دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە. ءبىرتانوۆ قازاقستاندا سوڭعى 10 جىلدا ءولىم كورسەتكىشىنىڭ 28,5%-كە تومەندەۋ تەندەنتسياسى بايقالعانىن ايتتى. ونكولوگيالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان شارالارعا قاراماستان بىرقاتار اشىق ماسەلەلەر ساقتالۋدا.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ورىنداۋ اياسىندا قاتەرلى ىسىكتەردىڭ اۋىرتپالىعىن تومەندەتۋ ماقساتىندا قر ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن كۇرەس بويىنشا 2018–2022 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسى ازىرلەندى.
كەشەندى جوسپاردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى:
پروفيلاكتيكانى دامىتۋ جانە قاۋىپ فاكتورلارىن باسقارۋ;
ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ جوعارى ءتيىمدى ەرتە دياگنوستيكاسى;
ونكولوگيالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ينتەگراتسيالانعان مودەلىن ەنگىزۋ;
ونكولوگيالىق كومەكتى تسيفرلاندىرۋدى, كادرلىق الەۋەت پەن عىلىمدى دامىتۋ.
ە. ءبىرتانوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, كەشەندى جوسپار اياسىندا استانا قالاسىندا ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيا ورتالىعىن قۇرۋ كوزدەلگەن. ورتالىقتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى — حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس ونكولوگيالىق كومەك كورسەتۋ, ونكولوگيا سالاسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, پروفيلاكتيكانىڭ, ەرتە دياگنوستيكا قويۋدىڭ جانە ەمدەۋدىڭ دەربەستەندىرىلگەن ادىستەرىن ازىرلەۋ جانە ەنگىزۋ بولادى.
مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا مەديتسينا جابدىقتارىن ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. قازىرگى تاڭدا قر دسم الەۋەتتى ينۆەستورلارمەن بىرلەسىپ كەشەندى جوسپار اياسىندا ءمجا جوبالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وڭتايلى مودەلدەر مەن سحەمالاردى ازىرلەۋدە.
«كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جەكە ينۆەستيتسيالار تارتىلاتىن بولادى. وسى ماقساتتا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىكتىڭ مەحانيزمدەرىن پايدالانا وتىرىپ, 149 بىرلىك جابدىق ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءمجا جوبالارىنىڭ بولجامدى سوماسى 40 ملرد استام تەڭگەنى قۇرايدى», — دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە. ءبىرتانوۆ.
سونىمەن بىرگە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينادا IBM Watson for Oncology جاساندى زەردەنى ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە. بۇل پلاتفورما ونكولوگتارعا دالەلدى مەديتسينا نەگىزىندە ەمدەۋدىڭ جەكە ادىستەرىن, ونكولوگيالىق ساراپتاماعا جانە شەتەلدىك مەديتسينالىق ادەبيەتكە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى. پيلوتتىق جوبانى اياقتاعاننان كەيىن كەشەندى جوسپارعا جاساندى زەردەنى ودان ءارى ەنگىزۋ جونىندەگى قوسىمشا ءىس-شارالار ەنگىزىلەتىن بولادى.
كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە ەىدۇ جەتەكشى ەلدەرىنىڭ ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋدىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزىلدى, اتاپ ايتقاندا:
جاتىر موينى وبىرىنىڭ سكرينينگى كەزىندە وبىرالدى جاي-كۇيدى انىقتاۋدى 2022 جىلعا قاراي 0,6%-كە دەيىن جانە كولورەكتالدىق وبىردى 23%-كە دەيىن ۇلعايتۋ;
ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ باستاپقى ساتىلارىن انىقتاۋدى 33,5%-كە دەيىن ارتتىرۋ. اتاپ ايتقاندا, جاتىر موينى وبىرىنىڭ باستاپقى دەڭگەيىن 65%-كە دەيىن, ءسۇت بەزى وبىرىنىڭ باستاپقى دەڭگەيىن 45%-كە دەيىن, كولورەكتالدىق وبىردىڭ باستاپقى دەڭگەيىن 25%-كە ارتتىرۋ;
وبىردىڭ اسقىنعان نىساندارىن 7,2%-كە دەيىن تومەندەتۋ;
ونكولوگيالىق ناۋقاستاردىڭ 5 جىلدىق ومىرشەڭدىگىن 60%-كە دەيىن ۇلعايتۋ.
كەشەندى جوسپار جوباسى جانە ونكولوگيالىق كومەكتى تسيفرلاندىرۋ بارىسى تۋرالى الماتى ونكولوگيا جانە راديولوگيا عزي ديرەكتورى د. قايداروۆا باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, جوبانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا مەديتسينالىق ۇيىمداردى زاماناۋي تسيفرلىق تەحنولوگيالارمەن (مامولوگرافتار, كولونوسكوپتار جانە ت.ب.) جابدىقتاۋ جوسپارلانعان. ەمدەلۋشى مونيتورينگىن ستاندارتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەلەر بىرىكتىرىلەدى. كادر رەسۋرستارىن دامىتۋ, كلينيكاعا دەيىنگى زەرتتەۋ ورتالىعى مەن ىسىك گەنومىنىڭ زەرتحاناسىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. عزي ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ونكولوگيالىق كومەكتى تۇبەگەيلى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا جول اشادى.
الەمدە جىل سايىن ونكولوگيالىق اۋرۋلاردان زارداپ شەككەندەردىڭ سانى وسۋدە. اۋرۋ ءاربىر التىنشى ءولىمنىڭ سەبەبىنە اينالۋدا. ەڭ ءجيى كەزدەسەتىن پروبلەما — اۋرۋدىڭ سوڭعى ساتىلارىندا جۇگىنۋ جانە انىقتاۋ, تيىسىنشە, بۇنداي جاعدايدا ەمدەۋ تيىمدىلىگى تومەن بولادى.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ە. توعجانوۆ, الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى ا. باتالوۆ, پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ب. باقاۋوۆ وڭىرلەردە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەرتە دياگنوستيكالاۋدى جاقسارتۋ جانە ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى باياندادى.
اقتاۋدا 100 ورىنعا ارنالعان ديسپانسەر سالۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا. الماتى وبلىسىندا 2 ونكولوگيالىق ديسپانسەر جۇمىس ىستەيدى, 46 دارىگەر ەمدەلۋشىلەردى تەكسەرىپ, قاجەتتى مەديتسينالىق كومەك كورسەتەدى. پاۆلودار وبلىسىندا ۋاقىتىلى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن 200 ورىندىق جاڭا ونكولوگيالىق ديسپانسەر سالىندى.
