وڭتۇستىكتە العاش رەت انيماتسيالىق ونىمدەر جاسايتىن «جەبە» كومپانياسىنىڭ قازىعىن قاقتى. «التىن جەبە» حالىقارالىق انيماتسيالىق كونكۋرسىن ۇيىمداستىردى. ەۋروپا, اقش, تمد ەلدەرىنەن الەمگە ايگىلى انيماتورلار كەلىپ قاتىسىپ, شەبەرلىك ساعاتىن وتكىزدى.
سول «ەرەكشە ادام» كەرىم ومىرىمدە ءبىر ەرەكشە ادام كوردىم دەيدى.
سەكسەنىنشى جىلداردىڭ ورتاسى. بۇلار كاراتەمەن اينالىسادى. ء«بىر كۇنى جاتتىعۋ جاساپ جاتىر ەدىك, گۇمپ-گۇمپ ەتكەن داۋىس زالدى جاڭعىرتىپ جىبەردى دەيدى. داۋىس بوكس زالىنان شىعىپ جاتىر. كەرەمەتتى كورمەككە ءبارىمىز جۇگىرىپ باردىق. باسى قازانداي, ورتا بويلى جىگىت بوكس قاپشىعىن ۇرىپ جاتىر ەكەن. ءار سوققاندا قابىرعا دىرىلدەگەندەي, قازىر قۇلاپ, كىرپىشتەرى ۇگىتىلىپ قالارداي بولادى. قازانباس جىگىت بىزگە پىسقىرىپ تا قاراعان جوق», دەيدى كەرىم.
بۇل ءبىر كۇنى كوپتەن سىيلاسىپ جۇرگەن قىزدى رەستورانعا شاقىرادى. «شىمكەنت» قوناق-ءۇيى. «پالۋبا» مەيرامحاناسى. كەمە پالۋباسى سەكىلدەندىرىپ سىرتقا جايىلعان ستولدىڭ بىرىنە يەلىك قىلىپ وتىرعاندا, ءبىر قورا كاۆكازدىق جىگىتتەر اسپاندى باسىنا كوتەرىپ داۋدىراپ كىرىپ كەلەدى.
شىمكەنت قازاقتىڭ ەڭ كوپ قونىستانعان جەرى دەلىنگەنىمەن, ول كەزدە قالادا قازاق از. باسقا ۇلتتاردىڭ قانداستارىمىزدى بويىنا تەڭگەرمەي تۇرعان ۋاقىتى.
ءوز دەمىنە پىسكەن قاپ تاۋىنىڭ جىگىتتەرى ءوز ەلىنىڭ اۋەندەرىن قويعىزىپ, قارق-قارق ك ۇلىپ وتىرادى. كەرىمبەك نامىستان قىزىنىپ, قىزدان قىسىلىپ ءولىپ بارادى. اۋىز اشسا ونشاقتى جىگىتتىڭ جۇندەي تۇتەرى انىق. كومەكتەسە قويار قازاق قاراسى از.
ءبىر كەزدە مويىندا «بابوچكاسى» بار اق كويلەك كيگەن, قارا كوستيۋم شالبارلى قازانباس جىگىت كىرىپ كەلەدى. قولتىعىندا ءۇرىپ اۋىزعا سالعانداي ادەمى قىز.
– قازانباس بوكسشىنى كورگەندە اكەم ءتىرىلىپ كەلگەندەي قۋاندىم-اي, – دەيدى كەرىم. – قاسىمداعى قىزعا «ول بوكسەر, جاقسى تانيمىن» دەپ قويدىم.
بوكسشى تاعامدارعا تاپسىرىس بەردى. قاسىنداعى ەلىكتىڭ لاعىنداي ەركە قىز ەكىلەنىپ بيلەپ جاتقان كاۆكازدىقتارعا ۇركەكتەپ قاراپ قويادى. لەزگينكا كەتتى. سول كەزدە مەيماناسى تاسىعان ءداۋ بىرەۋ بوكسشىنىڭ قاسىنداعى ەلىك قىزدىڭ قولىنان تارتادى.
بيگە شاقىرعان ءتۇرى. قاسىنداعى جىگىتىن كوزگە ءىلىپ تۇرعان جوق. بوكسشى «بولمايدى» دەپ الگى ءداۋدىڭ قولىن قاعىپ جىبەرەدى. مۇنداي قارسىلىق كورمەگەن جانىنداعىلار ۇيمەلەپ كەلىپ قالادى. سول قولىمەن قىزدى قاقپايلاپ ارتىنا شىعارعان قازانباس جىگىت باسقىشتان ءتۇسىپ بارادى. وڭ قول جارق ەتە قالدى. ءداۋ وپىرىلىپ قۇلاعان. العا. ەكىنشىسى اقىرىپ ۇمتىلعان. وڭ قول تاعى جارق ەتكەن. تومەنگە تۇسكەنشە بەس-التاۋى باسقىشقا توسەنىش بولىپ قالىپتى. بىرەۋى باسىن كوتەرە المايدى. وزىنەن زور شىقسا بۇل شىركىندەردىڭ كىرەرگە تەسىك ىزدەيتىن ادەتى. قىزىن قولتىقتاپ بارا جاتقان جىگىتتىڭ تۋ سىرتىنان قاراپ قالىپتى. «وي, سونداعى مەيمانامنىڭ تاسىعانى-اي» دەيدى كەرىم. كىرمەگەنى قارا جەر بولعان كاۆكازدىقتار ءبىر قازاقتان وڭباي تاياق جەپ, تىلدەرىن جۇتىپ, قۇلاپ جاتقاندارىن سۇيەمەلدەپ سىتىلىپتى.
«سول قازانباس بوكسشىنىڭ اتاقتى سەرىك ومىربەكوۆ ەكەندىگىن ەرتەسىنە ءبىلدىم» دەيدى كەرىم.
...ۇرعانىن تۇرعىزبايتىن سەرىك ومىربەكوۆتىڭ سورىنا كەڭەستىك وكىمەت جازىپتى. جۇلدىزدى شاعىنا يمپەريا, ۇلى ورىستىق شوۆينيزم تاپ كەلدى. وداق قۇراماسىندا ۇشتىكتە ءجۇردى.
– ءبىر كۇنى الۋشتادا وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن وتكىزىپ جاتىر ەدىك, – دەپ ەسكە الادى تاعى ءبىر داڭقتى بوكسشى كارىمجان ءابدىراحمانوۆ. – ءبىزدىڭ بوكسشىلاردى كورۋگە اقش-تىڭ كاسىپقوي بوكس پروموۋتەرلەرى كەلدى. جارتىلاي جانە اۋىر سالماقتاعى بوكسشىلاردى كاسىپقوي بوكسقا تارتپاق ەكەن. ءبىر اپتا قاراعاندا قۇسى سەرىك ومىربەكوۆكە ءتۇستى. «وسى بوكسشىمەن كەلىسىمشارتقا تۇرايىق, سۇراعان قارجىلارىڭدى تولەپ بەرەمىز» دەدى. كەڭەس يمپەرياسىنىڭ كوبەسى سوگىلمەي تۇرعان ۋاقىت. باسقا-باسقا ەمەس قازاقتى تاڭداعانى باپكەرلەر كەڭەسىنە ۇنامادى ما, تابانداپ تۇرىپ الدى. سەرىك كسرو قۇراماسىندا ءۇشىنشى ءنومىر. جىبەرسە بولار ەدى. قازاق بوكسشىسىنا داڭقتى قيمادى. ومىربەكوۆتەن وداقتاعى اۋىر سالماقتاعى بوكسشىلاردىڭ ءوزى ىعاتىن. سوققىسى وتە اۋىر ەدى. سول جولى كاسىپقوي بوكسقا جىبەرگەندە سەرىك الەمدى تاڭداي قاقتىرار ەدى.
بۇل دوسى كارىمجاننىڭ پىكىرى. كەيىن سەرىكتىڭ ءوزى داۋعا ىلىكتى. كوشەدە دوستارىمەن كەلە جاتىپ ميليتسيامەن سوزگە كەلىپ قالعان. ولار دەرەۋ نارياد شاقىرعان, قولعا كىسەن سالعان. بىرەۋىنىڭ قولىنداعى دويىر قاتە ءتيىپ, وڭ جاق قاباعى ۇستاماي, قاسى كوزگە ءتۇسىپ كەتە بەردى. بوكس وسىلاي دوعارىلدى. كسرو چەمپيونى كارىمجان ءابدىراحمانوۆتىڭ داۋىرلەپ تۇرعان شاعى. سەرىك جاتتىعۋىنا ءجيى كەلەدى. قۇراماعا قايتا كىرۋگە تاۋەكەل ەتكەن.
بوكستى قويعانىنا التى-جەتى جىل وتكەندە تاۋەكەلدىڭ قايىعىنا قايتا ءمىندى. تاۋەلسىزدىك العان قازاقستاندا اۋىر سالماقتا مىقتى بوكسشىلار از ەدى. سەرىك از عانا ۋاقىتتا قۇرامانىڭ اسا اۋىر سالماقتاعى كوسەمىنە اينالعان.
1997 جىلى شىمكەنتتە وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىندا سەرىك ومىربەكوۆ ءىزىن باسىپ كەلە جاتقان جاس پەرى مۇحتارحان دىلدابەكوۆتى ءۇش راۋندتا ءۇش رەت نوكداۋنعا تۇسىرگەنىن كوردىك. كەيىن داڭقتى بوكسشىعا اينالعان مۇحتارحان دىلدابەكوۆ «وسىناۋ جەڭىسكە جەتۋىمە سەرىك اعامنىڭ ۇلەسى بار. ول مىقتى سپاررينگ قارسىلاس ەدى» دەگەندى ايتقان.
گەرمانيانىڭ گاللە قالاسىنداعى حالىقارالىق تۋرنير كىشى الەم چەمپيوناتى سانالادى. قۇرامادان سەرىك ومىربەكوۆتىڭ اتى-ءجونىن كورگەن سول كەزدەگى سپورت ءمينيسترى امانشا اقباەۆ باس باپكەرگە «سەندەر جىندانعان شىعارسىڭدار. ومىربەكوۆتەن ەندى بوكسشى شىقپايدى» دەپ سوگىپتى.
سول ومىربەكوۆ قىزىق بولعاندا گاللەدەن التىن مەدال ارقالاپ ورالعان. گەرمانيا ساپارىنان قازاق جاستارى اراسىنان تۇڭعىش الەم چەمپيونى بولات ءجۇمادىلوۆ ەكەۋى عانا ولجالى ورالدى. بۋداپەشتە وتكەن الەم چەمپيوناتىنا قاتىستى. شيرەك فينالدا بەلورۋس سەرگەي لياحوۆيچپەن تەڭ ءتۇستى. تورەشىلەر كوپە-كورنەۋ جەڭىستى ەۋروپالىققا بەردى. سەرىك بەلسەندىرەك بولعان, ءارى قاراي كەم دەگەندە الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا مەدالىنە يە بولارى ءسوزسىز ەدى. نامىسقوي جىگىت وسىدان كەيىن قولعابىن شەگەگە ءىلدى.
بويى الاسالاۋ بولسا دا ءسال بۇگىلىپ بوكستاساتىن سەرىككە ازيادا قارسىلاس جوق ەدى. الەم كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى, وزبەكستان قۇراماسىنىڭ الىبى لاشكەربەك ازيزوۆ سەرىك قول سىلتەر قاشىقتىققا جاقىنداعاندا قويقاڭداپ قاشار ەدى.
بارسەلونا وليمپياداسىنا كسرو قۇراماسىنىڭ كاپيتانى بولىپ بارعان ەۆگەني سۋداكوۆ ەستەلىگىندە «سەرىك ومىربەكوۆ سوققىسى ەڭ اۋىر بوكسشى. ونىمەن كەزدەسۋ قاي-قايسىمىزعا دا وڭاي تيمەيتىن» دەيدى.
كسرو قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى قىساستىق جاساماعاندا ءبىز بۇگىندە كاسىپقوي بوكستاعى تايسون – سەرىك ومىربەكوۆتى ماقتانىش قىلىپ جۇرەر مە ەدىك. «اتتەڭ, توننىڭ كەلتەسى-اي» دەگەن وسى ەكەن.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
قىزىلوردا وبلىسى
