قازاقستاندا جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسى جاريالاندى

ءبىز, ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقى, بايىرعى قازاق جەرىندە مەملەكەتتىلىكتى نىعايتا وتىرىپ,

ۇلى دالانىڭ مىڭداعان جىلدىق تاريحىنىڭ ساباقتاس­تىعىن ساقتاپ,

مەملەكەتتىڭ ۋنيتارلى سيپاتىن, ونىڭ شەكاراسى مەن اۋماعىنىڭ تۇتاستىعىنا قول سۇعۋعا بولمايتىنىن ناقتىلاپ,

ادىلەتتى قازاقستان يدەياسىن جانە زاڭ مەن ءتارتىپ قاعيداتىن ۇستانىپ,

ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى مۇلتىكسىز ساقتالاتىنىن مالىمدەپ,

بىرلىك پەن ىنتىماق, ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق تاتۋلىق قاعيداتتارىنا سۇيەنىپ,

مادەنيەت پەن ءبىلىم, عىلىم مەن يننوۆاتسيا قۇندىلىق­تارىن باعدارعا الىپ,

تابيعاتتى ايالاۋ قاجەتتىگىن مويىنداپ,

بەيبىتشىلىككە جانە بارلىق ەلمەن دوستىققا ۇمتىلىپ,

كەلەشەك ۇرپاق الدىنداعى اسا جوعارى جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتا زاڭىن – وسى كونستيتۋتسيانى قابىلدايمىز.

 

ءى ءبولىم

كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس نەگىزدەرى

 

1-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى – دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت. مەملەكەتتىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىعى – ادام مەن ونىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى.

 

2-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى – ۋنيتارلى مەملەكەت. باسقارۋ ۇلگىسى – پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكا.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندىگى ونىڭ بۇكىل اۋماعىن قامتيدى. مەملەكەت ءوز اۋماعىنىڭ تۇتاستىعىن, قول سۇعىلماۋىن, بولىنبەۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىسى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلورداسى – استانا قالاسى. ەلوردا مارتەبەسى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.
5. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قازاقستان اتاۋلارىنىڭ ءمانى بىردەي.
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى (اقشا بىرلىگى) – تەڭگە.

تەڭگەنى ەميسسيالاۋ ايرىقشا قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى.

7. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندىگى, تاۋەلسىزدىگى, ۋنيتارلىعى, اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن باسقارۋ ۇلگىسى وزگەرمەيدى.

 

3-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىزمەتىنىڭ نەگىز قۇراۋشى قاعيداتتارى: ەگەمەندىك پەن تاۋەلسىزدىكتى قورعاۋ; ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ساقتاۋ; زاڭ مەن ءتارتىپ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ; جالپىۇلتتىق بىرلىكتى بەكەمدەۋ; حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ; جاۋاپتى ءارى جاسامپاز وتانشىلدىق يدەياسىن ىلگەرىلەتۋ; قوعامدىق ديالوگتى دامىتۋ; ەڭبەكسۇيگىشتىك, پروگرەسس, ءبىلىم قۇندى­لىقتارىن بەكىتۋ; جوعارى ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاس­تىرۋ; تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ; ءتول مادەنيەتتى
   قولداۋ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادام كاپيتالىن, ءبىلىمدى, عىلىمدى, يننوۆاتسيانى دامىتۋدى مەملەكەت قىزمەتىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتى دەپ تانيدى.

 

4-باپ

1. قازاقستان حالقى – مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى جانە ەگەمەندىك يەسى.
2. حالىق بيلىكتى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم جانە ەركىن سايلاۋ ارقىلى تىكەلەي جۇرگىزەدى, سونداي-اق ءوز بيلىگىن مەملەكەتتىك ورگاندار ارقىلى جۇزەگە اسىرادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بيلىكتى ەشكىم دە يەمدەنىپ كەتە المايدى. بيلىكتى يەمدەنىپ كەتۋ زاڭمەن قۋدالانادى. حالىق پەن مەملەكەت اتىنان ارەكەت ەتۋ قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە, سونداي-اق كونستيتۋتسيالىق وكىلەتتىگى شەگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايىنا تيەسىلى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن وزگە دە مەملەكەتتىك ورگاندار وزدەرىنە بەرىلگەن وكىلەتتىك شەگىندە مەملەكەت اتىنان ارەكەت ەتەدى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك بيلىك ءبىرتۇتاس, ول زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى, سوت تارماقتارىنا ءبولىنۋ جانە ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ قاعيداتىنا سايكەس كونستيتۋتسيا مەن زاڭدار نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى.

 

5-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇقىعى – كونستيتۋتسيانىڭ, وعان سايكەس كەلەتىن زاڭداردىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق سوتى مەن قازاقستان
   رەسپۋب­لي­كا­سى جوعارعى سوتىنىڭ نورماتيۆتىك قاۋلىلارىنىڭ, وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ, قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ حالىقارالىق شارت مىندەتتەمەلەرىنىڭ
   نورمالارى.
2. كونستيتۋتسيانىڭ ەڭ جوعارى زاڭدى كۇشى بار جانە ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا تىكەلەي قولدانىلادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا حالىقارالىق شارتتاردى قولدانۋ ءتارتىبى زاڭداردا ايقىندالادى.
4. بارلىق زاڭدار مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى راتيفيكا­تسيالاعان حالىقارالىق شارتتار جاريالانادى. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا, بوستاندىقتارى مەن مىندەتتەرىنە قاتىستى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ رەسمي جاريالانۋى – ولاردى قولدانۋدىڭ مىندەتتى شارتى.
5. ازاماتتارعا جاڭا مىندەتتەر جۇكتەيتىن نەمەسە ولاردىڭ جاعدايىن ناشارلاتاتىن زاڭداردىڭ كەرى كۇشى بولمايدى.

جاۋاپتىلىقتى بەلگىلەيتىن نەمەسە كۇشەيتەتىن زاڭداردىڭ كەرى كۇشى بولمايدى.

جاڭا زاڭ بۇرىن جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشىن جاۋاپتىلىقتى جوياتىن نەمەسە جەڭىلدەتەتىن بولسا, وندا جاڭا زاڭ قولدانىلادى.

6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەكەلەگەن وڭىرلەرىنىڭ ەكونوميكاسىن قارقىندى دامىتۋ ماقساتىندا قارجى سالاسىنا قاتىستى ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيم نەمەسە «قارقىندى داميتىن قالا» ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيمى كونستيتۋتسيالىق زاڭدارعا سايكەس بەلگىلەنۋى مۇمكىن. وسى ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيمدەر مەملەكەتتىك باسقارۋ, سوت جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ ەرەكشەلىكتەرىن كوزدەۋى مۇمكىن.

 

6-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا يدەولوگيالىق جانە ساياسي ارالۋاندىق تانىلادى.
2. قوعامدىق بىرلەستىكتەر زاڭ الدىندا تەڭ. مەملەكەتتىڭ قوعامدىق بىرلەستىك ىسىنە, ال قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ مەملەكەت ىسىنە زاڭسىز ارالاسۋىنا جانە قوعامدىق بىرلەستىككە مەملەكەتتىك ورگان فۋنكتسيالارىن جۇكتەۋگە جول بەرىلمەيدى. مەملەكەتتىك ورگاندا ساياسي پارتيا ۇيىمىن قۇرۋعا جول بەرىلمەيدى.
3. ماقساتى نەمەسە ارەكەتى كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس نەگىزدەرىن كۇشتەپ وزگەرتۋگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇتاستىعىن جانە قوعامدىق ءتارتىپتى بۇزۋعا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە نۇقسان كەلتىرۋگە, سوعىستى, الەۋمەتتىك, ناسىلدىك, ۇلتتىق, ءدىني ارازدىقتى قوزدىرۋعا باعىتتالعان قوعامدىق بىرلەستىك قۇرۋعا جانە ونىڭ قىزمەتىنە, سونداي-اق زاڭنامادا كوزدەلمەگەن اسكەريلەندىرىلگەن جاساق قۇرۋعا تىيىم سالىنادى.
4. باسقا مەملەكەتتىڭ ساياسي پارتياسى مەن كاسىپتىك وداعىنىڭ, ءدىني نەگىزدەگى ساياسي پارتيانىڭ قىزمەتىنە جول بەرىلمەيدى, سونداي-اق ساياسي پارتيا مەن كاسىپتىك وداقتى شەتەلدىك زاڭدى تۇلعانىڭ, شەتەل ازاماتى مەن ازاماتتىعى جوق ادامنىڭ, شەتەلدىك قاتىسۋى بار زاڭدى تۇلعانىڭ, شەت مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىمنىڭ قارجىلاندىرۋىنا جول بەرىلمەيدى.
5. كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمنىڭ شەت مەملەكەتتەن, حالىقارالىق جانە شەتەلدىك زاڭدى تۇلعادان, شەتەل ازاماتى مەن ازاماتتىعى جوق ادامنان الاتىن اقشا قاراجاتىنىڭ قوزعالىسى جانە اكتيۆتەرى تۋرالى اقپارات قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سايكەس اشىق ءارى قولجەتىمدى بولۋعا ءتيىس.

 

7-باپ

1. ءدىن مەملەكەتتەن بولەك.
2. قازاقستان اۋماعىندا ءدىني ۇيىمداردىڭ قىزمەتى زاڭعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى جانە ول كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس نەگىزدەرىن, ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, قوعامدىق ءتارتىپتى, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامگەرشىلىك بولمىسىن ساقتاۋ ماقساتىندا شەكتەلۋى مۇمكىن.

8-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بارلىق مەنشىك ءتۇرى تانىلادى, ولارعا كەپىلدىك بەرىلەدى جانە تەڭ قورعالادى.
2. مەنشىكتى پايدالانۋ قوعام مەن مەملەكەت مۇددەسىنە ساي كەلۋگە, قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى بەلگىلەنگەن تالاپتار ساقتالىپ ىسكە اسىرىلۋعا ءتيىس, باسقا تۇلعالاردىڭ زاڭمەن قورعالاتىن قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىنە نۇقسان كەلتىرمەۋگە ءتيىس. مەنشىك سۋبەكتىلەرى مەن وبەكتىلەرى, مەنشىك يەلەرىنىڭ قۇقىقتارىنىڭ كولەمى مەن شەگى, ولاردى قورعاۋ كەپىلدىكتەرى زاڭدا ايقىندالادى.
3. جەر جəنە ونىڭ قويناۋى, سۋ كوزدەرى, وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسى, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسىلى. حالىق اتىنان مەنشىك قۇقىعىن مەملەكەت جۇزەگە اسىرادى. جەر زاڭدا بەلگىلەنگەن نەگىزدەردە, شارتتار مەن شەكتەردە جەكە مەنشىكتە دە بولۋى مۇمكىن.

 

9-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى.
2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا جانە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىندا قازاق تىلىمەن قاتار ورىس ءتىلى رەسمي تۇردە قولدانىلادى.
3. مەملەكەت ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقىنىڭ تىلدەرىن ۇيرەنۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋعا قامقورلىق كورسەتەدى.

 

10-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق قۇقىق قاعيداتتارى مەن نورمالارىن قۇرمەتتەيدى, مۇددەلى مەملەكەتتەرمەن بەيبىتشىلىك پەن ىنتىماقتاستىقتى, ولاردىڭ ىشكى ىسىنە ارالاسپاۋدى, حالىقارالىق داۋدى بەيبىت جولمەن شەشۋدى كوزدەيتىن سىرتقى ساياسات جۇرگىزەدى.

 

11-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى – مەملەكەتتىك تۋ, مەملەكەتتىك ەلتاڭبا, مەملەكەتتىك ءانۇران. ولاردىڭ سيپاتتاماسى جانە پايدالانۋ ءتارتىبى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنەدى.

 

II ءبولىم

نەگىزگى قۇقىقتار, بوستاندىقتار مەن مىندەتتەر

 

12-باپ

1. ءار ادامنىڭ قۇقىق سۋبەكتiسi رەتiندە تانىلۋعا قۇقىعى بار.

ءار ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن زاڭعا قايشى كەلمەيتiن بارلىق تاسiلمەن, ونىڭ ىشىندە قاجەتتى قورعانىس ارقىلى قورعاۋعا قۇقىلى. 

2. ءار ادامنىڭ ءوز قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن سوت ارقىلى قورعاۋعا قۇقىعى بار.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا زاڭعا سايكەس بىلىكتi زاڭ كومەگىن الۋ قۇقىعى تانىلادى.

 

13-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى زاڭعا سايكەس بەرىلەدى جانە توقتاتىلادى, ول بەرىلگەن نەگىزىنە قاراماستان بiرىڭعاي جانە تەڭ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىن ءوز ازاماتتىعىنان ايىرۋعا, ازاماتتىعىن وزگەرتۋ قۇقىعىنان ايىرۋعا, سونداي-اق قازاقستاننان تىس جەرگە الاستاتۋعا بولمايدى. ازاماتتىقتان ايىرۋعا تەرروريستىك قىلمىس جاساعانى, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىنە وزگە دە اۋىر زيان كەلتىرگەنى ءۇشىن سوت شەشىمىمەن عانا جول بەرىلەدى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىندا قوس نەمەسە كوپ ازاماتتىعى بولۋىنا جول بەرىلمەيدى. وزگە ەل ازاماتتىعىنىڭ بولۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن توقتاتۋعا نەگىز بولادى. شەت مەملەكەتتە تۋعانىنا بايلانىستى سول مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىن العان كامەلەتكە تولماعان بالاعا قاتىستى زاڭدا كوزدەلگەن ەرەجەلەر قولدانىلادى.

 

14-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتارىندا وزگەشە بەلگiلەنبەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى شەت مەملەكەتكە بەرىلمەيدى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوز ازاماتتارىن ەل اۋماعىنان تىس جەردە زاڭعا سايكەس قورعاۋعا كەپiلدiك بەرەدi.

 

15-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كونستيتۋتسياعا سايكەس ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى تانىلادى جانە ولارعا كەپiلدiك بەرiلەدi.
2. ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى اركiمگە تۋمىسىنان تيەسىلى, ولار اجىراتۋعا جانە ايىرۋعا بولمايتىن دەپ تانى­لادى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇقىعىنىڭ مازمۇنى مەن قولدانىلۋى وسىعان قاراي ايقىندالادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ ءوز ازاماتتىعىنا وراي قۇقىقتارى مەن مiندەتتەرى بار.
4. كونستيتۋتسيادا, زاڭداردا جانە حالىقارالىق شارتتاردا كوزدەلگەن جاعدايدا شەتەل ازاماتى مەن ازاماتتىعى جوق ادام قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى ءۇشىن بەلگىلەنگەن قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردى پايدالانادى, سونداي-اق مiندەتتەردى اتقارادى.
5. ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستان­دىقتارىن ىسكە اسىرۋ باسقا تۇلعانىڭ قۇقىقتارىن بۇزباۋعا جانە بوستاندىقتارىن شەكتەمەۋگە تيiس, كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس نەگىزدەرىنە, قوعامدىق تارتىپكە, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامگەرشىلىك بولمىسىنا نۇقسان كەلتiرمەۋگە تيiس.
6. ءار ادامنىڭ مەملەكەتتىك ورگاننىڭ نەمەسە ونىڭ لاۋازىمدى ادامىنىڭ زاڭسىز ارەكەتىمەن كەلتىرىلگەن زياندى مەملەكەتتەن وتەتىپ الۋعا قۇقىعى بار.

 

16-باپ

1. زاڭ مەن سوت الدىندا ءبارi تەڭ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا تۇراتىن نەمەسە ۋاقىتشا جۇرگەن شەتەل ازاماتى مەن ازاماتتىعى جوق ادامدى تەگiنە, الەۋمەتتiك, لاۋازىمدىق جانە مۇلiكتiك جاعدايىنا, جىنىسىنا, ناسiلiنە, ۇلتىنا, تىلىنە, دiني كوزقاراسىنا, نانىمىنا, تۇرعىلىقتى جەرiنە نەمەسە كەز كەلگەن وزگە دە سەبەپتەرگە بايلانىستى كەمسiتۋگە بولمايدى.

 

17-باپ

1. ءومىر ءسۇرۋ قۇقىعى – ءار ادامنىڭ اجىراتۋعا جانە ايىرۋعا بولمايتىن قۇقىعى.
2. ەشكىمنىڭ ءوز بەتىمەن ادام ءومىرىن قيۋعا قۇقىعى جوق.
3. ءولىم جازاسىنا تىيىم سالىنعان.

 

18-باپ

1. ءار ادامعا جەكە باس بوستاندىعى مەن جەكە باسىنا قول سۇعىلماۋ قۇقىعىنا كەپىلدىك بەرىلەدى.
2. سوت شەشىمىنسىز ادامدى زاڭدا كوزدەلگەن مەرزىمنەن ارتىق ۇستاۋعا بولمايدى.

كۇزەتپەن ۇستاۋعا سوت شەشىمىمەن عانا رۇقسات ەتىلەدى جانە وعان شاعىم جاساۋ قۇقىعى بەرىلەدى.

3. ءار ادامعا ۇستالعان ساتتە بوستاندىعىن شەكتەۋ نەگىزدەرى جانە ونىڭ قۇقىقتارى تۇسىندىرىلەدى.
4. ۇستالعان ادامنىڭ, كۇدىكتىنىڭ, ايىپتالۋشىنىڭ تيىسىنشە ۇستالعان, كۇدىكتى رەتىندە تانىلعان نەمەسە ايىپ تاعىلعان ساتتەن باستاپ ادۆوكات (قورعاۋشى) كومەگiن پايدالانۋعا قۇقىعى بار.

 

19-باپ

1. زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت ۇكىمىمەن ادام كىنالى دەپ تانىلمايىنشا, ول جاسالعان قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىققا كىنالى ەمەس دەپ سانالادى.
2. ەشكىم ءوز-وزىنە, جۇبايىنا (زايىبىنا) جانە زاڭدا ايقىندالعان جاقىن تۋىستارىنا قارسى ايعاق بەرۋگە مىندەتتى ەمەس.

ءدىني قىزمەتشىلەر وزدەرىنە سەنىپ, سىرىن اشقان ادامدارعا قارسى كۋالىك ەتۋگە مىندەتتى ەمەس.

3. ادامدى ءدال سول قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشىن قىلمىستىق نە­مە­سە اكىمشىلىك جاۋاپتىلىققا قايتا تارتۋعا تىيىم سالىنادى.

 

20-باپ

1. ادامنىڭ ار-نامىسى مەن قادiر-قاسيەتiنە قول سۇعۋعا بولمايدى جانە ولار زاڭمەن قورعالادى.
2. ەشكiمدi ازاپتاۋعا, وعان زورلىق-زومبىلىق جاساۋعا, باسقا دا قاتىگەزدiك كورسەتىپ نەمەسە ادامنىڭ قادiر-قاسيەتiن قورلاپ جابiرلەۋگە نە جازالاۋعا بولمايدى.

 

21-باپ

1. جەكە ومىرگە قول سۇعىلماۋ قۇقىعىنا, جەكە جانە وتباسى قۇپياسىنىڭ بولۋ قۇقىعىنا, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋدى قوسا العاندا, دەربەس دەرەكتەردى زاڭسىز جيناۋدان, وڭدەۋدەن, ساقتاۋدان جانە پايدالانۋدان قورعاۋ قۇقىعىنا زاڭمەن كەپىلدىك بەرىلەدى.
2. بانك وپەراتسيالارىنىڭ, جەكە سالىمدار مەن جيناق­تاردىڭ, جازىسقان حاتتاردىڭ, تەلەفون ارقىلى سويلەسكەن سوزدەردىڭ, پوشتا حابارلامالارىنىڭ جانە بايلانىس قۇرالدارى, ونىڭ ىشىندە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى بەرىلەتىن وزگە دە حابارلامالاردىڭ قۇپياسى زاڭمەن قورعالادى. بۇل قۇقىقتى شەكتەۋگە زاڭدا بەلگىلەنگەن جاعدايدا جانە كوزدەلگەن تارتىپپەن عانا جول بەرىلەدى.
3. مەملەكەتتىك ورگاندار, قوعامدىق بiرلەستiكتەر, لاۋازىمدى ادامدار جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءار ادامعا ءوز قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرiنە قاتىستى قۇجاتپەن, شەشiممەن جانە اقپارات كوزiمەن تانىسۋ مۇمكiندiگiن قامتاماسىز ەتۋگە مiندەتتi.

 

22-باپ

1. ءار ادام ءوزiنiڭ قاي ۇلتقا جاتاتىنىن ايقىنداۋعا, ونى كورسەتۋگە نە كورسەتپەۋگە قۇقىلى.
2. ءار ادامنىڭ انا ءتىلى مەن ءتول مادەنيەتiن قولدانۋعا, قارىم-قاتىناس جاساۋ, تاربيە بەرۋ, وقۋ مەن شىعارماشىلىق ءتىلىن ەركiن تاڭداۋعا قۇقىعى بار.

 

23-باپ

1. ءسوز ەركىندىگىنە, عىلىمي, تەحنيكالىق, كوركەم شىعارماشىلىق ەركىندىگىنە كەپiلدiك بەرiلەدi.
2. زياتكەرلىك مەنشىك زاڭمەن قورعالادى.
3. مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قوسپاعاندا, ەركىن اقپارات الۋ جانە تاراتۋ قۇقىعى زاڭمەن تىيىم سالىنباعان كەز كەلگەن تاسىلمەن ىسكە اسىرىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قۇپيالارىن قۇرايتىن مالىمەتتەر تىزبەسى زاڭدا ايقىندالادى.
4. ءسوز ەركىندىگى جانە اقپارات تاراتۋ ەركىندىگى باسقا ادامداردىڭ ار-نامىسى مەن قادىر-قاسيەتىنە, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامگەرشىلىك بولمىسىنا نۇقسان كەلتىرمەۋگە, قوعامدىق ءتارتىپتى بۇزباۋعا ءتيىس.
5. تسەنزۋراعا تىيىم سالىنادى.
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس نەگىزدەرىن كۇشتەپ وزگەرتۋدى, اۋماعىنىڭ تۇتاستىعىنا, ەگەمەندىگى مەن تاۋەلسىزدىگىنە قول سۇعۋدى, قوعامدىق ءتارتىپتى بۇزۋدى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە نۇقسان كەلتىرۋدى, سوعىستى, قارۋلى قاقتىعىستى, الەۋمەتتىك, ناسىلدىك, ۇلتتىق, ەتنوستىق, ءدىني باسىمدىقتى نەمەسە الاۋىزدىقتى, قاتىگەزدىك پەن زورلىق-زومبىلىققا باس ۇرۋدى ناسيحاتتاۋعا, سونداي-اق وسىنداي ارەكەتتەرگە شاقىرۋعا جول بەرىلمەيدى.

 

24-باپ

1. زاڭدا بەلگىلەنگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا زاڭدى تۇردە جۇرگەن ءار ادامنىڭ ەل اۋماعىندا ەركiن ءجۇرiپ-تۇرۋعا جانە تۇرعىلىقتى جەرىن ەركىن تاڭداۋعا قۇقىعى بار.
2. ءار ادامنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان تىس جەرگە شىعۋعا قۇقىعى بار. بۇل قۇقىقتى شەكتەۋگە زاڭدا بەلگىلەنگەن جاعدايدا جانە كوزدەلگەن تارتىپپەن جول بەرىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كەدەرگiسiز ورالۋعا قۇقىعى بار.

 

25-باپ

1. ءار ادامنىڭ ار-وجدان بوستاندىعىنا قۇقىعى بار.
2. ار-وجدان بوستاندىعى قۇقىعىن پايدالانۋ جالپىادام­زات پەن ازامات قۇقىقتارىن, مەملەكەت الدىنداعى مiندەتتەردى شەكتەمەۋگە ءتيىس.

 

26-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ بiرلەستىك قۇرۋ بوستاندىعىنا قۇقىعى بار. قوعامدىق بiرلەستiك قىزمەتi زاڭمەن رەتتەلەدi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتى, جوعارعى سوتى جانە وزگە دە سوتتارى توراعالارى مەن سۋديالا­رىنىڭ, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى, جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسى توراعالارى مەن مۇشەلەرىنىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگا­نى
   جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتكەرلەرى مەن جۇمىس­كەرلەرىنىڭ, اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ ساياسي پارتيا مەن كاسىپتىك وداقتا بولۋعا, قانداي دا ءبىر ساياسي پارتياعا نەمەسە قوعامدىق-ساياسي قوزعالىسقا قولداۋ كورسەتۋگە نە سىني پىكىر بىلدىرۋگە قۇقىعى جوق.

 

27-باپ

1. ءار ادامنىڭ ەڭبەك ەتۋگە, قىزمەت پەن كاسىپ ءتۇرىن ەركىن تاڭداۋعا قۇقىعى بار. ەڭبەككە ماجبۇرلەپ تارتۋعا قىلمىستىق نەمەسە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعانى ءۇشىن ادامدى كىنالى دەپ تانۋ تۋرالى سوت اكتىسىنىڭ نەگىزىندە, نە توتەنشە جاعدايدا, نە سوعىس جاعدايىندا جول بەرىلەدى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋiپسiزدiك پەن گيگيەنا تالاپتارىنا ساي ەڭبەك جاعدايلارى قۇقىعىنا, ەڭبەگi ءۇشiن قانداي دا بiر كەمسiتۋسiز سىياقى الۋ, سونداي-اق الەۋمەتتiك قورعالۋ قۇقىعىنا زاڭعا سايكەس كەپىلدىك بەرەدى.
3. زاڭدا بەلگىلەنگەن تاسiلدەردى قولدانا وتىرىپ, جەكە جانە ۇجىمدىق ەڭبەك داۋلارىن شەشۋ قۇقىعى تانىلادى.
4. تىنىعۋ, جۇمىس ۋاقىتىنىڭ ۇزاقتىعى, دەمالىس جانە مەرەكە كۇندەرi, اقى تولەنەتىن دەمالىس قۇقىعىنا زاڭمەن كەپiلدiك بەرىلەدi.

 

28-باپ

1. تۇرعىن ۇيگە قول سۇعۋعا بولمايدى. سوت شەشiمiنسiز تۇرعىن ۇيدەن ايىرۋعا جانە شىعارىپ جىبەرۋگە جول بەرiلمەيدi. تۇرعىن ۇيگە باسىپ كiرۋگە, ونى قاراپ-تەكسەرۋگە, تiنتۋگە زاڭدا بەلگىلەنگەن جاعدايدا جانە كوزدەلگەن تارتiپپەن جول بەرiلەدi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءوز ازاماتتارىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە جاعداي جاسالادى. تۇرعىن ءۇي سوعان مۇقتاج ازاماتتاردىڭ زاڭدا كورسەتiلگەن ساناتتارىنا زاڭدا بەلگىلەنگەن نورمالارعا سايكەس بەرiلەدi.

 

29-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ زاڭدى تۇردە العان كەز كەلگەن مۇلكىنە جەكە مەنشiك قۇقىعى بار.
2. مەنشiككە جانە مۇراگەرلiك قۇقىققا زاڭمەن كەپiلدىك بەرىلەدى.
3. سوت شەشiمiنسiز ەشكiمدi ءوز مۇلكiنەن ايىرۋعا بولمايدى. زاڭمەن كوزدەلگەن ايرىقشا جاعدايدا مەملەكەت مۇقتاجى ءۇشiن مۇلiكتى ماجبۇرلەپ يەلىكتەن شىعارۋعا ونىڭ تەڭ قۇنى وتەلگەن كەزدە جول بەرىلەدى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسiپكەرلiك قىزمەت بوستاندىعى قۇقىعىنا, ءوز مۇلكiن كەز كەلگەن زاڭدى كاسiپكەرلiك قىزمەت ءۇشiن ەركiن پايدالانۋ قۇقىعىنا كەپىلدىك بەرەدى. مونوپوليستiك قىزمەت زاڭمەن رەتتەلەدi نەمەسە شەكتەلەدi. جوسىقسىز باسەكەگە تىيىم سالىنادى.

 

30-باپ

1. نەكە جانە وتباسى, انا, اكە مەن بالا مەملەكەت قورعاۋىندا بولادى.
2. نەكە – ەر مەن ايەلدىڭ مەملەكەت زاڭعا سايكەس تىركەگەن ەرىكتى جانە تەڭ قۇقىقتى وداعى.
3. بالاعا قامقورلىق جاساۋ جانە تاربيە بەرۋ – اتا-انانىڭ ەتەنە قۇقىعى ءارi مiندەتi.
4. كامەلەتكە تولعان ەڭبەككە قابiلەتتi بالالار ەڭبەككە جارامسىز اتا-اناسىنا قامقورلىق جاساۋعا مiندەتتi.

 

31-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىنا جالاقى مەن زەينەتاقىنىڭ ەڭ تومەن مولشەرىنە كەپiلدiك بەرiلەدi,
   سونداي-اق جاسىنا, ناۋقاستانۋىنا, مۇگەدەكتىگىنە, اسىراۋشى­سىنان ايىرىلۋىنا بايلانىستى جانە وزگە دە زاڭدى نەگiزدەر بويىنشا الەۋمەتتiك قامسىزداندىرۋعا كەپiلدiك بەرiلەدi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ەرىكتى الەۋمەتتىك ساقتان­دىرۋ, وزگە دە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ نىساندارى, ۆولونتەرلىك قىزمەت پەن قايىرىمدىلىق قولداۋ تابادى.

 

32-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا قۇقىعى بار.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى زاڭدا بەلگiلەنگەن مەديتسينالىق كومەكتى اقى تولەمەي الۋعا قۇقىلى.
3. مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشiك ەمدەۋ مەكەمەلەرiندە, سونداي-اق جەكە مەديتسينالىق پراكتيكامەن اينالىساتىن تۇلعالاردان اقىلى مەديتسينالىق كومەك الۋ زاڭدا بەلگiلەنگەن نەگiزدەردە جانە كوزدەلگەن تارتiپپەن جۇزەگە اسىرىلادى.

 

33-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ مەملەكەتتىك وقۋ ورىندارىندا اقى تولەمەي ورتا ءبىلىم الۋىنا كەپiلدiك بەرiلەدi. باستاۋىش جانە نەگىزگى ورتا ءبىلىم مiندەتتi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ زاڭعا سايكەس جوعارى وقۋ ورىندارىندا جوعارى ءبىلىم الۋعا قۇقىعى بار.
3. جەكەمەنشىك وقۋ ورىندارىندا اقىلى ءبىلىم الۋ زاڭدا بەلگiلەنگەن نەگiزدەردە جانە كوزدەلگەن تارتiپپەن جۇزەگە اسىرىلادى.
4. مەملەكەت جالپىعا مiندەتتi ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىن بەلگiلەيدi. بارلىق وقۋ ورنىنىڭ قىزمەتi وسى ستاندارتتارعا سايكەس كەلۋگە ءتيىس.
5. رۋحاني ء(دىني) ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنداعى ءبىلىم بەرۋ ۇيىم­دارىندا ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋ جۇيەسى زايىرلى سيپاتقا يە.

 

34-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ بەيبiت جينالىسقا قۇقىعى بار. بۇل قۇقىقتى پايدالانۋ كونستيتۋتسيالىق قۇرى­لىس نەگىزدەرىن, ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستان­دىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, قوعام­دىق ءتارتىپتى, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادام­گەر­شىلىك بولمىسىن ساقتاۋ ماقساتىندا زاڭمەن شەكتەلۋى مۇمكىن.

 

35-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ تiكەلەي جانە ءوز وكiلدەرi ارقىلى مەملەكەت iسiن باسقارۋعا قاتىسۋعا, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگiلiكتi ءوزiن-ءوزi باسقارۋ ورگاندارىنا ءوزى جۇگiنۋگە, سونداي-اق جەكە جانە ۇجىمدىق ءوتiنiش جولداۋعا قۇقىعى بار.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگiلiكتi ءوزiن-ءوزi باسقارۋ ورگاندارىن سايلاۋعا جانە ولارعا سايلانۋعا, سونداي-اق جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار. جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ ءتارتىبى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا
   ايقىندالادى.
3. سوت ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ, سونداي-اق سوت ۇكىمىمەن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا جازاسىن وتەپ جۇرگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ سايلاۋعا, جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى
   جوق.

سوت ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىعان قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى ازاماتتارىنىڭ, سوتتالعاندىعى زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپ­پەن جويىلماعان نەمەسە الىنباعان قازاقستان رەسپۋبليكا­سى ازاماتتارىنىڭ, سونداي-اق سىبايلاس جەمقور­لىق قىلمىس نەمەسە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋعا قا­تىس­تى كىناسىن سوت زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن تانىعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ سايلانۋعا قۇقىعى جوق.

4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە كiرۋگە تەڭ قۇقىعى بار. مەملەكەتتىك قىزمەتشi لاۋازىمىنا كانديداتقا قويىلاتىن تالاپتار زاڭعا سايكەس لاۋازىمدىق مiندەتىنىڭ سيپاتىنا عانا قاتىستى بولادى.

 

36-باپ

1. ءار ادام قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى مەن زاڭناماسىن ساقتاۋعا, باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, ار-نامىسى مەن قادiر-قاسيەتiن قۇرمەتتەۋگە مiندەتتi.
2. ءار ادام قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىن قۇرمەتتەۋگە مiندەتتi.

 

37-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى تابيعاتتى ساقتاۋعا جانە تابيعي بايلىققا ۇقىپتى قاراۋعا مىندەتتى.
2. مەملەكەت ادامنىڭ ءومiر سۇرۋiنە جانە دەنساۋلىعىنا قولايلى بولاتىن قورشاعان ورتانى قورعاۋدى ماقسات ەتەدى.
3. ادام ءومiرi مەن دەنساۋلىعىنا, قورشاعان ورتاعا قاتەر توندiرەتiن فاكتىلەردى, ءمان-جايلاردى لاۋازىمدى ادامداردىڭ جاسىرۋى زاڭعا سايكەس جاۋاپتىلىققا الىپ كەلەدى.

 

38-باپ

زاڭدى تۇردە بەلگiلەنگەن سالىقتاردى, الىمداردى جانە وزگە دە مiندەتتi تولەمدەردi تولەۋ – ءار ادامنىڭ بورىشى مەن مiندەتi.

 

39-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قورعاۋ – ونىڭ ءار ازاماتىنىڭ قاسيەتتi پارىزى مەن مiندەتi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى اسكەري قىزمەتتى زاڭدا بەلگiلەنگەن تۇردە جانە كوزدەلگەن تارتiپپەن وتكەرەدى.

 

40-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى تاريحي جانە مادەني مۇرانىڭ ساقتالۋىنا قامقور بولۋعا, تاريح پەن مادەنيەت ەسكەرتكiشتەرiنە ۇقىپتى قاراۋعا مiندەتتi.

 

41-باپ

1. ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس نەگىزدەرىن, ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, قوعامدىق ءتارتiپتi, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامگەرشىلىك بولمىسىن ساقتاۋ ماقساتىندا تەك زاڭمەن جانە قاجەتتى شامادا عانا شەكتەلۋi مۇمكiن.
2. ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق تاتۋلىقتى بۇزۋعا الىپ كەلەتىن ارەكەت كونستيتۋتسيالىق ەمەس دەپ تانىلادى.
3. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ساياسي سەبەپتەرمەن شەكتەۋگە جول بەرىلمەيدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 12, 14, 16, 17, 20, 22, 25-باپتارىندا كوزدەلگەن قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار ەشبىر جاعدايدا شەكتەلمەۋگە ءتيىس.

 

III ءبولىم

پرەزيدەنت

 

42-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – مەملەكەت باسشىسى, مەملەكەتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايتىن, قازاقستان اتىنان ەل ىشىندە جانە حالىقارالىق قاتىناستاردا وكىلدىك ەتەتىن ەڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعا.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – حالىق پەن مەملەكەتتىك بيلىك بىرلىگىنىڭ, كونستيتۋتسيانىڭ مىزعىماس­تىعىنىڭ, ادامنىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ نىشانى ءارى
   كەپىلى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بارلىق تارماعىنىڭ ۇيلەسىمدى ءارى كەدەرگىسىز جۇمىس ىستەۋىن, بيلىك ورگاندارىنىڭ ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقىنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى.

 

43-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كامەلەتكە تولعان ازاماتتارى كونستيتۋتسيا­لىق زاڭعا سايكەس جالپىعا بىردەي, تەڭ جانە توتە سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى جەتى جىل مەرزىمگە سايلايدى.

كونستيتۋتسياعا سايكەس ءبىر ادام ءبىر رەتتەن ارتىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانا المايدى.

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ تۋمىسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولىپ تابىلاتىن, قىرىق جاسقا تولعان, مەملەكەتتىك ءتىلدى جەتىك مەڭگەرگەن, قازاقستاندا سوڭعى ون بەس جىل بويى تۇراتىن, جوعارى ءبىلىمى بار جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتە نەمەسە سايلانبالى مەملەكەتتىك لاۋازىمدا كەمىندە بەس جىل جۇمىس ىستەگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى سايلانا
   الادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتى ساي­لاۋى ونىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن ەكى ايدان كەشىك­تىرىلمەي وتكىزىلەدى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايى­نىڭ جاڭا قۇرامىن سايلاۋ مەرزىمىمەن تۇسپا-تۇس كەلمەۋگە ءتيىس.
4. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان سايلاۋشىلاردىڭ ەلۋ پايىزىنان استام داۋىسىن العان كانديدات سايلاندى دەپ سانالادى. كانديداتتاردىڭ ەشقايسىسى ەلۋ پايىزدان استام داۋىس الا الماسا, ەڭ كوپ داۋىس سانىن العان ەكى كانديدات قايتا داۋىسقا سالىنادى. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان سايلاۋشىلاردىڭ ەڭ كوپ داۋىس سانىن العان كانديدات سايلاندى دەپ سانالادى.
5. وسى باپتىڭ 1-تارماعىنىڭ ەرەجەلەرى وزگەرمەيدى.

 

44-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى: «قازاقستان حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى مەن زاڭدارىن قاتاڭ ساقتاۋعا, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىق­تارىنا كەپىلدىك بەرۋگە, وزىمە جۇكتەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكا­سى پرەزيدەنتىنىڭ مارتەبەلى مىندەتىن ادال اتقارۋعا سالتاناتتى تۇردە انت ەتەمىن», – دەپ حالىققا انت بەرگەن ساتتەن باستاپ قىزمەتىنە كىرىسەدى.
2. انت بەرۋ ءراسىمى سايلاۋ قورىتىندىسى جاريالانعان كۇننەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىل­تايى دەپۋتاتتارىنىڭ, كونستيتۋتسيالىق سوتى, جوعارعى سوتى سۋديالارىنىڭ, ەكس-پرەزيدەنتتەرىنىڭ, سونداي-اق قوعام وكىل­دەرى مەن شاقىرىلعان شەتەل ازاماتتارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكى­زىلەدى. كونستيتۋتسيانىڭ 51-بابىندا كوزدەلگەن جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگىن قابىلداعان تۇلعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز ەركىمەن ورنىنان تۇسۋىنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ءوز مىندەتتەرىن اتقارۋعا تۇراقتى قابىلەتىنىڭ بولماۋىنا نەمەسە قىزمەتىنەن كەتىرىلۋىنە بايلانىستى مەرزىمىنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتىلعان نە قايتىس بولعان كۇننەن باستاپ جەتى كۇن ىشىندە انت بەرەدى.
3. جاڭادان سايلانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنە كىرىسكەن ساتتەن باستاپ, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز ەركىمەن ورنىنان تۇسۋىنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ءوز مىندەتتەرىن اتقارۋعا تۇراقتى قابىلەتىنىڭ بولماۋىنا نەمەسە قىزمەتىنەن كەتىرىلۋىنە بايلانىستى مەرزىمىنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتىلعان نە قايتىس بولعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەن­تىنىڭ وكىلەتتىگى توقتاتىلادى. قىزمەتىنەن كەتىرىلگەندەردەن باسقا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق بۇرىنعى پرەزيدەنت­تەرىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكس-پرەزيدەنتى اتاعى بولادى.

 

45-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءوز وكىلەتتىگى كەزەڭىندە وكىلدى ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانۋعا, وزگە دە اقى تولەنەتىن لاۋازىمدى اتقارۋعا, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق ساياسي پارتيادا بولۋعا قۇقىعى جوق.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جاقىن تۋىستارىنىڭ مەملەكەتتىك ساياسي قىزمەتشى لاۋازىمىندا, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ باسشى لاۋازىمىندا بولۋعا قۇقىعى جوق.

 

46-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى:

1) قازاقستان حالقىنا ەلدەگى جاعداي مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى جولداۋ جاسايدى;

2) دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن بەرىلگەن قۇرىلتاي كەلىسىمىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتىن تاعايىندايدى; ۆيتسە-پرەزيدەنتتى لاۋازىمىنان بوساتادى, ونىڭ وكىلەتتىگىن ايقىندايدى.

كونستيتۋتسيانىڭ 62-بابىنىڭ 3-تارماعىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, ۆيتسە-پرەزيدەنتتى تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ كەزەكتى جانە كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىندايدى; قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىن شاقىرادى جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ قازاقستان حالقىنا بەرەتىن انتىن قابىلدايدى; قۇرىلتايدىڭ كەزەكتەن تىس سەسسياسىن شاقىرادى; قۇرىلتاي ۇسىنعان زاڭعا ءبىر اي ىشىندە قول قويادى, زاڭدى حالىققا جاريالايدى نەمەسە زاڭدى نە ونىڭ جەكەلەگەن باپتارىن قايتا تالقىلاپ, داۋىسقا سالۋ ءۇشىن قايتارادى;

4) قۇرىلتايدا وكىلدىگى بار ساياسي پارتيالار فراكتسيالا­رىمەن كونسۋلتاتسيادان كەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ كانديداتۋراسىن كەلىسىم بەرۋ ءۇشىن قۇ­رىلتايدىڭ قاراۋىنا ۇسىنادى; دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سا­نىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن بەرىلگەن قۇرىلتاي كەلىسىمى­مەن پرەمەر-ءمينيستردى تاعايىندايدى; پرەمەر-ءمينيستردى لاۋازىمىنان بوساتادى; پرەمەر-ءمينيستردىڭ ۇسىنۋىمەن ۇكىمەت قۇرىلىمىن ايقىندايدى; قۇرىلتايمەن كونسۋلتاتسيادان كەيىن پرەمەر-مينيستر ۇسىنعان ۇكىمەت مۇشەلەرىن تاعايىندايدى; سىرتقى ىستەر, قورعانىس, ىشكى ىستەر مينيسترلەرىن دەربەس تاعايىندايدى; ۇكىمەت مۇشەلەرىن لاۋازىمىنان بوساتادى; ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ انتىن قابىلدايدى; اسا ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا ۇكىمەت وتىرىستارىنا توراعالىق ەتەدى.

كونستيتۋتسيانىڭ 62-بابىنىڭ 3-تارماعىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, پرەمەر-ءمينيستردى تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ توراعاسىن, جوعارعى سوتىنىڭ توراعاسىن, ۇلتتىق بانكىنىڭ توراعاسىن, باس پروكۋرورىن, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسىن, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسىن, جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىنىڭ توراعاسىن, جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ توراعاسىن, مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىنىڭ باستىعىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدى تاعايىندايدى جانە ولاردى لاۋازىمىنان بوساتادى;

6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە تىكەلەي باعىناتىن جانە ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتىك ورگانداردى قۇرادى, تاراتادى جانە قايتا قۇرادى, ولاردىڭ باسشىلارىن تاعايىندايدى جانە لاۋازىمىنان بوساتادى;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەرىنىڭ باسشىلارىن تاعايىندايدى جانە كەرى شاقىرىپ الادى;

8) دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن بەرىلگەن قۇرىلتاي كەلىسىمىمەن كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ ون سۋدياسىن سەگىز جىل مەرزىمگە, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ التى مۇشەسىن بەس جىل مەرزىمگە, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ سەگىز مۇشەسىن بەس جىل مەرزىمگە تاعايىندايدى; ولاردى لاۋازىمىنان بوساتادى.

كونستيتۋتسيانىڭ 62-بابىنىڭ 3-تارماعىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديالارىن, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى مەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتا مۇشەلەرىن تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى;

9) قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى بولىپ تابىلادى, قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارى قولباسشىلىعىن تاعايىندايدى جانە لاۋازىمىنان بوساتادى;

10) جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى;

11) ادامنىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى, مەملەكەتتىڭ ەگەمەندىگى مەن تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ مۇددەسىندە كونستيتۋتسيالىق سوتقا كۇشىنە ەنگەن زاڭنىڭ نەمەسە وزگە دە قۇقىقتىق اكتىنىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن قاراۋ تۋرالى جانە كونستيتۋتسيانىڭ 93-بابىندا كوزدەلگەن جاعدايدا قورىتىندى بەرۋ تۋرالى ءوتىنىش جىبەرەدى;

12) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتىنان كەلىسسوزدەر جۇرگىزەدى جانە حالىقارالىق شارتتارعا قول قويادى; راتيفيكا­تسيالىق گراموتالارعا قول قويادى; شەت مەملەكەتتەردىڭ
قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىندا اككرەديتتەلگەن ديپلوماتيالىق وكىل­دىك­­تەرى باسشىلارىنىڭ, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىم باسشىلا­­رىنىڭ سەنىم جانە كەرى شاقىرىپ الۋ گراموتالارىن قابىلدايدى;

13) مەملەكەتتىك ناگرادالاردى, قۇرمەتتى اتاقتاردى بەلگىلەيدى;

14) مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن ماراپاتتايدى, قۇرمەتتى اتاقتاردى, جوعارى اسكەري جانە وزگە دە اتاقتاردى, سىنىپتىق شەندەردى, ديپلوماتيالىق دارەجەلەردى, بىلىكتىلىك سىنىپتارىن بەرەدى;

15) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى ماسەلەسىن, ساياسي باسپانا بەرۋ ماسەلەسىن شەشەدى;

16) كەشىرىم بەرۋدى جۇزەگە اسىرادى;

17) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن اۋماعىنىڭ تۇتاستىعىنا, ىشكى ساياسي تۇراقتىلىعىنا, ازاماتتا­رىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي قاتەر تونسە جانە بۇل مەملەكەتتىك كونستيتۋتسيالىق ورگانداردىڭ جۇمىس ىستەۋىن بۇزۋعا الىپ كەلسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترىمەن جانە قۇرىلتايى توراعاسىمەن رەسمي كونسۋلتاتسيادان كەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا نەمەسە جەكەلەگەن ايماقتارىندا توتەنشە جاعداي ەنگىزۋدى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرىن قولدانۋدى قوسا العاندا, وسى ءمان-جايلار تالاپ ەتەتىن شارالاردى قابىلدايدى;

18) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا قارسى اگرەسسيا جاسالعان نە ونىڭ قاۋىپسىزدىگىنە سىرتتان تىكەلەي قاتەر تونگەن جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا نەمەسە ونىڭ جەكەلەگەن ايماقتارىندا سوعىس جاعدايىن ەنگىزەدى, ءىشىنارا نە جالپى جۇمىلدىرۋ جاريالايدى, بۇل جونىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايىنا دەرەۋ حابارلايدى;

19) وزىنە باعىناتىن مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىن قۇرادى;

20) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگىن قۇرادى;

21) قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن, وزگە دە كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگانداردى, سونداي-اق جوعارى سوت كەڭەسىن قۇرادى;

22) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى مەن زاڭدارىنا سايكەس باسقا دا وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرادى.

 

47-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى كونستيتۋتسيا مەن زاڭدار نەگىزىندە جانە ولاردىڭ ورىندالۋى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا مىندەتتى كۇشى بار جارلىقتار مەن وكىمدەر شىعارادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرىلتاي وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلىپ, ول ۋاقىتشا بولماعان كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭ كۇشى نەمەسە زاڭ كۇشى بار جارلىقتار شىعارادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قول قويعانعا دەيىن زاڭداردى قۇرىلتاي توراعاسى مەن پرەمەر-مينيستر الدىن الا قول قويىپ بەكەمدەيدى جانە ولارعا زاڭداردىڭ كونستي­تۋتسيا مەن زاڭدارعا سايكەستىگى ءۇشىن جاۋاپتىلىق جۇكتەلەدى.

ۇكىمەت باستاماسىمەن شىعارىلاتىن قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكتىلەرىن پرەمەر-مينيستر الدىن الا قول قويىپ بەكەمدەيدى جانە وعان اكتىلەردىڭ كونستيتۋتسيا مەن زاڭدارعا سايكەستىگى ءۇشىن جاۋاپتىلىق جۇكتەلەدى.

 

48-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە, ونىڭ ار-نامىسى مەن قادىر-قاسيەتىنە قول سۇعىلمايدى.

مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاساۋدى قوسپاعاندا, پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن اتقارۋ كەزىندەگى ارەكەتى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك جاۋاپتىلىققا تارتىلمايدى.

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مەن ونىڭ وتباسىن قامتاماسىز ەتۋ, قىزمەت كورسەتۋ جانە كۇزەتۋ مەملەكەت ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى.
3. وسى باپتىڭ ەرەجەلەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكس-پرەزيدەنتتەرىنە قولدانىلادى.

 

49-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتىن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن بەرىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ كەلىسىمىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تاعايىندايدى.
2. ۆيتسە-پرەزيدەنتتىڭ ءوز وكىلەتتىگى كەزەڭىندە وكىلدى ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانۋعا, وزگە دە اقى تولەنەتىن لاۋازىمدى اتقارۋعا, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق ساياسي پارتيادا بولۋعا قۇقىعى جوق.
3. ۆيتسە-پرەزيدەنت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قۇرىلتايمەن, ۇكىمەتپەن جانە باسقا دا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ كەزىندە پرەزيدەنت اتىنان وكىلدىك ەتەدى, سونداي-اق پرەزيدەنت ايقىندايتىن وزگە دە وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرادى.

 

50-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتىنا مالىمدەمە بەرۋ ارقىلى ءوز ەركىمەن ورنىنان تۇسۋگە قۇقىلى. كونستيتۋتسيالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ورنىنان ءتۇسۋ تۋرالى مالىمدەمەنى ءوزى جانە ءوز ەركىمەن بەرگەنىن راستايدى. كونستيتۋتسيالىق سوت قورىتىندى بەرگەن ساتتەن باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز ەركىمەن ورنىنان تۇسۋىنە بايلانىستى لاۋازىمىنان بوساتىلدى دەپ سانالادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ءوز مىندەتتەرىن اتقارۋعا تۇراقتى قابىلەتى بولماعان جاعدايدا مەرزىمىنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتى­لۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا قۇرىلتاي دەپۋتاتتاردان جانە ءتيىستى مەديتسينا سالالارىنىڭ ماماندارىنان تۇراتىن كوميسسيا قۇرادى. مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋ تۋرالى شەشىم كوميسسيانىڭ قورىتىندىسى نەگىزىندە جانە كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ بەلگىلەنگەن كونستيتۋتسيالىق راسىمدەردىڭ ساقتالعانى تۋرالى قورىتىندىسى نەگىزىندە قۇرىلتاي وتىرىسىندا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە تورتتەن ءۇشىنىڭ داۋىسىمەن قابىلدانادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز وكىلەتتىگىن اتقارۋ كەزىندەگى ارەكەتى ءۇشىن مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاساعاندا عانا جاۋاپتى بولادى جانە بۇل ءۇشىن قۇرىلتاي ونى قىزمەتىنەن كەتىرۋى مۇمكىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاسادى دەپ ايىپ تاعۋ جانە ونى تەرگەپ-تەكسەرۋ تۋرالى باستامانى قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ءبىرى كوتەرەدى. بۇل ماسەلە بويىنشا شەشىم قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن قابىلدانادى. قۇرىلتاي تاعىلعان ايىپتى تەرگەپ-تەكسەرۋدى ۇيىمداستىرادى جانە ونىڭ ناتيجەلەرى قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن قۇرىلتاي وتىرىسىنىڭ قاراۋىنا شىعارىلادى. بۇل ماسەلە بويىنشا تۇپكىلىكتى شەشىم جوعارعى سوتتىڭ ايىپ تاعۋدىڭ نەگىزدىلىگى تۋرالى قورىتىندىسى جانە كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ بەلگىلەنگەن كونستيتۋتسيالىق راسىمدەردىڭ ساقتالعانى تۋرالى قورىتىندىسى بولعان جاعدايدا قۇرىلتاي وتىرىسىندا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە تورتتەن ءۇشىنىڭ داۋىسىمەن قابىلدانادى. ايىپ تاعىلعان ساتتەن باستاپ ەكى اي ىشىندە تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلدانباسا, بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە قارسى ايىپتى قابىلدانبادى دەپ تانۋعا الىپ كەلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاسادى دەپ تاعىلعان ايىپتىڭ كەز كەلگەن ساتىدا قابىلدانباۋى وسى ماسەلەنى قاراۋعا باستاماشى بولعان قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋعا الىپ كەلەدى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىن قىزمەتىنەن كەتىرۋ تۋرالى ماسەلە قۇرىلتايدىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ ماسەلەسىن قاراۋ كەزەڭىندە ۇسىنىلمايدى.

 

51-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز ەركىمەن ورنىنان تۇسۋىنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ءوز مىندەتتەرىن اتقارۋعا تۇراقتى قابىلەتىنىڭ بولماۋىنا نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنەن كەتىرىلۋىنە بايلانىستى مەرزىمىنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتىلعان, سونداي-اق قايتىس بولعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگى ۆيتسە-پرەزيدەنتكە وتەدى; ۆيتسە-پرەزيدەنتتىڭ دەنساۋلىق جاعدايىنا نەمەسە جەكە سيپاتتاعى وزگە دە سەبەپتەرگە بايلانىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگىن قابىلداۋى مۇمكىن بولماعان كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگى قۇرىلتاي توراعاسىنا وتەدى; قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگىن قۇرىلتاي توراعاسىنىڭ قابىلداۋى مۇمكىن بولماعان كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگى پرەمەر-مينيسترگە وتەدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگىن قابىلداۋدان باس تارتۋ جونىندە شەشىم قابىلداعان تۇلعا كونستيتۋتسيالىق سوتقا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگىن قابىلداۋدان باس تارتۋ تۋرالى مالىمدەمە بەرەدى. كونستيتۋتسيالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگىن قابىلداۋدان باس تارتۋ تۋرالى مالىمدەمەنى وسى تۇلعانىڭ ءوزى جانە ءوز ەركىمەن بەرگەنىن راستايدى جانە قورىتىندى بەرەدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگىن قابىلداعان تۇلعا تيىسىنشە ۆيتسە-پرەزيدەنت, قۇرىلتاي توراعاسى, پرەمەر-مينيستر وكىلەتتىگىن دوعارادى. بۇل جاعدايدا بوس مەملەكەتتىك لاۋازىمدارعا ورنالاسۋ كونستيتۋتسيا­دا كوزدەلگەن تارتىپپەن جۇزەگە اسىرىلادى.

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز ەركىمەن ورنىنان تۇسۋىنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ءوز مىندەتتەرىن اتقارۋعا تۇراقتى قابىلەتىنىڭ بولماۋىنا نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنەن كەتىرىلۋىنە بايلانىستى مەرزىمىنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتىلعان نە قايتىس بولعان كۇننەن باستاپ جەتى كۇن ىشىندە قۇرىلتاي قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى جاريالايدى. سايلاۋ قۇرىلتاي ءتيىستى شەشىم قابىلداعان كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە وتكىزىلەدى.
3. وسى باپتىڭ 1-تارماعىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگىن قابىلداعان تۇلعانىڭ كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋگە باستاما جاساۋعا, سونداي-اق قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىعى جوق.

 

IV ءبولىم

قۇرىلتاي

 

52-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايى – زاڭ شىعارۋ بيلىگiن جۇزەگە اسىراتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى وكiلدi ورگانى.
2. قۇرىلتايدىڭ وكىلەتتىگى ونىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى اشىلعان كەزدەن باستالادى جانە جاڭادان شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىنىڭ جۇمىسى باستالعان كەزدە اياقتالادى.
3. قۇرىلتايدىڭ وكىلەتتىگى كونستيتۋتسيادا كوزدەلگەن جاعدايدا جانە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلۋى مۇمكىن.
4. قۇرىلتايدىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن قىزمەتى, ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ قۇقىقتىق جاعدايى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.

 

53-باپ

1. قۇرىلتاي ءبىرتۇتاس جالپىۇلتتىق سايلاۋ وكرۋگىنىڭ اۋماعى بويىنشا پروپورتسيالى وكىلدىك جۇيە نەگىزىندە كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن سايلاناتىن ءبىر ءجۇز قىرىق بەس دەپۋتاتتان تۇرادى.
2. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى – بەس جىل.

 

54-باپ

1. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپىعا بىردەي, تەڭ جəنە توتە سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانادى. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتى سايلاۋى جۇمىس ىستەپ تۇرعان قۇرىلتاي شاقىرىلىمىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن ەكى ايدان كەشىكتىرىلمەي وتكىزىلەدى.
2. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى قۇرىلتايدىڭ وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلعان كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە وتكىزىلەدى.
3. جيىرما بەس جاسقا تولعان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى بار, ونىڭ اۋماعىندا سوڭعى ون جىل بويى تۇراقتى تۇرىپ جاتقان ادام قۇرىلتاي دەپۋتاتى بولا الادى.
4. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن رەتتەلەدى.
5. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى قازاقستان حالقىنا انت بەرەدى.

 

55-باپ

1. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى ونىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋعا مىندەتتى. قۇرىلتايدا دەپۋتاتتىڭ جەكە ءوزى داۋىس بەرەدى. دەپۋتات قۇرىلتاي مەن ونىڭ ورگاندارىنىڭ وتىرىستارىنا دالەلدى سەبەپسىز ءۇش رەتتەن ارتىق قاتىسپاسا, سول سياقتى داۋىس بەرۋ قۇقىعىن باسقاعا بەرسە, بۇل زاڭدا بەلگىلەنگەن جازالاۋ شارالارىن قولدانۋعا الىپ كەلەدى.
2. قۇرىلتاي دەپۋتاتىنىڭ باسقا وكىلدى ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولۋعا, وقىتۋشىلىق, عىلىمي, شىعارماشىلىق قىزمەتتەن باسقا اقى تولەنەتىن لاۋازىمدى اتقارۋعا, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا, كوممەرتسيالىق ۇيىمنىڭ باسشى ورگانىنىڭ نەمەسە بايقاۋشى كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا كىرۋگە قۇقىعى جوق. وسى تالاپتاردى بۇزۋ دەپۋتاتتىڭ وكىلەتتىگىن توقتاتۋعا الىپ كەلەدى.
3. قۇرىلتاي دەپۋتاتىن قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, ونى ءوز وكىلەتتىگى مەرزىمى ىشىندە قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمىنسىز ۇستاۋعا, كۇزەتپەن ۇستاۋعا, كۇشتەپ اكەلۋگە, سوت تارتىبىمەن قولدانىلاتىن اكىمشىلىك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
4. قۇرىلتاي دەپۋتاتىنىڭ وكىلەتتىگى دەپۋتات ورنىنان تۇسكەن, قايتىس بولعان, زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت شەشىمىمەن ارەكەتكە قابىلەتسىز, قايتىس بولعان نەمەسە حابارسىز كەتكەن دەپ تانىلعان جانە كونستيتۋتسيا مەن كونستيتۋتسيالىق زاڭدا كوزدەلگەن وزگە دە جاعدايدا توقتاتىلادى.

قۇرىلتاي دەپۋتاتى:

1) قازاقستاننان تىس جەرگە تۇراقتى تۇرۋعا كەتكەن;

2) وزىنە قاتىستى سوتتىڭ ايىپتاۋ ۇكىمى زاڭدى كۇشىنە ەنگەن;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى توقتاتىلعان;

4) سايلانعان ساياسي پارتياسىنان شىققان نەمەسە شىعارىلعان;

5) سايلانعان ساياسي پارتياسى قىزمەتىن توقتاتقان كەزدە مانداتىنان ايىرىلادى.

قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ وكىلەتتىگى قۇرىلتاي تاراتىلعان جاعدايدا توقتاتىلادى.

5. دەپۋتاتتارعا جازالاۋ شارالارىن قولدانۋعا, ولاردىڭ وسى باپتىڭ 2-تارماعىنىڭ تالاپتارىن جانە دەپۋتاتتىق ادەپ قاعيدالارىن ساقتاۋىنا, سونداي-اق دەپۋتاتتاردىڭ وكىلەتتىگىن توقتاتۋعا, ولاردى وكىلەتتىگىنەن جانە قول سۇعىلماۋ كەپىلدىگىنەن ايىرۋعا بايلانىستى ماسەلەلەردى دايىنداۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا جۇكتەلەدى.

 

56-باپ

قۇرىلتاي:

1) كونستيتۋتسيالىق زاڭداردى جانە زاڭداردى قابىلدايدى;

2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قارسىلىق بىلدىرگەن زاڭداردى نەمەسە زاڭ باپتارىن قارسىلىق جىبەرىلگەن كۇننەن باستاپ ءبىر اي مەرزىمدە قايتا تالقىلاپ, داۋىسقا سالادى. بۇل مەرزىمنىڭ ساقتالماۋى پرەزيدەنت قارسىلىعىنىڭ قابىلدانعانىن بىلدىرەدى. ەگەر قۇرىلتاي كونستيتۋتسيالىق زاڭدار نەمەسە كونستيتۋتسيالىق زاڭ باپتارى بويىنشا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ تورتتەن ءۇشىنىڭ داۋىسىمەن, ال زاڭدار نەمەسە زاڭ باپتارى بويىنشا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ ۇشتەن ەكىسىنىڭ داۋىسىمەن پرەزيدەنتتىڭ قارسىلىعىن ەڭسەرسە, پرەزيدەنت ءبىر اي ىشىندە كونستيتۋتسيالىق زاڭعا نەمەسە زاڭعا قول قويادى. ەگەر پرەزيدەنتتىڭ قارسىلىعى ەڭسەرىلمەسە, كونستيتۋتسيالىق زاڭ نەمەسە زاڭ قابىلدانبادى نەمەسە پرەزيدەنت ۇسىنعان رەداكتسيادا قابىلداندى دەپ سانالادى;

3) سوعىس جانە ءبىتىم ماسەلەلەرىن شەشەدى;

4) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ جونىندەگى حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرىن قولدانۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋىن جاريالايدى;

6) جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم تاعايىنداۋ تۋرالى باستاما كوتەرەدى;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتىن تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەرەدى;

8) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترىن تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەرەدى;

9) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديالارىن, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى, جوعارى اۋدي­تور­لىق پالاتا مۇشەلەرىن تاعايىنداۋىنا قۇرىلتاي دەپۋتات­تارى جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن كەلىسىم بەرەدى;

10) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ۇسىنۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ سۋديالارىن سايلايدى جانە لاۋازىمىنان بوساتادى, ولاردىڭ انتىن قابىلدايدى;

11) كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديالارىن, جوعارعى سوت سۋديالارىن قول سۇعىلماۋ كەپىلدىگىنەن ايىرادى;

12) قۇرىلتاي دەپۋتاتىنىڭ وكىلەتتىگىن توقتاتادى,
سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ ۇسىنۋىمەن قۇرىلتاي دەپۋتاتىن قول سۇعىلماۋ كەپىلدىگىنەن ايىرۋ ماسەلەسىن شەشەدى;

13) قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە بەستەن ءبىرىنىڭ باستاماسى بويىنشا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن ۇكىمەتكە سەنىمسىزدىك ۆوتۋمىن بىلدىرۋگە قۇقىلى;

14) كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كونستيتۋتسيالىق زاڭدىلىقتىڭ جاي-كۇيى تۋرالى جىل سايىنعى جولداۋىن تىڭدايدى;

15) جىلىنا ەكى رەت جوعارى اۋديتورلىق پالاتا توراعاسىنىڭ ەسەبىن تىڭدايدى;

16) ۇكىمەت پەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ رەسپۋبلي­كالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەرىن تالقىلايدى جانە بەكىتەدى. قۇرىلتايدىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ۇكىمەت ەسەبىن بەكىتپەۋى قۇرىلتايدىڭ ۇكىمەتكە سەنىمسىزدىك ۆوتۋمىن ءبىلدىرۋى دەپ سانالادى;

17) قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ءبىرىنىڭ باستاماسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى مۇشەلەرىنىڭ ءوز قىزمەتى جونىندەگى ەسەپتەرىن تىڭداۋعا قۇقىلى. ۇكىمەت مۇشەسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىن ورىندا­ماعان جاعدايدا, ەسەپتى تىڭداۋ قورىتىندىسى بويىن­شا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ەكىسىنىڭ داۋىسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە ونى لاۋازىمىنان بوساتۋ تۋرالى ءوتىنىش ءبىلدىرۋ جونىندە شەشىم قابىلداۋعا قۇقىلى. بۇل جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ پرەزيدەنتى ۇكىمەت مۇشەسىن لاۋازىمىنان بوساتادى;

18) ءوز قۇزىرەتىندەگى ماسەلەلەر بويىنشا تىڭداۋ وتكىزەدى;

19) ءوز قىزمەتىنىڭ رەگلامەنتىن قابىلدايدى جانە قۇرىلتايدىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا, ىشكى تارتىبىنە بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا وزگە دە شەشىم قابىلدايدى;

20) قۇرىلتايدىڭ ۇيلەستىرۋ ورگانىن جانە جۇمىس ورگاندارىن قۇرادى;

21) قۇرىلتاي كوميسسيالارىن قۇرادى, توراعالارىن سايلايدى جانە لاۋازىمىنان بوساتادى, كوميسسيالاردىڭ قىزمەتى تۋرالى ەسەپتى تىڭدايدى;

22) قۇرىلتايعا كونستيتۋتسيامەن جۇكتەلگەن وزگە دە وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرادى.

 

57-باپ

1. قۇرىلتايدى مەملەكەتتىك ءتىلدى جەتىك مەڭگەرگەن دەپۋتاتتار اراسىنان قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانعان توراعا باسقارادى. قۇرىلتاي توراعاسىنىڭ لاۋازىمىنا كاندي­دا­تۋرانى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ۇسىنادى.

قۇرىلتاي توراعاسىن سايلاۋدان قايتا باس تارتقان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرىلتاي­دى تاراتۋعا قۇقىلى.

2. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىگى داۋىس بەرگەن جاعدايدا قۇرىلتاي توراعاسى لاۋازىمىنان كەرى شاقىرىپ الىنۋى, سونداي-اق ورنىنان ءتۇسۋى مۇمكىن.
3. قۇرىلتاي توراعاسى:

1) قۇرىلتاي وتىرىسىن شاقىرادى جانە وعان توراعالىق ەتەدى;

2) قۇرىلتايدىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلەتىن ماسەلەلەردى دايىنداۋعا جالپى باسشىلىق ەتەدى;

3) قۇرىلتاي توراعاسىنىڭ ورىنباسارلارىن لاۋازىمعا سايلاۋ ءۇشىن قۇرىلتايعا كانديداتۋرالار ۇسىنادى;

4) قۇرىلتايدىڭ قىزمەتىندە رەگلامەنتتىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى;

5) قۇرىلتايدىڭ ۇيلەستىرۋ ورگانىنىڭ قىزمەتىنە باسشىلىق ەتەدى;

6) قۇرىلتاي شىعاراتىن اكتىگە قول قويادى;

7) وزىنە قۇرىلتاي رەگلامەنتىمەن جۇكتەلەتىن باسقا دا مىندەتتەردى اتقارادى.

4. كونستيتۋتسيادا وزگەشە كوزدەلمەسە, قۇرىلتاي توراعاسى قۇرىلتاي سەسسياسىن اشادى.
5. قۇرىلتاي توراعاسى ءوز قۇزىرەتىندەگى ماسەلەلەر بويىنشا وكىم شىعارادى.

58-باپ

1. قۇرىلتاي سەسسياسى وتىرىس تۇرىندە وتكىزىلەدى.
2. قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىن قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ پرەزيدەنتى سايلاۋ قورىتىندىسى جاريالانعان كۇننەن باستاپ وتىز كۇننەن كەشىكتىرمەي شاقىرادى.
3. قۇرىلتايدىڭ كەزەكتى سەسسياسى جىلىنا ءبىر رەت, قىركۇيەكتىڭ ءبىرىنشى جۇمىس كۇنى مەن ماۋسىمنىڭ سوڭعى جۇمىس كۇنى ارالىعىندا وتكىزىلەدى.
4. سەسسيا قۇرىلتاي وتىرىسىندا اشىلادى جانە جابىلادى. قۇرىلتاي سەسسياسىن, ادەتتە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى اشادى. قۇرىلتاي سەسسيالارى اراسىنداعى كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز باستاماسىمەن, قۇرىلتاي توراعاسىنىڭ نەمەسە قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ءبىرىنىڭ ۇسىنىسىمەن قۇرىلتايدىڭ كەزەكتەن تىس سەسسياسىن شاقىرا الادى. وندا سەسسيانى شاقىرۋعا نەگىز بولعان ماسەلەلەر عانا قارالۋى مۇمكىن.
5. قۇرىلتاي وتىرىسى قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ەكىسى قاتىسقان جاعدايدا وتكىزىلەدى.
6. قۇرىلتاي وتىرىسى اشىق تۇردە وتەدى. رەگلامەنتتە كوزدەلگەن جاعدايدا وتىرىس جابىق تۇردە وتكىزىلۋى مۇمكىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ, ۆيتسە-پرەزيدەنتتىڭ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ جانە ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ, قازاقستان حالىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ, ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ, باس پروكۋروردىڭ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ كەز كەلگەن وتىرىسقا قاتىسۋعا جانە ءسوز سويلەۋگە قۇقىعى بار.

 

59-باپ

1. قۇرىلتاي كونستيتۋتسيالىق زاڭدا سانى ايقىندالاتىن تۇراقتى كوميتەتتەر, سونداي-اق كوميسسيالار قۇرادى.
2. كوميتەتتەر مەن كوميسسيالار ءوز قۇزىرەتىندەگى ماسەلەلەر بويىنشا قاۋلى شىعارادى.

 

60-باپ

1. زاڭ شىعارۋعا باستاما جاساۋ قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە, قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنا, ۇكىمەتكە, قازاقستان حالىق كەڭەسىنە تيەسىلى جانە تەك قانا قۇرىلتايدا ىسكە اسىرىلادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى زاڭ جوبالارىن قاراۋدىڭ باسىمدىعىن ايقىنداۋعا قۇقىلى, بۇل ءتيىستى زاڭ جوبالارى ءبىرىنشى كەزەكتە ەكى اي ىشىندە قابىلدانۋعا ءتيىس دەگەندى بiلدiرەدi.
3. قۇرىلتاي:

1) جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىق سۋبەكتىسى بولۋىنا, ازاماتتىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ مىندەتتەمەلەرى مەن جاۋاپتىلىعىنا;

2) مەنشىك رەجيمىنە جانە وزگە دە زاتتىق قۇقىقتارعا;

3) مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىن ۇيىمداستىرۋدىڭ جانە ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ, مەملەكەتتىك جانە اسكەري قىزمەتتىڭ نەگىزدەرىنە;

4) سالىق سالۋعا, الىمدار مەن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەردى بەلگىلەۋگە نەمەسە ولاردىڭ كۇشىن جويۋعا;

5) رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت, مەملەكەتتىك قارىز, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكالىق جانە وزگە دە كومەك كورسەتۋ ماسەلەلەرىنە;

6) سوت قۇرىلىسى مەن سوت ءىسىن جۇرگىزۋ ماسەلەلەرىنە;

7) راقىمشىلىق جاساۋ ماسەلەلەرىنە;

8) بىلىمگە, عىلىمعا, مادەنيەتكە, دەنساۋلىق ساقتاۋعا جانە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا;

9) كاسىپورىنداردى جانە ولاردىڭ مۇلكىن جەكەشەلەندىرۋگە;

10) قورشاعان ورتانى قورعاۋعا;

11) قازاقستان رەسپۋبليكاcىنىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىسىنا;

12) مەملەكەت قورعانىسى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە;

13) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىنە;

14) حالىقارالىق شارتتاردى راتيفيكاتسيالاۋعا جانە دەنونساتسيالاۋعا;

15) مەملەكەتتىك ناگرادالار مەن قۇرمەتتى اتاقتارعا;

16) كونستيتۋتسياعا سايكەس وزگە دە ماسەلەلەرگە قاتىستى اسا ماڭىزدى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەيتىن, نەگىز قۇراۋشى قاعيداتتار مەن نورمالاردى بەلگىلەيتىن زاڭ شىعارۋعا قۇقىلى.

4. حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا, كونستيتۋتسيا­لىق قۇرىلىسقا, قوعامدىق ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىنا, ەلدىڭ ەكونو­ميكالىق قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەتىن جاعدايلارعا جەدەل دەن قويۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى زاڭ شىعارۋ باستاماسىمەن ەنگىزگەن زاڭ جوبالارىن قۇرىلتاي دەرەۋ قاراۋعا ءتيىس.

وسى تارماقتىڭ ءبىرىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن زاڭ جوبالارى قۇرىلتايعا ەنگىزىلگەن جاعدايدا ۇكىمەت وزىنە جاۋاپكەرشىلىك الا وتىرىپ, وسى باپتىڭ 3-تارماعىندا كورسەتىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا زاڭ كۇشى بار ۋاقىتشا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكت قابىلداۋعا قۇقىلى. مۇنداي اكت قۇرىلتاي قابىلداعان زاڭ كۇشىنە ەنگەنگە دەيىن نەمەسە قۇرىلتاي زاڭ جوبالارىن قابىلداماي تاستاعانعا دەيىن قولدانىستا بولادى.

5. قۇرىلتاي قابىلداعان زاڭ ون كۇن ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە قول قويۋعا ۇسىنىلادى.

قۇرىلتاي زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن تۇتاستاي قابىلداماي تاستاۋعا قۇقىلى. مۇنداي جاعدايدا زاڭ جوباسى قابىلدانبادى دەپ سانالادى جانە باستاماشىعا قايتارىلادى.

6. مەملەكەتتىك كىرىستى قىسقارتۋدى نەمەسە مەملەكەتتىك شىعىستى ۇلعايتۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوبالارى ۇكىمەتتىڭ وڭ قورىتىندىسى بولعان كەزدە عانا ەنگىزىلۋى مۇمكىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ زاڭ شىعارۋ باستاماسىمەن قۇرىلتايعا ەنگىزىلەتىن زاڭ جوبالارى ءۇشىن مۇنداي قورىتىندى تالاپ ەتىلمەيدى.
7. ۇكىمەت ەنگىزگەن زاڭ جوباسى قابىلدانباسا, پرەمەر-مينيستر قۇرىلتاي وتىرىسىندا ۇكىمەتكە سەنىم ءبىلدىرۋ ماسەلەسىن قويۋعا قۇقىلى. بۇل ماسەلە سەنىم ءبىلدىرۋ ماسەلەسى قويىل­عان­نان باستاپ قىرىق سەگىز ساعاتتان كەيىن عانا داۋىسقا سالىنا­دى. ەگەر سەنىمسىزدىك ۆوتۋمى تۋرالى ۇسىنىس قۇرىلتاي دەپۋتات­تارى جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىن الماسا, زاڭ جوبا­سى داۋىسقا سالىنباي قابىلداندى دەپ سانالادى. الايدا ۇكىمەت بۇل قۇقىقتى جىلىنا ەكى رەتتەن ارتىق پايدالانا المايدى.

 

61-باپ

1. قۇرىلتاي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا مىندەتتى كۇشى بار زاڭ جانە قاۋلى قابىلدايدى.
2. زاڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قول قويعاننان كەيىن كۇشىنە ەنەدى.
3. كونستيتۋتسيالىق زاڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىندا كوزدەلگەن ماسەلەلەر بويىنشا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ەكىسىنىڭ داۋىسىمەن قابىلدانادى.
4. كونستيتۋتسيادا وزگەشە كوزدەلمەسە, قۇرىلتاي دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن زاڭدى قابىلدايدى.

كونستيتۋتسيادا وزگەشە كوزدەلمەسە, قۇرىلتاي قاۋلىسى دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن قابىلدانادى.

5. زاڭدار, قۇرىلتاي قاۋلىلارى كونستيتۋتسياعا قايشى كەلمەۋگە ءتيىس. قۇرىلتاي قاۋلىلارى زاڭدارعا قايشى كەلمەۋگە ءتيىس.
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنامالىق جانە وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىن ازىرلەۋ, ۇسىنۋ, تالقىلاۋ, قولدانىسقا ەنگىزۋ جانە جاريالاۋ ءتارتىبى زاڭمەن جانە قۇرىلتاي رەگلامەنتىمەن رەتتەلەدى.

 

62-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرىلتاي توراعاسىمەن جانە پرەمەر-مينيسترمەن كونسۋلتاتسيادان كەيىن قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى.
2. قۇرىلتاي كەلىسىمىمەن تاعايىندالاتىن لاۋازىمعا پرەزيدەنت ۇسىنعان كانديداتۋرانى تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان, سونداي-اق قۇرىلتاي توراعاسىن سايلاۋدان قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى.
3. قۇرىلتايدى توتەنشە جاعداي نەمەسە سوعىس جاعدايى كەزىندە, پرەزيدەنت وكىلەتتىگىنىڭ سوڭعى التى ايىندا,
   سونداي-اق ال­دىڭعى تاراتۋدان كەيىنگى ءبىر جىل ىشىندە نەمەسە كونستي­تۋتسيانىڭ 51-بابىنىڭ 3-تارماعىندا بەلگىلەنگەن جاعدايدا تاراتۋعا بولمايدى.

 

V ءبولىم

ۇكىمەت

 

63-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ اتقارۋشى بيلىگىن جۇزەگە اسىرادى, اتقارۋ­شى ورگاندار جۇيەسىن باسقارادى جانە ولاردىڭ قىزمەتىنە باسشىلىق ەتەدى.
2. ۇكىمەت – القالى ورگان, ول ءوز قىزمەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ پرەزيدەنتى مەن قۇرىلتاي الدىندا جاۋاپتى.
3. ۇكىمەت مۇشەلەرى كونستيتۋتسيانىڭ 56-بابىنىڭ
   17) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن جاعدايدا قۇرىلتايعا ەسەپ بەرەدى.
4. ۇكىمەتتىڭ قۇزىرەتى, ۇيىمداستىرىلۋ جانە قىزمەت ءتارتىبى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.

64-باپ

1. ۇكىمەتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى كونستيتۋتسيادا كوزدەلگەن تارتىپپەن قۇرادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە پرەمەر-مينيستر تاعايىندالعاننان كەيىن ون كۇن ىشىندە ۇكىمەتتىڭ قۇرىلىمى مەن قۇرامى تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزەدى.
3. ۇكىمەت مۇشەلەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالقى مەن پرەزيدەنتىنە انت بەرەدى.

 

65-باپ

ۇكىمەت:

1) مەملەكەتتiڭ الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ, قورعانىس قابiلەتiنiڭ, قاۋiپسiزدiگiنiڭ, قوعامدىق ءتارتiپتi قامتاماسىز ەتۋ ءىسىنىڭ نەگiزگi باعىتتارىن ازiرلەيدi جانە ولاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن ۇيىمداستىرادى;

2) قۇرىلتايعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى جانە ونىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتى ۇسىنادى, بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى;

3) قۇرىلتايعا زاڭ جوبالارىن ەنگىزەدى جانە زاڭداردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى;

4) مەملەكەتتىك مەنشىكتى باسقارۋدى ۇيىمداستىرادى;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ساياساتىن جۇرگىزۋ شارالارىن ازىرلەيدى;

6) مينيسترلىكتەردىڭ, وزگە دە ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتىنە باسشىلىق ەتەدى;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مينيسترلىكتەرى, وزگە دە ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارى اكتىلەرىنىڭ تولىق نەمەسە ءبىر بولىگىندە كۇشىن جويادى نە قولدانىسىن توقتاتا تۇرادى;

8) مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن قامتىلاتىن بارلىق ورگان ءۇشىن قارجىلاندىرۋدىڭ جانە قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتiنىڭ كەلىسىمىمەن بەكىتەدى;

9) وزىنە كونستيتۋتسيامەن, زاڭدارمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتiنىڭ اكتىلەرىمەن جۇكتەلگەن وزگە دە فۋنكتسيالاردى ورىندايدى.

 

66-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى:

1) ۇكىمەت قىزمەتىن ۇيىمداستىرادى جانە باسقارادى, ونىڭ جۇمىسى ءۇشىن دەربەس جاۋاپ بەرەدى;

2) ۇكىمەت قاۋلىسىنا قول قويادى;

3) ۇكىمەت قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى جونىندە جانە ونىڭ بارلىق اسا ماڭىزدى شەشىمدەرى تۋرالى پرەزيدەنت پەن قۇرىلتايعا باياندايدى;

4) ۇكىمەت قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋعا جانە باسقارۋعا بايلانىستى باسقا دا فۋنكتسيالاردى ورىندايدى.

 

67-باپ

1. ۇكىمەت مۇشەلەرى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە دەربەس شەشىم قابىلدايدى جانە وزىنە باعىنىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسى ءۇشىن پرەمەر-مينيستر الدىندا دەربەس جاۋاپ بەرەدى. ۇكىمەت جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتپەن كەلىسپەيتىن نەمەسە ونى ىسكە اسىرمايتىن ۇكىمەت مۇشەسى ورنىنان تۇسۋگە ءوتىنىش بەرەدى نە لاۋازىمىنان بوساتىلۋعا ءتيىس.
2. ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ وكىلدى ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولۋعا, وقىتۋشىلىق, عىلىمي, شىعارماشىلىق قىزمەتتەن باسقا اقى تولەنەتىن لاۋازىمدى اتقارۋعا, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس ءوزىنىڭ لاۋازىمدىق مىندەتى بولاتىن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, كوممەرتسيالىق ۇيىمنىڭ باسقارۋشى ورگانىنىڭ نەمەسە بايقاۋشى كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا كىرۋگە قۇقىعى جوق.

 

68-باپ

1. ۇكىمەت ءوز قۇزىرەتىندەگى ماسەلەلەر بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا مىندەتتى كۇشى بار قاۋلى شىعارادى.
2. پرەمەر-مينيستر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا مىندەتتى كۇشى بار وكىم شىعارادى.
3. ۇكىمەت قاۋلىلارى مەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ وكىمدەرى كونستيتۋتسياعا, زاڭدارعا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكتىلەرىنە قايشى كەلمەۋگە ءتيىس.

 

69-باپ

1. ۇكىمەت جاڭادان سايلانعان قۇرىلتاي الدىندا ءوز وكىلەتتىگىن دوعارادى.
2. ۇكىمەت جانە ونىڭ كەز كەلگەن مۇشەسى وزدەرىنە جۇكتەلگەن فۋنكتسيالاردى ودان ءارى ورىنداۋ مۇمكىن ەمەس دەپ ەسەپتەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە ورنىنان ءتۇسۋ تۋرالى مالىمدەمە بەرۋگە قۇقىلى.
3. قۇرىلتاي ۇكىمەتكە سەنىمسىزدىك ۆوتۋمىن بىلدىرگەن جاعدايدا ۇكىمەت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە ورنىنان ءتۇسۋ تۋرالى مالىمدەيدى.
4. ورنىنان ءتۇسۋدى قابىلداۋ نەمەسە قابىلداماۋ تۋرالى ماسەلەنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ون كۇن ىشىندە قارايدى.
5. ورنىنان ءتۇسۋدى قابىلداۋ ۇكىمەتتىڭ نە ونىڭ ءتيىستى مۇشەسىنىڭ وكىلەتتىگى توقتاتىلعانىن بىلدىرەدى.
   پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورنىنان ءتۇسۋىن قابىلداۋ بۇكىل ۇكىمەتتىڭ وكىلەتتىگى توقتاتىلعانىن بىلدىرەدى.
6. ۇكىمەتتىڭ نەمەسە ونىڭ مۇشەسىنىڭ ورنىنان ءتۇسۋى قابىلدانباعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى وعان مىندەتتەرىن ودان ءارى اتقارۋدى تاپسىرادى.
7. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز باستاماسىمەن ۇكىمەتتىڭ وكىلەتتىگىن توقتاتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋعا جانە ونىڭ كەز كەلگەن مۇشەسىن لاۋازىمىنان بوساتۋعا قۇقىلى. پرەمەر-ءمينيستردى لاۋازىمىنان بوساتۋ بۇكىل ۇكىمەتتىڭ وكىلەتتىگى توقتاتىلعانىن بىلدىرەدى.

 

VI ءبولىم

قازاقستان حالىق كەڭەسى

 

70-باپ

1. قازاقستان حالىق كەڭەسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ مۇددەسىن بىلدىرەتىن جوعارى كونسۋلتاتيۆتىك ورگان.
2. قازاقستان حالىق كەڭەسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنان قۇرالادى.
3. قازاقستان حالىق كەڭەسىن قۇرۋ, ونىڭ قۇرامىن قالىپتاستىرۋ ءتارتىبى, وكىلەتتىگى جانە قىزمەتىنىڭ ۇيىمداستى­رى­لۋى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.

 

71-باپ

قازاقستان حالىق كەڭەسى:

1) مەملەكەتتىڭ ىشكى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى, قوعامدىق كەلىسىمدى, جالپىۇلتتىق بىرلىك پەن ىنتىماقتى نىعايتۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىزمەتىنىڭ نەگىز قۇراۋشى قاعيداتتارىن جانە جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ىلگەرىلەتۋ جونىندە ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمدار ازىرلەيدى;

2) قۇرىلتايعا زاڭ جوبالارىن ەنگىزەدى;

3) جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم تاعايىنداۋ تۋرالى باستاما كوتەرەدى;

4) كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس وزگە دە وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرادى.

 

VII ءبولىم

كونستيتۋتسيالىق سوت

 

72-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتى –
   كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن جانە بۇكىل ەل اۋماعىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن تاۋەلسىز مەملەكەتتىك ورگان.
2. كونستيتۋتسيالىق سوت توراعا مەن ون سۋديادان تۇرادى. ولاردىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى – سەگىز جىل.

كونستيتۋتسياعا سايكەس ءبىر ادام ءبىر رەتتەن ارتىق كونستيتۋتسيالىق سوت سۋدياسى بولىپ تاعايىندالمايدى.

3. كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تاعايىندايدى جانە ول وكىلەتتىك مەرزىمى ىشىندە كونستيتۋتسيالىق سوت سۋدياسى دا بولادى.

كونستيتۋتسياعا سايكەس ءبىر ادام ءبىر رەتتەن ارتىق كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسى بولىپ تاعايىندالمايدى.

4. كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديالارىن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن بەرىلگەن قۇرىلتاي كەلىسىمىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تاعايىندايدى.

كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسىنىڭ ورىنباسارىن كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسىنىڭ ۇسىنۋىمەن كونستيتۋتسيا­لىق سوت سۋديالارى اراسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تاعايىندايدى.

5. كونستيتۋتسيالىق سوت سۋدياسىنىڭ دەپۋتات مانداتىن قاتار الىپ جۇرۋىنە, وقىتۋشىلىق, عىلىمي, شىعارماشىلىق قىزمەتتەن باسقا اقى تولەنەتىن لاۋازىمدى اتقارۋىنا, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋىنا, سونداي-اق كوممەرتسيا­لىق ۇيىمنىڭ باسقارۋشى ورگانىنىڭ نەمەسە بايقاۋشى كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا كىرۋىنە بولمايدى.
6. كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسى مەن سۋديالارىن قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, ولاردى ءوز وكىلەتتىگى مەرزىمى ىشىندە تيىسىنشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ نە قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمىنسىز ۇستاۋعا, كۇزەتپەن ۇستاۋعا, كۇشتەپ اكەلۋگە, سوت تارتىبىمەن قولدانىلاتىن اكىمشىلىك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
7. كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ ۇيىمداستىرىلۋى جانە قىزمەتى كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن رەتتەلەدى.

 

73-باپ

1. كونستيتۋتسيالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ, قۇرىلتاي توراعاسىنىڭ, قۇرىلتاي دەپۋتاتتا­رىنىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە بەستەن ءبىرىنىڭ,
   پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا:

1) داۋ تۋىنداعان جاعدايدا پرەزيدەنتتىڭ, قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن جانە جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم­دى وتكىزۋدىڭ دۇرىستىعى ماسەلەسىن شەشەدى;

2) پرەزيدەنت قول قويعانعا دەيىن قۇرىلتاي قابىلداعان زاڭداردىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن قارايدى;

3) قۇرىلتاي قابىلداعان قاۋلىلاردىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن قارايدى;

4) حالىقارالىق شارتتاردى راتيفيكاتسيالاعانعا دەيىن ولاردىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن قارايدى;

5) حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ولاردىڭ ورگاندارى شەشىمدەرىنىڭ ورىندالۋىنىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن قارايدى;

6) كونستيتۋتسيا نورمالارىنا رەسمي تۇسىندىرمە بەرەدى;

7) كونستيتۋتسيانىڭ 50-بابىنىڭ 2 جانە 3-تارماقتارىندا بەلگىلەنگەن جاعدايلاردا قورىتىندى بەرەدى.

2. كونستيتۋتسيالىق سوت كونستيتۋتسيانىڭ 46-بابىنىڭ 11) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن جاعدايدا – پرەزيدەنتتىڭ ءوتiنiشiن, سونداي-اق كونستيتۋتسيانىڭ 79-بابىندا بەلگiلەنگەن جاعدايدا سوتتىڭ ءوتiنiشiن قارايدى.
3. كونستيتۋتسيالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ كونستيتۋتسيادا كوزدەلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا تىكەلەي قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن ولاردىڭ وتىنىشتەرى بويىنشا قارايدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتقا جۇگىنۋ ءتارتىبى مەن شارتتارى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.

4. كونستيتۋتسيالىق سوت وسى باپتىڭ 1-تارماعىنىڭ 4), 5) جانە 6) تارماقشالارىندا كورسەتىلگەن ماسەلەلەردى, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن باس پروكۋروردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا قارايدى.
5. كونستيتۋتسيالىق سوت ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ ءوتىنىشى بويىنشا قارايدى.
6. كونستيتۋتسيالىق سوت كونستيتۋتسيانىڭ 50-بابىنىڭ 1-تارماعىندا جانە 51-بابىنىڭ 1-تارماعىندا بەلگىلەنگەن جاعدايلاردا قورىتىندى بەرەدى.

 

74-باپ

1. كونستيتۋتسيانىڭ 73-بابى 1-تارماعىنىڭ 1) تارماقشا­سىندا كورسەتىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا كونستيتۋتسيالىق سوتقا ءوتىنىش بەرىلگەن جاعدايدا تيىسىنشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ قىزمەتىنە كىرىسۋى, قۇرىلتايدىڭ سايلانعان دەپۋتاتتارىن تىركەۋ, جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم قورىتىندىسىن شىعارۋ توقتاتىلا تۇرادى.
2. كونستيتۋتسيانىڭ 73-بابى 1-تارماعىنىڭ 2) جانە 4) تارماقشالارىندا كورسەتىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا كونستيتۋتسيالىق سوتقا ءوتىنىش بەرىلگەن جاعدايدا ءتيىستى اكتىلەرگە قول قويۋ نە ولاردى راتيفيكاتسيالاۋ مەرزىمىنىڭ ءوتۋى توقتاتىلا تۇرادى.
3. كونستيتۋتسيالىق سوت ءوز شەشىمىن كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە شىعارادى.

 

75-باپ

1. كونستيتۋتسياعا سايكەس كەلمەيدى دەپ تانىلعان زاڭدار مەن حالىقارالىق شارتتارعا قول قويىلمايدى نە راتيفيكاتسيالانبايدى جانە ولار قولدانىسقا ەنگىزىلمەيدى.
2. كونستيتۋتسياعا سايكەس كەلمەيدى دەپ تانىلعان, ونىڭ ىشىندە ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتىرەدى دەپ تانىلعان زاڭدار مەن وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر, ولاردىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرى كونستيتۋتسيالىق سوت شەشىم قابىلداعان كۇننەن نەمەسە ول بەلگىلەگەن كۇننەن باستاپ قولدانىسىن توقتاتادى جانە قولدانىلماۋعا ءتيىس.

كونستيتۋتسيالىق سوت بەرگەن تۇسىندىرمەدە كونستيتۋتسياعا سايكەس كەلەدى دەپ تانىلعان زاڭدار مەن وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر, ولاردىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرى وسى تۇسىندىرمەدەگىدەي قولدانىلۋعا ءتيىس.

3. كونستيتۋتسيالىق سوت ورىندالۋى كونستيتۋتسياعا سايكەس كەلمەيدى دەپ تانىعان حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ولاردىڭ ورگاندارىنىڭ شەشىمدەرى, ونىڭ ىشىندە جەكەلەگەن ەرەجەلەرى ورىندالماۋعا ءتيىس.
4. كونستيتۋتسيالىق سوت شەشىمدەرى قابىلدانعان كۇنىنەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا جالپىعا بىردەي مىندەتتى, تۇپكىلىكتى بولادى جانە ولارعا شاعىم جاسالمايدى.

 

VIII ءبولىم

سوت تورەلiگi. پروكۋراتۋرا.

قۇقىق قورعاۋ تەتىكتەرى

 

76-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا سوت تورەلىگىن سوت قانا جۇزەگە اسىرادى.
2. سوت بيلىگى سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ زاڭدا بەلگىلەنگەن ازاماتتىق, اكىمشىلىك, قىلمىستىق جانە وزگە دە نىساندارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. زاڭدا كوزدەلگەن جاعدايدا قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋ القابيلەردىڭ قاتىسۋىمەن وتەدى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوتتارى – جوعارعى سوت, زاڭمەن قۇرىلعان جەرگىلىكتى جانە باسقا دا سوتتار.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسى كونستيتۋتسيادا جانە كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنەدى. قانداي دا ءبىر اتاۋمەن ارناۋلى جانە توتەنشە سوتتاردى قۇرۋعا جول بەرىلمەيدى.

 

77-باپ

1. سوت بيلىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتىنان جۇزەگە اسىرىلادى, ول ادامنىڭ, ازاماتتىڭ, ۇيىمداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋدى, سونداي-اق كونستيتۋتسيانىڭ, زاڭداردىڭ, وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق شارتتارىنىڭ ورىندالۋىن ماقسات ەتەدى.
2. سوت بيلىگى كونستيتۋتسيانىڭ, زاڭداردىڭ, وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق شارتتارىنىڭ نورمالارىن قولدانۋعا بايلا­نىستى تۋىندايتىن بارلىق ىستەر مەن داۋلارعا قولدانىلادى.
3. سوت شەشىمىنىڭ, ۇكىمى مەن وزگە دە قاۋلىسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا مىندەتتى كۇشى بار.

 

78-باپ

1. سۋديا سوت تورەلىگىن ىسكە اسىرۋ كەزىندە تاۋەلسىز بولادى جانە كونستيتۋتسيا مەن زاڭعا عانا باعىنادى.
2. سوت تورەلىگىن ىسكە اسىرعان كەزدە سوتتىڭ قىزمەتىنە مۇلدەم ارالاسۋعا بولمايدى جانە بۇل زاڭ بويىنشا جاۋاپتى­لىققا الىپ كەلەدى. سۋديالار ناقتى ىستەر بويىنشا ەسەپ بەرمەيدى.
3. سۋديا سوت تورەلىگىن ىسكە اسىرۋ كەزىندە مىنا قاعيداتتاردى باسشىلىققا الۋعا ءتيىس:

1) ەشكىمنىڭ وزىنە زاڭدا كوزدەلگەن سوتتىلىعىن ونىڭ كەلىسىمىنسىز وزگەرتۋگە بولمايدى;

2) سوتتا ءار ادامنىڭ ءوز ءسوزىن تىڭداتۋعا قۇقىعى بار;

3) ايىپتالۋشى ءوزىنىڭ كىناسىز ەكەنىن دالەلدەۋگە مىندەتتى ەمەس;

4) ادامنىڭ كىنالى ەكەنىنە قاتىستى كەز كەلگەن كۇمان ايىپتالۋشىنىڭ پايداسىنا قاراستىرىلادى;

5) زاڭسىز جولمەن الىنعان دالەلدەمەلەردىڭ زاڭدى كۇشى جوق. ەشكىمدى ءوزىنىڭ جەكە مويىنداۋى نەگىزىندە عانا سوتتاۋعا بولمايدى;

6) قىلمىستىق زاڭدى ۇقساستىعىنا قاراي قولدانۋعا جول بەرىلمەيدى.

4. كونستيتۋتسيادا بەلگىلەنگەن سوت تورەلىگى قاعيداتتارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق سوتتارى مەن سۋديالارىنا ورتاق جانە بىرىڭعاي.

 

79-باپ

سوتتاردىڭ ادام مەن ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتىرەتىن زاڭداردى جانە وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى قولدانۋعا قۇقىعى جوق.

ەگەر سوت قولدانىلۋعا ءتيىس زاڭ نەمەسە وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكت ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيادا بەكىتىل­گەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتىرە­دى دەپ تاپسا, ول ءىس جۇرگىزۋدى توقتاتا تۇرۋعا جانە وسى اكتىنى كونس­تيتۋتسيالىق ەمەس دەپ تانۋ تۋرالى ۇسىنۋمەن كونستيتۋتسيالىق سوتقا جۇگىنۋگە مىندەتتى.

 

80-باپ

1. سوتتار تۇراقتى سۋديالاردان تۇرادى, ولاردىڭ تاۋەلسىزدىگى كونستيتۋتسيامەن جانە زاڭمەن قورعالادى. سۋديانىڭ وكىلەتتىگى تەك قانا زاڭدا بەلگىلەنگەن نەگىزدەرمەن توقتاتىلۋى نەمەسە توقتاتىلا تۇرۋى مۇمكىن.
2. سۋديانى قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, تيىسىنشە جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ قورىتىندىسىنا نەگىزدەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەلىسىمىنسىز نە قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمىنسىز ونى ۇستاۋعا, كۇزەتپەن ۇستاۋعا, كۇشتەپ اكەلۋگە, سوت تارتىبىمەن قولدانىلاتىن اكىمشىلىك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى سوتتارىنىڭ سۋديالارىنا قويىلاتىن تالاپتار كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.
4. سۋديانىڭ دەپۋتات مانداتىن قاتار الىپ جۇرۋىنە, وقىتۋشىلىق, عىلىمي, شىعارماشىلىق قىزمەتتەن باسقا اقى تولەنەتىن لاۋازىمدى اتقارۋىنا, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋىنا, كوممەرتسيالىق ۇيىمنىڭ باسقارۋشى ورگانىنىڭ نەمەسە بايقاۋشى كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا كىرۋىنە بولمايدى.

 

81-باپ

سوتتاردى قارجىلاندىرۋ, سۋديالاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن جۇرگىزىلەدى جانە سوت تورەلىگىن تولىق ءارى تاۋەلسىز جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.

 

82-باپ

جوعارعى سوت – جەرگىلىكتى جانە باسقا دا سوتتاردىڭ قاراۋىنا جاتاتىن ازاماتتىق, اكىمشىلىك, قىلمىستىق جانە وزگە دە ىستەر بويىنشا جوعارى سوت ورگانى, ول زاڭدا كوزدەلگەن جاعدايدا ءوزىنىڭ قاراۋىنا جاتاتىن سوت ىستەرىن قارايدى جانە سوت پراكتيكاسى ماسەلەلەرi بويىنشا ءتۇسiندىرۋ بەرەدى.

 

83-باپ

1. جوعارعى سوت توراعاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ ۇسىنىمىمەن تاعايىندايدى جانە ول ءوز وكىلەتتىگى مەرزىمى ىشىندە جوعارعى سوت سۋدياسى دا بو­لا­دى. جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى – التى جىل.

كونستيتۋتسياعا سايكەس ءبىر ادام ءبىر رەتتەن ارتىق جوعارعى سوت توراعاسى بولىپ تاعايىندالمايدى.

جوعارعى سوت سۋديالارىن قۇرىلتاي جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ ۇسىنىمى نەگىزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ۇسىنۋىمەن سايلايدى.

2. جەرگىلىكتى جانە باسقا دا سوت سۋديالارىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ ۇسىنىمىمەن تاعايىندايدى.
3. سوتتاردا كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس سوت القالارى قۇرىلۋى مۇمكىن.
4. جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ توراعاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تاعايىندايدى.
5. جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ مəرتەبەسى, قۇرامىن قالىپتاستىرۋ ءتəرتىبى جəنە جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ زاڭدا ايقىندالادى.

 

84-باپ

1. پروكۋراتۋرا مەملەكەت اتىنان قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ اۋماعىندا زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىنا جوعارى قاداعالاۋدى زاڭدا بەلگىلەنگەن شەكتە جانە نىساندا جۇزەگە اسىرادى, سوتتا مەملەكەت مۇددەسiن بiلدiرەدi جانە مەملەكەت اتىنان قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇزەگە اسىرادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى ورتالىقتاندىرىلعان بىرىڭعاي جۇيەنى قۇرايدى, تومەن تۇرعان پروكۋرورلار جوعارى تۇرعان پروكۋرورلارعا جانە باس پروكۋرورعا باعىنادى. ول ءوز وكىلەتتىگىن باسقا مەملەكەتتىك ورگانداردان, لاۋازىمدى ادامداردان تاۋەلسىز جۇزەگە اسىرادى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە عانا ەسەپ بەرەدى.
3. باس پروكۋروردى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تاعايىندايدى. باس پروكۋروردىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى – التى جىل.

كونستيتۋتسياعا سايكەس ءبىر ادام ءبىر رەتتەن ارتىق باس پروكۋرور بولىپ تاعايىندالمايدى.

4. باس پروكۋروردى قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, ونى ءوز وكىلەتتىگى مەرزىمى ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەلىسىمىنسىز ۇستاۋعا, كۇزەتپەن ۇستاۋعا, كۇشتەپ اكەلۋگە, سوت تارتىبىمەن قولدانىلاتىن اكىمشىلىك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
5. پروكۋراتۋرانىڭ قۇزىرەتى, قىزمەتىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن ءتارتىبى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.

 

85-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋəكىل ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋگە جəردەمدەسەدى, ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ىلگەرىلەتۋگە ىقپال ەتەدى.
2. ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋəكىلدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تاعايىندايدى.
3. ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋəكىل ءوز وكىلەتتىگىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە تəۋەلسىز بولادى جəنە مەملەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىمدى ادامدارعا ەسەپ بەرمەيدى.
4. ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋəكىلدى قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلا­رىن قوسپاعاندا, ونى ءوز وكىلەتتىگى مەرزىمى ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەلىسىمىنسىز ۇستاۋعا, كۇزەتپەن ۇستاۋعا, كۇشتەپ اكەلۋگە, سوت تارتىبىمەن قولدانىلاتىن اكىمشى­لىك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
5. ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋəكىلدىڭ قۇقىقتىق جاعدايى مەن قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.

 

86-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادۆوكاتۋرا ادامنىڭ مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن سوت ارقىلى قورعالۋ قۇقىعىن جانە زاڭ كومەگىن الۋ قۇقىعىن ىسكە اسىرۋعا جاردەمدەسەدى. زاڭ كومەگىن ادۆوكاتتار مەن وزگە تۇلعالار زاڭعا سايكەس كورسەتەدى.
2. ادۆوكات قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى, ادۆوكات قۇقىقتارى, مىندەتتەرى مەن جاۋاپتىلىعى زاڭدا ايقىندالادى.

 

IX ءبولىم

جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ

 

87-باپ

جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋدى ءتيىستى اۋماقتاعى احۋالدىڭ جاي-كۇيىنە جاۋاپتى جەرگىلىكتى وكىلدى جانە اتقارۋشى ورگاندار جۇزەگە اسىرادى.

 

88-باپ

1. جەرگىلىكتى وكىلدى ورگاندار – ءماسليحاتتار ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك حالقىنىڭ ەرىك-مۇددەسىن بىلدىرەدى جانە جالپىمەملەكەتتىك مۇددەلەردى ەسكەرە وتىرىپ, ونى ىسكە اسىرۋعا قاجەتتى شارالاردى ايقىندايدى, ولاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن باقىلايدى.
2. ءماسليحاتتاردى حالىق جالپىعا بىردەي, تەڭ, توتە سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى بەس جىل مەرزىمگە سايلايدى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جيىرما جاسقا تولعان ازاماتى ءماسليحات دەپۋتاتى بولىپ سايلانا الادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى ءبىر عانا ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى بولا الادى.
4. ءماسليحاتتاردىڭ قاراۋىنا:

1) اۋماقتى دامىتۋدىڭ جوسپارلارىن, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالارىن, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتى جانە ولاردىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەردى بەكىتۋ;

2) ءوز قاراۋىنا جاتقىزىلعان جەرگىلىكتى اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىس ماسەلەلەرىن شەشۋ;

3) زاڭمەن ءماسليحات قۇزىرەتىنە جاتقىزىلعان ماسەلەلەر بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان باسشىلارىنىڭ ەسەبىن قاراۋ;

4) ءماسليحاتتىڭ تۇراقتى كوميسسيالارىن جانە وزگە دە جۇمىس ورگاندارىن قۇرۋ, ولاردىڭ قىزمەتى تۋرالى ەسەپتى تىڭداۋ, ءماسليحات جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا بايلانىستى وزگە دە ماسەلەلەردى شەشۋ;

5) زاڭعا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى وزگە دە وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرۋ جاتادى.   

5. ءماسليحاتتىڭ وكىلەتتىگىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى پرەمەر-مينيسترمەن جانە قۇرىلتاي توراعاسى­مەن كونسۋلتاتسيادان كەيىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتادى, سونداي-اق ونىڭ وكىلەتتىگى ءماسليحات ءوزىن-ءوزى تاراتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان جاعدايدا مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلادى.
6. ءماسليحاتتاردىڭ قۇزىرەتى, ۇيىمداستىرىلۋ جانە قىزمەت ءتارتىبى, دەپۋتاتتاردىڭ قۇقىقتىق جاعدايى زاڭدا بەلگىلەنەدى.

 

89-باپ

1. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قازاقستان رەسپۋبليكاسى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ ءبىرتۇتاس جۇيەسىنە كىرەدى, اتقارۋشى بيلىكتىڭ جالپىمەملەكەتتىك ساياساتىن ءتيىستى اۋماقتى دامىتۋ مۇددەسىمەن جانە قاجەتتىلىگىمەن ۇيلەستىرە جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
2. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قاراۋىنا:

1) اۋماقتى دامىتۋدىڭ جوسپارلارىن, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالارىن, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتى ازىرلەۋ مەن ولاردىڭ اتقارىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ;

2) كوممۋنالدىق مەنشىكتى باسقارۋ;

3) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان باسشىلارىن تاعايىنداۋ جانە لاۋازىمىنان بوساتۋ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا بايلانىستى وزگە دە ماسەلەلەردى شەشۋ;

4) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا زاڭمەن جۇكتەلەتىن وزگە دە وكىلەتتىكتەردى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ مۇددەسىندە جۇزەگە اسىرۋ جاتادى.

3. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندى ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتىڭ اكىمى باسقارادى, ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى مەن ۇكىمەتىنىڭ وكىلى بولىپ تابىلادى.
4. استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا əكىمدەرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تيىسىنشە استانا مəسليحاتى, وبلىس اۋماعىنداعى مəسليحاتتار, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا مəسليحاتى دەپۋتاتتارىنىڭ كەلىسىمىمەن تاعايىندايدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى كەمىندە ەكى كانديداتۋرانى ۇسىنادى, ولار داۋىسقا سالىنادى. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان مəسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىن العان كانديدات كەلىسىم الدى دەپ سانالادى.

وزگە əكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك əكىمدەرى زاڭدا ايقىندا­لاتىن تəرتىپپەن تاعايىندالادى نەمەسە سايلانادى, سونداي-اق
لاۋازىمىنان بوساتىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز ۇيعارۋىمەن استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا əكىمدەرىن لاۋازىمىنان بوساتۋعا قۇقىلى.

5. ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە بەستەن ءبىرىنىڭ باستاماسىمەن اكىمگە سەنىمسىزدىك ۆوتۋمىن ءبىلدىرۋ ماسەلەسى قويىلۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا مəسليحات ءوز دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن əكىمگە سەنىمسىزدىك بىلدىرۋگە جəنە ونى لاۋازىمىنان بوساتۋ ماسەلەسىن تيىسىنشە استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا əكىمدەرىنە قاتىستى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ الدىنا نە وزگە دە əكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك əكىمدەرىنە قاتىستى – جوعارى تۇرعان əكىمنىڭ الدىنا قويۋعا قۇقىلى. استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا اكىمدەرىنىڭ وكىلەتتىگى جاڭادان سايلانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز قىزمەتىنە كىرىسكەن كەزدە توقتاتىلادى.
6. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتى, ۇيىمداس­تىرىلۋ جانە قىزمەت ءتارتىبى زاڭدا بەلگىلەنەدى.

 

90-باپ

1. ءماسليحاتتار ءوز قۇزىرەتىندەگى ماسەلەلەر بويىنشا – شەشىم, ال اكىمدەر شەشىم مەن وكىم قابىلدايدى, بۇلار ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك اۋماعىندا ورىندالۋعا مىندەتتى.
2. جەرگىلىكتى بيۋدجەت كىرىسىن قىسقارتۋدى نەمەسە جەرگىلىكتى بيۋدجەت شىعىسىن ۇلعايتۋدى كوزدەيتىن ءماسليحات شەشىمىنىڭ جوبالارى اكىمنىڭ وڭ قورىتىندىسى بولعان كەزدە عانا قاراۋعا ەنگىزىلۋى مۇمكىن.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى مەن زاڭناماسىنا سايكەس كەلمەيتىن ءماسليحات شەشىمىنىڭ كۇشى سوت تارتىبىمەن جويىلۋى مۇمكىن.
4. اكىمدەردىڭ شەشىمدەرى مەن وكىمدەرىنىڭ كۇشىن تيىسىنشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى نە جوعارى تۇرعان اكىم جويا الادى, ولاردىڭ كۇشى سوت تارتىبىمەن دە جويىلۋى مۇمكىن.

 

91-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جەرگىلىكتى ماڭىزى بار ماسەلەلەردى تۇرعىن حالىقتىڭ ءوزى شەشۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تانىلادى.
2. جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى حالىق تىكەلەي جۇزەگە اسىرادى, سونداي-اق ول ءماسليحاتتار ارقىلى جانە تۇرعىن سانى شاعىن اۋماقتاردى قامتيتىن جەرگىلىكتى قوعامداستىقتاردا وزگە دە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.

جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنا زاڭعا سايكەس مەملەكەتتىك فۋنكتسيالار بەرىلۋى مۇمكىن.

3. قازاقستاندا جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە ونىڭ قىزمەتى زاڭمەن رەتتەلەدى.
4. جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ دەربەستىگىنە زاڭدا بەلگىلەنگەن وكىلەتتىگى شەگىندە كەپىلدىك بەرىلەدى.

 

X ءبولىم

كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ

 

92-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءوز باستاماسى بويىنشا, قۇرىلتايدىڭ, ۇكىمەتتىڭ, قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ باستاماسى بويىنشا قابىلداعان شەشىممەن وتكىزىلەتىن جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا ەنگىزىلەدى.
2. جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ جارتىسىنان استامى داۋىس بەرۋگە قاتىسسا, جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم وتكىزىلدى دەپ سانالادى.
3. وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ كەمىندە ۇشتەن ەكىسىندە داۋىس بەرۋگە قاتىسقان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ جارتىسىنان استامى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا شىعارىلعان كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى جاقتاپ داۋىس بەرسە, ولار قابىلداندى دەپ سانالادى.

 

93-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ كونستيتۋتسيانىڭ 2-بابى 7-تارماعىنىڭ جانە 43-بابى 5-تارماعىنىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق سوت قورىتىندىسى بولعان جاعدايدا ولار جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا شىعارىلادى.

 

XI ءبولىم

قورىتىندى جانە وتپەلى ەرەجەلەر

 

94-باپ

1. رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى 2026 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى, بۇعان دەيىن قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ قولدانىسى سول مەزگىلدەن باستاپ توقتاتىلادى.
2. رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا كونستيتۋتسيا قابىلدانعان كۇن مەملەكەتتىك مەرەكە – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى كۇنى دەپ جاريالانادى.

 

95-باپ

1. 1995 جىلعى 30 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس قالىپتاستىرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى ءوز وكىلەتتىگىن 2026 جىلعى
   1 شىلدەدەن باستاپ توقتاتادى.

كونستيتۋتسيا كۇشىنە ەنگەن كۇننەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرىلتاي سايلاۋىن جاريالاۋعا ءتيىس جانە ول ەكى اي ىشىندە وتكىزىلۋگە ءتيىس.

2. ءبىرىنشى شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى اشىلعان كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمىمەن
   ۆيتسە-پرەزيدەنتتى تاعايىنداۋعا ءتيىس.
3. كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسى مەن سۋديالارى ءبىرىنشى شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى اشىلعان كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە تاعايىندالۋعا ءتيىس.

1995 جىلعى 30 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس تاعايىندالعان كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسى مەن سۋديالارى كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ جاڭا قۇرامى قالىپتاستىرىلعانعا دەيىن ءوز وكىلەتتىگىن ساقتايدى.

4. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ توراعالارى مەن مۇشەلەرى ءبىرىنشى شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى اشىلعان كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە تاعايىندالۋعا ءتيىس.

1995 جىلعى 30 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس تاعايىندالعان ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ توراعالارى مەن مۇشەلەرى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ جانە جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ جاڭا قۇرامى قالىپتاستىرىلعانعا دەيىن ءوز وكىلەتتىگىن ساقتايدى.

5. جوعارعى سوت توراعاسى, ۇلتتىق بانك توراعاسى, باس پروكۋرور, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى, جوعارى سوت كەڭە­سىنىڭ توراعاسى, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل كونستيتۋتسيا كۇشىنە ەنگەن كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە تاعايىندالۋعا ءتيىس.
6. 1995 جىلعى 30 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس سايلانعان (تاعايىندالعان) جوعارعى سوتتىڭ, جەرگىلىكتى جانە باسقا دا سوتتىڭ سۋديالارى, ءماسليحات دەپۋتاتتارى, وزگە دە لاۋازىمدى ادامدار ءوز وكىلەتتىكتەرىن قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى مەن زاڭدارىندا كوزدەلگەن نەگىزدەر بويىنشا وكىلەتتىگى توقتاتىلعانعا دەيىن ساقتايدى.

 

96-باپ

1. كونستيتۋتسيا كۇشىنە ەنگەن كۇنى قولدانىستا بولاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى مەن وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرى كونستيتۋتسياعا قايشى كەلمەيتىن بولىگىندە قولدانىلادى.
2. ۇكىمەت, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندار نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى كونستيتۋتسياعا سايكەس كەلتىرۋ جونىندە قاجەتتى شارالار قابىلدايدى.
3. كونستيتۋتسيا كۇشىنە ەنگەن كۇنى قولدانىستا بولاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس قابىلدانعان كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ جانە كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ نورماتيۆتىك قاۋلىلارى كونستيتۋتسياعا قايشى كەلمەيتىن بولىگىندە زاڭدى كۇشىن ساقتايدى.