل-كۇيمەن تارادى. سۇلەيمەن مامەت.