ەكسپورتقا 3,7 ملن. توننا استىق جونەلتىلدى. يران باعدارىنا 700 مىڭ توننادان استام استىق جىبەرىلسە, ول وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءۇش ەسەگە جوعارى. وزبەكستانعا 1,2 ميلليون توننا جىبەرىلسە, ول وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 63 % جوعارى. قىتاي (+23%), اۋعانستان (+53%) باعدارىنا استىق تاسىمالى كوبەيدى.
بيىلعى جىلعى بەس ايدا ۇن تاسىمالداۋ 1,2 ميلليون توننا بولدى. وزبەكستانعا جىبەرىلگەن استىق كولەمى 47 %, تۇركمەنستانعا قاراي 2,6 ەسەگە ءوستى.
2018 جىلعى مامىردان باستاپ «استىق-ترانس» اق استىق ۆاگوندارىن پايدالانۋ اقىسىن 15 پايىزعا تومەندەتتى. ياعني, ەكسپورتتىق تاسىمالعا تاۋلىگىنە 9 مىڭ تەڭگە ارزانداسا, رەسپۋبليكاىشىلىك باعدارعا 4,5 مىڭ تەڭگەگە ءتۇستى. مۇنداي جەڭىلدىك ءۇش جىلدان بەرى قولدانىلىپ كەلەدى.
مۇنداي باعانى تومەندەتۋ شاراسى جىلما جىل جازعى ماۋسىمدا جاسالادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ەكسپورتتىق تاسىمال, جالپى جۇك اعىنى, ۆاگون جەتىسپەۋشىلىگى جانە جىلجىمالى قۇرام يەلەرىنىڭ اراسىنداعى باسەكەلەستىكتىڭ ارتۋىنا بايلانىستى بولىپ وتىر.
2018 جىلى «ۋزبەكيستون تەمير يۋللاري» اق مەن «قتج» ۇك» اق ەكى ەل اۋماعىمەن ەكسپورتتىق جۇكتەردى تاسىمالداۋعا قولايلى تاريفتىك جەڭىلدىكتەر جاساۋعا ۋاعدالاستى. كەلىسىم استىق, ۇن ونىمدەرىنە دە قاتىستى.
2018 جىلعى 1-مامىردان باستاپ قازاقستاننان شىعاتىن استىق, ۇن ونىمدەرىنە تومەندەتىلگەن كوەففيتسيەنتتەر: كەلەس – حودجاداۆلەت – 50%; كەلەس – گالابا – 20% باعدارلارىنا جاسالدى. وسىلايشا, قازاقستاندىق جانە وزبەكستاندىق استىق وندىرۋشىلەرگە قولايلى جاعداي جاسالدى.
2004 جىلدان بەرى «قازاقستان تەمiر جولى» ۇك» اق مۇكاممال م ۇلىك پاركى مەنشىگىندە جابىق ۆاگوندار, جارتىلاي اشىق ۆاگوندار, استىق ۆاگوندارى جوق. ەكسپورتتىق-يمپورتتىق باعدارلاردا ورتالىق ازيا مەن كاۆكازدىڭ تەمىرجول اكىمشىلىكتەرىنىڭ ۆاگوندارى پايدالانىلادى. جالپى العاندا, كورشى مەملەكەتتەردەن تارتىلاتىن جالپى ۆاگونداردىڭ 4% استىق ۆاگوندارى, 3% جابىق ۆاگوندار قۇرايدى.
اتالمىش پارك ماۋسىمدىق كەزدە بولعاندىقتان, ول استىق پەن ۇن ونىمدەرىن تاسىمالداۋعا جانە ونىڭ باعاسىن جاساقتاۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارمايدى.
2018 جىلعى 28 مامىردان باستاپ بارلىق مەنشىك يەلەرىنىڭ مۇكاممال م ۇلىك پاركىنە بىردەي مۇمكىنشىلىك جاسالعان. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىق مەنشىك يەلەرى كورشىلەس ەلدەرمەن بىرگە باسەكەلەسىپ, ءوز پاركىن تولىقتىرۋعا ينۆەستيتسيا تارتۋىنا جول اشاتىن بولادى.
ماسەلەن, «قتج-جۇك تاسىمالى» اق وتكەن جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىندا قازاقستاندىق حوپپەر استىق ۆاگوندارىنا سۇرانىس كوپ بولعاندىقتان, كورشىلەس ەلدەردەن ۆاگون كومەگىن الۋعا تۋرا كەلدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ءار اي سايىن 1 ميلليون توننا استىق تاسىمالداۋعا مۇمكىندىك اپەردى.
اتاپ وتەرلىگى, ۆاگون كومەگى مەنشىك يەسى بولىپ تابىلاتىن ەلگە تاۋلىگىنە 17 شۆەيتسار فرانكىنە تۇسەدى. ەلىمىزدە تەڭگە قۇنىنىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى باسقا كورشىلەس ەلدەردىڭ تەمىرجول اكىمشىلىكتەرىنىڭ مۇكاممال م ۇلىك پاركىن پايدالانۋ ەكى ەسەگە وسكەن. بيىلعى بەس ايدا جابىق ۆاگوندار مەن استىق ۆاگوندارىنا 3,7 ملن. شۆەيتسار فرانكى, تەڭگەگە شاققاندا 1,3 ملرد. تەڭگە قۇرادى. تەمىرجول تاريفىندا بۇل شىعىندى جابۋعا 19% قاراستىرىلدى.
استىق تاسىمالداۋدىڭ نەگىزگى بولىگىن قايتارىمسىز قارجى (سۋبسيديا) ەسەبىنەن تەمىرجول جاپتى. بۇل شارا اگرارلىق سالاسىنىڭ تابىسىن تۇسىرمەۋ ءۇشىن قولدانىلدى.
جالپى العاندا, «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق تاراپىنان جاسالىپ جاتقان شارالار استىق پەن ۇن ونىمدەرىن تاسىمالداۋداعى اۋىتقۋشىلىقتاردى بولدىرماۋعا باعىتتالعان.
ايتا كەتەيىك, قازىرگى كەزدە «استىق ترانس» اق باسقارۋىندا 6,4 مىڭنان استام استىق ۆاگوندارى بار. باسقا مەنشىك يەلەرى مەن وپەراتورلارىندا 1870 دانا ۆاگون بار. قازاقستانداعى جالپى جابىق ۆاگوندارىنىڭ سانى -12 مىڭ دانا بولسا, ونىڭ 8 مىڭى «قازتەمىرترانس» اق مەنشىگىندە بولسا, قالعاندارى جەكە وپەراتورلاردىڭ مەنشىگى.
