تاۋەلسىزدىك دەگەن ءتاتتى ۇعىم قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قۇرايتىن نەگىزگى ۇلت – قازاققا عانا ەمەس, وسى ەلدە ءتۇتىنىن ءتۇتەتىپ وتىرعان بارلىق ۇلتتارعا, سونىڭ ىشىندە, ۇيعىر ۇلتىنىڭ وكىلدەرىنە دە وتە ىستىق. ءبىز دارقان جۇرەكتى, كەڭپەيىلدى قازاقتىڭ جەرىندە بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىز. ءتىپتى, قازاقتارمەن بىرگە اۋىلىمىز ارالاس, قويىمىز قورالاس بولىپ كەتتى دەسەم, ارتىق ايتقانىم ەمەس.
ءومىر دەگەن قىزىق قوي... ءوزىم كەڭەستىك كەزەڭدە تۋىپ, ءبىلىم الىپ, ەڭبەككە ارالاستىم. ول كەزدە قازىر ەگەمەندىگىن تويلاپ جاتقان مەملەكەتتەردىڭ ءبارى كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا ەدى. ءوز بيلىگىنە قول جەتكىزە الماي ءجۇرگەن سول ەلدەر بار اۋىرتپالىقتى باستان كەشتى. سول ۋاقىتتىڭ قاتال ساياساتىنا قاراماستان, ءتىلى مەن ءدىنىن, سالت-ءداستۇرى مەن ادەت-عۇرپىن ساقتاپ قالدى. مىنە, قازاقستان دا بوداندىقتىڭ قۇرساۋىنان قۇتىلىپ, تاۋەلسىزدىگىن العاندا, وسى قۇندىلىقتاردى ودان ءارى دامىتا ءتۇستى.
اللاعا شۇكىر, بۇگىن ءبىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ ۇستىندەمىز. ءبىز بۇل ءجۇرەككە پاتريوتتىق رۋح بەرەتىن قىمبات كۇنگە وڭاي جەتكەن جوقپىز. قازىرگى جاستار مۇنى قالاي سەزىنەدى ەكەن؟! ال, ءبىزدىڭ ۇرپاق قازاقستاننىڭ ەگەمەندىككە تالپىنعان ۇمتىلىسى مەن ءاربىر قادامىن جاقسى ءبىلدى. بۇرىندارى ءبىر كولىگى, باسىندا 2-3 بولمەلى پاتەرى, ءبىر ساياجايى بار ادام ەڭ باي ادام رەتىندە سانالدى. ءتىپتى شەت ەلگە بارعاندا ءزاۋلىم ۇيلەر كورسەك, تاڭدايىمىزدى قاعىپ كەلەتىن ەدىك. قازىر ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جاعداي مۇلدە وزگەردى. الگىندەي ۇلكەن ۇيلەردى ەكىنىڭ ءبىرى سالاتىن بولدى. ءبىر ۇيدە ەكى-ءۇش كولىكتەن بار. بۇل ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ, ءارى-بەرىدەن سوڭ جەكە وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ وزگەرگەنىنىڭ كورىنىسى.
ارينە, تاۋەلسىزدىك دەسەك, ەڭ الدىمەن, كوز الدىمىزعا جەلتوقسان كوتەرىلىسى كەلەدى. بۇل – تاريح. ازاتتىقتىڭ اق تۋىن اڭساعان جاستاردىڭ باتىل قادامى ەلدىڭ ساياسي ومىرىنە وزگەرىس اكەلدى. قانشاما جاس قىرشىنىنان قيىلدى. ءتىپتى, جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىسىپ, سوتتالعان ۇيعىرلار دا بار. قازىر جەلتوقسان قاھارماندارىنا ۇلكەن قۇرمەت كورسەتىلىپ كەلەدى. جاركەنت قالاسىندا ءلاززات اسانوۆا مەن ەربول سىپاتاەۆقا ارناپ ەسكەرتكىش اشىلعانى جۇرت ەسىندە. وسى وڭىرگە اتباسىن تىرەگەن ازامات جەلتوقساندىقتاردىڭ رۋحىنا ارنايى تاعزىم ەتىپ كەلىپ جاتقانىن كورىپ ءجۇرمىز. كەشەگى ءور مىنەزدى جاستاردىڭ ەرلىگىنە باس يۋ كەيىنگى ۇرپاققا ۇلكەن تاربيەلىك ءمان بەرەدى.
كەزىندە «ۋيعىر اۆازي» گازەتىنىڭ رەداكتورى بولعان تۇرداحۋن نازاروۆ سول جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىستى ماتەريال جاريالاعانى ءۇشىن جۇمىستان بوساتىلدى. «جەتىسۋ» گازەتىنىڭ سول كەزدەگى رەداكتورى ماماديار جاقىپ, سول سيياقتى تاعى بىرنەشە ازامات تا جۇمىستان بوساتىلىپ, پارتيادان شىعارىلدى. ودان باسقا دا بىرقاتار قالام يەلەرىنىڭ تەپەرىش كورگەنىنە كۋامىز. مىنە, سولارعا قۇرمەت كورسەتۋ ءبىر بولەك تە, ولاردىڭ ەرلىگىن قولىمىزدان كەلگەنشە جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاساق ءلازىم. ايتالىق, ومىردەن وتكەن تۇرداحۋن نازاروۆتىڭ اتىنا ۇيعىر اۋدانىنان كوشە بەرىلسە, قۇبا-قۇپ بولار ەدى.
تاۋبە دەيىك, قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنا – 20 جىل. وسى ارالىقتا ءبىز تالاي قيىن كەزەڭدى ەڭسەردىك. ولاي دەيتىنىم, ءبىز بۇعان دەيىن توتاليتارلىق رەجىمدە ءومىر سۇردىك. سول ءبىر اۋمالى-توكپەلى زاماندا تمد, پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ ءومىر ءسۇرۋى مەن دامۋى ارقالاي بولىپ كەتتى. الايدا, قازاقستان – وتپەلى كەزەڭنىڭ سىناعىنان ابىرويمەن وتكەن, ءوز ەكونوميكاسىن دۇرىس جولعا قويا بىلگەن ايتۋلى مەملەكەت.
ءيا, ەلىمىزدە تاۋەلسىزدىككە قول جەتكەن جىلداردا ەكونوميكالىق جاعداي دا, الەۋمەتتىك احۋال دا تومەن بولدى. ەلدە كۇنكورىس قيىنداپ, جۇمىسسىزدىق بەلەڭ الدى. وسىناۋ ءبىر سىن كەزەڭدە كەيبىر ۇلت وكىلدەرى قازاق توپىراعىنان كەتىپ تە قالدى. ال, ءبىز, ۇيعىر حالقى بار اۋىرتپالىقتى قازاق ۇلتىمەن بىرگە كوتەرىپ, كەز كەلگەن قيىندىقتى جەڭە بىلدىك. بۇگىنگى تاڭدا جىلدان-جىلعا قارىشتاپ, دامىپ جاتقان قازاقستان سونىڭ بۇلتارتپاس ايعاعى.
ارينە, بۇل اۋەلى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياسات ۇستانىپ, ۇتىمدى جولدى تاڭداۋىنان دەپ بىلەمىن. قازاقستان مەملەكەتىنە ءدال وسىنداي باسشىنىڭ كەلگەنى جولىمىزدىڭ بولعانىن كورسەتپەي مە؟! ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتە ءبىر قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە جان-جاقتى پىكىردى ساراپقا سالا وتىرىپ, كەسىمدى شەشىم تابا ءبىلدى. ول بۇعان دەيىن ءار ءتۇرلى مەملەكەتتەردىڭ ساياساتىن سارالاپ, ءارى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن, الەۋمەتتىك جاعدايىن, يدەولوگياسىن ەسكەرىپ, ەڭ ءتيىمدى جولدى تاڭداپ الدى. قازاقستان حالقى مەن ەكونوميكاسىن وڭتايلى جولعا باعىتتاعان ەلباسى ءوزىنىڭ 2030 ستراتەگيالىق جوسپارىن ۇسىنىپ, كوشباسشىلىق تانىتتى. قازىر ءبىز مۇنىڭ استارىندا كوپ ءجايتتىڭ بار ەكەندىگىنە كوز جەتكىزىپ ءجۇرمىز. بۇل – ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ قارىشتاۋى, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسىنىڭ جاقسارۋى, ءبىلىم مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دامۋى, مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ءوسىرۋ سەكىلدى كەزەك كۇتتىرمەيتىن وزەكتى ماسەلەلەر. بۇگىندە قازاقستان اتالعان سالانىڭ قاي-قايسىسىنا دا قوماقتى قارجى ءبولىپ, اياعىنان تىك تۇرعىزۋعا مۇمكىندىگى بارىن كورسەتتى. مۇنىڭ ەل حالقىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ, مەرەيىن ۇستەم ەتە تۇسكەنى شىندىق.
ەلباسى ن.نازارباەۆ – كوپ ماسەلەدە تاۋەكەلگە بەل بايلاعان باتىل قايراتكەر. ءبىرىنشى تاۋەكەلى – قازاقستان العاش يادرولىق قارۋدان باس تارتقان مەملەكەت. ءالى ەسىمدە, سول كەزدە تۇركيادان جۋرناليستەر كەلىپ: «سىزدەر بىردەن-ءبىر يادرولىق قارۋى بار مۇسىلمان مەملەكەت ەدىڭىزدەر. نەگە ودان باس تارتتىڭىزدار؟ سىزدەر سول ارقىلى-اق بەدەلدى مەملەكەت بولار ەدىڭىزدەر...», دەپ ءبىزدى سۇراقتىڭ استىنا الىپ ەدى. بۇل – نازارباەۆتىڭ ەرلىگى. بۇكىل ءدۇنيە ءجۇزى حالقىنىڭ ءبارى دە ءبىزدىڭ ەلباسىنا سول ءۇشىن قۇرمەتپەن قارايدى. مەنىڭشە, وسى ەرلىگى ءۇشىن عانا ەلباسىنا نوبەل سىيلىعىن بەرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن.
ەكىنشى تاۋەكەلى – ەلىمىزدىڭ ەلورداسىن الماتىدان استاناعا اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىمى. اۋەلگىدە بۇل جاڭالىقتى پارلامەنتتىڭ جينالىسىندا ەستىگەن جۇرت ءبىر-بىرىنە قاراپ, تاڭقالىسقان. ءتىپتى سول كەزدە «ايدالاداعى اقمولا قالاي استانا بولادى؟» دەگەندەر دە بولدى. سويتسەك, ەلباسى ءبارىن تەرەڭ ويلاستىرعان ەكەن. بۇگىندە استانا قالاسى – ەۋرازيا جۇرەگىندەگى ادەمى, سۇلۋ قالاعا اينالدى. استانا – ءتۇرلى حالىقارالىق جيىندار مەن باسقوسۋدىڭ ورداسى. بىلتىر عانا ەلىمىز ون ءبىر جىل ۇزىلىستەن كەيىن ەقىۇ ءسامميتىن ابىرويمەن وتكىزىپ, استانا دەكلاراتسياسىن قابىلداۋ ارقىلى تاريح بەتتەرىندە التىن ارىپپەن جازىلىپ قالدى.
قازاقستان مەملەكەتى بۇگىندە توتاليتاريزمنىڭ ەسكى قالدىقتارىنان بويىن اۋلاق ۇستاپ, بارلىق ۇلتتىق مادەنيەتتەردىڭ تەڭ قۇقىلى, تولىققاندى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋدە. ياعني, ەڭ باستى ەرەكشەلىگىمىز – ۇلتتار, حالىقتار اراسىنداعى تاتۋلىقتى, بىرلىكتى ساقتاۋ. ۇلتتىق كەلىسىم – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن دامۋىنىڭ نەگىزى, ءبىزدىڭ ىشكى ساياساتىمىزدىڭ وزەگى.
1992 جىلى الماتى قالاسىندا وتكەن قازاقستان حالقىنىڭ ءبىرىنشى فورۋمىندا ەلباسى اسسامبلەيا قۇرۋ تۋرالى ويىن اشىق بىلدىرگەن ەدى. سول كەزدە ءبىز ەلباسىنىڭ حالىقتار دوستىعىن ساقتاۋ ساياساتىنا وڭ كوزقاراس تانىتىپ, «مۇنداي ۇيىم باسقا قاي ەلدە بار ەكەن؟» دەپ ءبىر-بىرىمىزگە سۇراۋلى كەيىپپەن قارادىق. شىنىندا دا, تاجىريبە كورسەتكەندەي, قازاقستاندا قۇرىلعان اسسامبلەيا پوستكەڭەستىك مەملەكەتتەردىڭ ەشقايسىسىندا جوق ەكەن. بۇل قازاقستان ءۇشىن, قازاق ەلىنىڭ اۋاسىن جۇتىپ, سۋىن ءىشىپ جۇرگەن قانشاما ۇلت وكىلدەرى ءۇشىن ەڭ قۋانىشتى, باقىتتى ءسات بولدى. ءسويتىپ, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرۋ تۋرالى» جارلىعىمەن 1995 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا ەلدەگى قوعامدىق تۇراقتىلىق پەن ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ ماقساتىندا اتالعان قوعامدىق ينستيتۋت قۇرىلىپ, ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى كەڭەسشى ورگان بولدى.
قازىر ويلاسام, ەلباسى ءبىرىنشى بولىپ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرعان كەزدە ونىڭ اسسامبلەيا ەكەنىن ەشكىم دە بىلگەن جوق. ءتىپتى, «مۇنىڭ بىزگە قاجەتى بار ما؟» دەگەن دە سۇراق تۋىندادى. بىراق ەلباسى ۇلت ماسەلەسىنىڭ تىم نازىك ەكەنىن سول كەزدە جەتە سەزگەن ەكەن. ول ەلدە, ەڭ الدىمەن, تاتۋلىق بولسا, ءبارى دۇرىس بولاتىنىن ءتۇسىندى.
بۇگىندە قازاقستاننىڭ اسسامبلەيا قۇرۋداعى تاجىريبەسىن كوپتەگەن مەملەكەتتەر قولدانىپ وتىر. ماسەلەن, 2003 جىلى اسسامبلەيانىڭ دەلەگاتسياسىمەن ماسكەۋگە بارعان كەزىمدە سول تۇستاعى رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسى اتقارۋشى كوميتەتىنىڭ توراعاسى, ۇلتى تۋۆا چ.وندار: «ءبىز ءوز اسسامبلەيامىزدى قازاقستاننىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ قۇردىق», – دەدى. ەلىمىز تۋرالى وسىنداي جىلى ءسوز ەستىگەنىمدە, توبەم كوككە جەتكەندەي بولىپ, قۋانعانىم بار. ال استانادا وتكەن «باق ەتنوسارالىق توزىمدىلىكتى نىعايتۋ جولىندا” حالىقارالىق سەمينارىنا كەلگەن رەسەي فەدەراتسياسى حالىقتارى اسسامبلەياسىنىڭ ءتوراعاسى رامازان ءابدۋلاتيپوۆ مىرزا دا: «ءبىز رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇجاتتارى مەن مول تاجىريبەسى نەگىزىندە قۇرعان بولاتىنبىز. ءبىز ودان كوپ نارسە ۇيرەندىك, بىراق ءالى كۇنگە دەيىن قازاقستاننىڭ دەڭگەيىنە جەتە الماي كەلەمىز. مەن سىزدەرگە قىزىعامىن. ويتكەنى, سىزدەردىڭ اسسامبلەيالارىڭىزدى پرەزيدەنتتىڭ ءوزى باسقارادى. سوندىقتان سىزدەردە بارلىق جاعىنان مۇمكىندىك جوعارى», – دەگەندى ايتىپ ەدى.
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى» زاڭ وسىدان ءتورت جىل بۇرىن قابىلدانىپ, ناتيجەسىندە, پارلامەنت قابىرعاسىنا اسسامبلەيادان 9 دەپۋتاتقا ماندات بەرىلگەن بولاتىن. اتالعان زاڭنامالىق قۇجات ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىنا حالىق ءۇشىن ايانباي قىزمەت ەتۋمەن قاتار, وسى ەلدىڭ پاتريوتى بولۋعا شاقىرىپ, ناقتى ءىس-قيمىل باعىتتارىن ۇسىندى. مەملەكەتتىك ءجانە وزگە ۇلت تىلدەرىن, سالت-ءداستۇر, مادەنيەتتى ءوركەندەتۋگە تولىقتاي مۇمكىندىك قاراستىرىلعان. اسسامبلەيا تۋرالى زاڭنامالىق قۇجاتتىڭ جوباسىن ازىرلەۋگە پارلامەنت ءماجىلىسىنە اسسامبلەيا اتىنان سايلانعان دەپۋتاتتار, ەلىمىزدەگى بارلىق ەتنومادەني ءبىرلەستىك وكىلدەرى, قوعامدىق ۇيىمدار بەلسەنە قاتىسىپ, اۋقىمدى جۇمىستار اتقاردى.
اسسامبلەيانىڭ, اسىرەسە, ۇلتارالىق قاتىناستى نىعايتا تۇسۋگە كوپ ەڭبەك سىڭىرگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. اسسامبلەيانىڭ نەگىزگى مىندەتى – ەلىمىزدەگى ەتنوستار مەن دياسپورالاردىڭ بىرلىگىن ساقتاۋ. ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىڭ كۇندەلىكتى جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتى, اسىرەسە, مەملەكەتتىك ءتىلدى ءۇيرەنۋ جايى اسسامبلەيانىڭ تىكەلەي قاداعالاۋىندا. مۇندا وتەتىن باسقوسۋلاردا تەك ماقتاپ-ماداقتاپ, سويلەپ كەتۋ عانا ەمەس, كەڭ پىكىرتالاس بولادى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلعاننان كەيىن ءاربىر ۇلتتىڭ ءوز ءمادەني بىرلەستىكتەرى اشىلا باستادى. تەك ەگەمەندىك العاننان كەيىن عانا ءار ۇلت ءوز تاريحىن, مادەنيەتىن, سالت-ءداستۇرىن, انا ءتىلىن مەڭگەرۋگە بەت بۇردى. ەتنوستاردىڭ ءوز جادىگەرلەرىمەن قاۋىشۋىنا اسسامبلەيانىڭ قولداۋى مەن كومەگى تولىققاندى مۇمكىندىك تۋعىزدى. بۇعان, البەتتە, ءاۋ باستا ەلباسىنىڭ جانىنان كەڭەسشى ورگان رەتىندە قۇرىلعان قحا-نىڭ ۋاقىت وتە كەلە كونستيتۋتسيالىق ورگان دارەجەسىن العانى سەپتىگىن تيگىزدى. دەمەك, اسسامبلەيانىڭ نەگىزگى باعىتى – مادەني-اعارتۋشىلىق – تىلدەر مەن ۇلتتىق مادەنيەتتەردى, سالت-ءداستۇرلەردى قايتا جاڭعىرتۋ جانە ناسيحاتتاۋ; تاربيەلىك – قازاقستاندىق جانە ۇلتتىق وتانسۇيگىشتىكتى قالىپتاستىرۋ; ەتنوسارالىق قاتىناستاردى قاداعالاۋ نەگىزىندە ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن كەلىسىمدى نىعايتۋ; قازاقستاندى مەكەن ەتكەن ەتنوستار وكىلدەرى اراسىندا دوستىق قارىم-قاتىناستاردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن مەملەكەتتىك ساياسات ءجۇرگىزۋ ءجونىندە ۇسىنىستار دايىنداۋ.
اسسامبلەيانىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن قازاقستاننىڭ ءار ايماعىنان ءتىل ۇيرەتەتىن 300-دەي جەكسەنبىلىك مەكتەپ اشىلدى. ءار ۇلت وكىلى قازاق ءتىلىن ءبىلىپ قانا قويماي, ءوز انا ءتىلىن دە قۇرمەت تۇتقانى دۇرىس. رەسپۋبليكالىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگى قازاق تىلىنەن تەگىن كۋرس وقىتۋدى باستادى. ءبىزدىڭ گازەتتە “ۇيعىر بالالارى, ۇيعىر مەكتەبىنە بارىڭىزدار!” دەگەن سارىندا ماتەريالدار كوپ جاريالانىپ تۇرادى. بۇل تۇرعىدا رەسپۋبليكالىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگى اسسامبلەيانىڭ الدىنا مىناداي ۇسىنىس قويدى. اتاپ ايتقاندا, ۇيعىر مەكتەپتەرىندە قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ دارەجەسىن تۋرا قازاق مەكتەپتەرىندەگى قازاق ءتىلىن وقىتاتىن دەڭگەيگە جەتكىزۋ كەرەك دەگەن. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مۇنى قۇپتاپ-قولداپ, قازىرگى تاڭدا ۇيعىر ءبىلىم ۇيالارى قازاق ءتىلىن بۇرىنعىدان گورى تەرەڭدەتىپ وقىتىپ جاتىر. ءبىز ۇيعىر بالالارىنا: «ەگەر سەن ۇيعىرشا بىلەتىن بولساڭ, قازاق ءتىلىن دە ۇيرەنۋ قيىنعا سوقپايدى», دەگەندى ۇعىندىرۋىمىز كەرەك. سەبەبى, ەكى ءتىل دە ءبىر-بىرىنە وتە جاقىن تۇركى تىلدەس ءتىل. بىراق ۇيعىردىڭ اراسىندا قازاق ءتىلىن ءبىلۋ, بىلمەۋ دەگەن ماسەلە جوق. قازاق, ۇيعىر مەكتەبىندە وقىعان جاستار قازاق تىلىندە تازا سويلەيدى. اۋىلدا تۇراتىن ۇيعىرلاردىڭ كەيبىرى قازاق ءتىلىن قازاقتاردان جاقسى بىلەدى. ال ۇيعىرشا بىلمەيتىن ۇيعىرلار قازاق ءتىلىن دە بىلمەيدى. سول سەبەپتەن دە رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني بىرلەستىك ءبىزدىڭ رەداكتسيامەن بىرلەسىپ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
قحا قازاقستاندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان بارلىق ەتنوستىڭ مادەنيەتىن, ءتىلىن دامىتۋعا قولايلى جاعداي جاساۋ باعىتىندا قازاقستان حالقىنىڭ فەستيۆالدەرىن, تىلدەر فەستيۆالدەرىن, باسقا ەتنوستاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىل مەن انا ءتىلىن ءبىلۋ دارەجەسىن انىقتايتىن بايقاۋلارىن, ءتىل ساياساتى ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلار, ت.ب. وتكىزىپ كەلەدى. اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى جەتەكشىلىك ەتەتىن رەسپۋبليكالىق, ايماقتىق, قالالىق جانە اۋداندىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەر جۇمىس ىستەيدى. ماسەلەن, ۇيعىر ۇلتىنىڭ رەسپۋبليكالىق ورتالىعى, استانا, الماتى قالالىق مادەني ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. ودان وزگە 12 وبلىستا, سونداي-اق ۇيعىرلار تىعىز ورنالاسقان اۋدانداردا دا وسىنداي ورتالىقتار بار. ولاردىڭ جانىندا اقساقالدار كەڭەسى, ايەلدەر كەڭەسى, جاستار كەڭەسى, جىگىتباسىلار كەڭەسى جۇمىس ىستەيدى. ماسەلەن, جىگىتباسىنى ءبىر كوشەدە تۇراتىن تۇرعىنداردىڭ باسشىسى دەسە بولعانداي. بۇل لاۋازىمدى مارتەبە ەمەس, بىراق جاۋاپتى جۇمىس. ياعني, كوشەدەگى ءبىر تۇرعىننىڭ ۇيىندە ادام قايتىس بولسا نەمەسە اياق استىنان باسقا ءبىر جاعداي بولىپ قالسا, جىگىتباسى تەز ارادا ۇيىمداستىرىپ, كورشى-قولاڭداردان اقشا جيناپ, جاردەم كورسەتەدى.
يۋلداش ازاماتوۆ, رەسپۋبليكالىق قوعامدىق-ساياسي “ۋيعۋر اۆازي” گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى.
