قانداي ۋنيۆەرسيتەتتى تاڭداۋعا بولاتىنىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن جاستار كوپتەگەن فاكتورلاردى تالداپ, بارلىق جاعىمدى جانە جاعىمسىز ماسەلەلەردى تالقىلايدى. ولاردىڭ ىشىندە ماماندىق تاڭداۋ, جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ورنالاسقان جەرى, ونىڭ بەدەلى مەن وقىتۋ دەڭگەيى, مەملەكەتتىك گرانتتاردىڭ بولۋى, وقۋ ءۇشىن اقى تولەۋ سوماسىنىڭ مولشەرى, جۇمىسپەن قامتۋ پەرسپەكتيۆالارى جانە باسقا دا ماڭىزدى فاكتورلار بار. اقپارات جەتكىلىكسىز بول-
سا, بۇل تالداۋدى ءوز بەتىنشە جۇرگىزۋ وڭاي ەمەس.
كەز كەلگەن جوعارى وقۋ ورنىن الساق, ونداعى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن كەشەندى تۇردە ينستيتۋتسيونالدىق تا, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا دا اككرەديتتەۋ بەرەدى.
اككرەديتتەلگەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جانە وقىتۋ باعدارلامالارى تۋرالى بارلىق مالىمەتتەر تۇراقتى نەگىزىندە ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىزداندىرۋ تاۋەلسىز اگەنتتىگى www.iqaa.kz سايتىندا ورنالاستىرىلادى.
دەگەنمەن ءومىردىڭ قارقىنى جەدەلدەيدى, ال قازىرگى تالاپكەرلەر مەن باسقا دا مۇددەلى تۇلعالار قولجەتىمدى نىساندا جىلدام ناتيجەنى تالاپ ەتەدى, سوندىقتان رەيتينگىلەر قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا دا, بۇكىل الەمدە دە ۇلكەن سۇرانىسقا يە.
2018 جىلدىڭ 10 قاڭتارىنداعى ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا مەملەكەت باسشىسى: ء«بىلىم بەرۋ سالاسىنا ءوزىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارى مەن ەكسپورتتىق الەۋەتى بار ەكونوميكانىڭ جەكە سالاسى رەتىندە قارايتىن كەز كەلدى», دەپ اتاپ ءوتتى.
ادامي كاپيتالدى جانە بىلىمگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكانى دامىتۋداعى جوعارى ءبىلىمنىڭ ءرولىن اسىرا باعالاۋ قيىن. جوعارى ءبىلىم ساپاسىن باعالاۋدىڭ قولايلى, قولجەتىمدى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەيتينگى بولىپ تابىلادى.
قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇلتتىق رەيتينگى وقۋ ورىندارى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرىن, ولاردىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن, عىلىم داراجەسىن, وقىتۋشىلار مەن تۇلەكتەردىڭ ەڭبەك نارىعىنداعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ەسكەرەدى. سونىمەن قاتار ول جوعارى وقۋ ورىندارىن جۇمىس بەرۋشىلەر اراسىندا سۇرانىسقا يە ءبىلىم مەن داعدىلاردى الۋ ساپاسىن ساراپشىلاردىڭ كورسەتۋلەرى نەگىزىندە باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىزداندىرۋ تاۋەلسىز اگەنتتىگى – رەيتينگ ون جىل بويى, 2008 جىلدان باستاپ, قازاقستاننىڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇلتتىق رەيتينگىن جاريالاپ كەلەدى.
بۇل ورايدا, جوعارىدا ايتىلعانىنداي, مۇمكىندىكتەردى باعالاۋدىڭ ىڭعايلى, قولجەتىمدى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەيتينگى بولىپ تابىلادى.
بارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەر ۇلتتىق رەيتينگىگە ءوز ەركىمەن قاتىساتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. جوعارى وقۋ ورىندارىن جىل سايىنعى ۇلتتىق رەيتينگىنە تارتۋ ماقساتىندا اگەنتتىكتىڭ سايتىندا ارنايى حابارلاندىرۋ جاريالانادى, بارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە اقپاراتتىق حاتتار جىبەرىلەدى. بىراق رەيتينگىگە قاتىسۋ تۋرالى شەشىمدى ۋنيۆەرسيتەت تىكەلەي ءوزى قابىلدايدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەيتينگىدە بولۋى وعان بەدەل اكەلەدى ءارى جارنامانىڭ ءتۇرى بولىپ سانالادى.
جوعارى وقۋ ورنى تۋرالى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى جاريالانىمدار ارقىلى بارلىق مۇددەلى تاراپتار: تالاپكەرلەر مەن ولاردىڭ اتا-انالارى, شەتەلدىك تالاپكەرلەر, جۇمىس بەرۋشىلەر, قورلار, بىرلەستىكتەر مەن مەملەكەتتىك ورگاندار حاباردار بولادى.
ۇلتتىق رەيتينگى ادىستەمەسى 2006 جىلى 18-20 مامىردا بەرليندە وتكەن IREG-2 رەيتينگىلەر بويىنشا حالىقارالىق ساراپشىلار توبىنىڭ ەكىنشى كونفەرەنتسياسىندا قابىلدانعان جوعارى وقۋ ورىندارىن رانجيرلەۋدىڭ بەرلين قاعيداتتارىنا نەگىزدەلەدى.
بەرلين قاعيداتتارى دەرەكتەرگە تالداۋ جۇرگىزگەندە اشىقتىقتى, وزەكتىلىك پەن ادالدىقتى تالاپ ەتەدى جانە رانجيرلەۋ پروتسەستەرىندە وزدەرىنە ساپانى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇرگىزگەن جۇمىستارىن ايعاقتايدى.
ۇلتتىق رەيتينگىنىڭ ادىستەمەسى عىلىمي تۇرعىدان قاراستىرىلادى جانە وندا حالىقارالىق تاجىريبە پايدالانىلادى. ۇلتتىق رەيتينگ ادىستەمەسى «Higher Education in Europe» (№ 2-3, 2008 ج. لوندون) جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق جۋرنالدا, «International Higher Education» (2010 ج.) جۋرنالىندا قىتاي جانە اعىلشىن تىلدەرىندە شانحاي قالاسىندا جاريالانعان. ءاربىر ينديكاتور مەن كريتەري بويىنشا اقپارات, ولاردىڭ سالماعىن ءبولۋ ۇلتتىق رەيتينگىگە قاتىساتىن بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا بەرىلەدى.
جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇلتتىق رەيتينگى ادىستەمەسى بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قىزمەتىن باعالاۋ مەكەمەلەردىڭ وزدەرى ۇسىنعان قۇجاتتاردى راستايتىن ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر بويىنشا جۇرگىزىلەدى.
كورسەتكىشتەردىڭ ءبىر بولىگى, دالدىك پەن وبەكتيۆتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تاۋەلسىز كوزدەردەن الىنادى, ولارعا عىلىمي جاريالانىمدار بويىنشا SCOPUS, Clarivate Analitics (بۇرىنعى Web of Science) دەرەك بازالارى, رەسەي عىلىمي سىلتەمەلىك يندەكسى (رينتس), جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرىنىڭ وقۋ جەتىستىكتەرىن سىرتقى باعالاۋ بويىنشا تەستىلەۋ ناتيجەلەرى (وجسب), «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنىڭ سانى, قر بعم «جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ۇزدىك وقىتۋشىسى» گرانتىنا يە بولعان پروفەسسورلار مەن وقىتۋشىلار سانى جاتادى.
اكادەميالىق جەتىستىكتەرىنىڭ جالپى باعامى التى كورسەتكىشتەر بويىنشا جۇرگىزىلەدى: ستۋدەنتتەر كونتينگەنتى – 10%; ستۋدەنتتەردى وقىتۋ ناتيجەلەرى جانە جوعارى ءبىلىم بەرۋ ورنىندا ىسكە اسىرىلاتىن باعدارلامالارىنىڭ سانى – 14%; اكادەميالىق قىزمەتكەرلەر: پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى – 12%; عىلىمي-زەرتتەۋ جانە يننوۆاتسييالىق جۇمىستار – 15%; حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق – 12%; اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋ – 7%. ءاربىر كورسەتكىشتىڭ ءوز كريتەريلەرى بار, ولارمەن تولىعىراق www.nkaoko.kz سايتىندا تولىعىراق تانىسۋعا بولادى.
بەرلين قاعيداتتارىنا سايكەس اعىمداعى جاعدايدا تۋىندايتىن شارتتارعا بايلانىستى ۇلتتىق رەيتينگى ادىستەمەسىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. الايدا وسى وزگەرىستەر ينديكاتورلار بالانسىنا جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قورىتىندى باعالاۋ ادىسىنە اسەر ەتپەيدى. وسىلايشا, وسى جىلى رەيتينگ ادىستەمەسىنە «ستۋدەنتتەردىڭ قىسقارتىلعان كونتينگەنتىنىڭ سانى ءبىر شتاتتىق پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنا قاتىناسى» اتتى جاڭا تارماق قوسىلدى.
وسىلايشا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ اكادەميالىق كورسەتكىشتەرى ۇلتتىق رەيتينگىنىڭ 70%-ىن قۇرايدى. قالعان 30%-ى جوعارى وقۋ ورىندارىن جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ (15%) جانە جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ (15%) بەدەلدى باعالارىنا تەڭ بولىنەدى.
قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلار قازاقستان, جاقىن جانە الىس شەتەلدەر جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى اراسىنان اگەنتتىك ارقىلى انىقتالىپ, ىرىكتەلەدى. ساراپشىلار قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىن اككرەديتتەۋگە قاتىسقان نەمەسە وسى ۋنيۆەرسيتەتتەردە ءبىلىم بەرۋدىڭ دەڭگەيىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن باسقا تاجىريبەلەرى بار ەكەنىن اتاپ وتەمىز. ساراپشىلاردىڭ سوتسيولوگيالىق ساۋالناماسى ەلەكتروندى پوشتا بويىنشا سۇراقتارى بار ساۋالنامانى جىبەرۋ ارقىلى جۇرگىزىلدى, ونىڭ جاۋابى ناقتى ساراپشىنىڭ كوزقاراسىن عانا ءبىلدىردى.
بيىل 800-دەن استام ساۋالنامادان جىبەرىلدى, ولاردىڭ ىشىنەن 200-دەن استام جاۋاپ (24%) الىندى. سونىمەن قاتار شەتەلدىك ساراپشىلاردان, نەگىزىنەن رەسەيدەن, سونداي-اق پولشا, ليتۆا جانە ەستونيادان جاۋاپ قايتارىلدى.
جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ىرىكتەمەسى دە كەزدەيسوق ەمەس. ادىستەمەگە سايكەس, جۇمىس بەرۋشىلەر ەكى وكىلدىك توپقا بولىنەدى. ءبىرىنشىسى – مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى: ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, ەكىنشى – سالالىق جۇمىس بەرۋشىلەر (ۇلتتىق كومپانيالار, ءىرى, ورتا جانە كىشى بيزنەس-قاۋىمداستىقتار). جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەكى توپتارىنىڭ پىكىرلەرىن زەرتتەۋ قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى تۇلەكتەرىنىڭ دايىندىق دەڭگەيىن انىقتادى.
جالپى كۋرەرلىك پوشتامەن بارلىق مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەرگە 825 ساۋالناما جىبەرىلدى جانە 400-دەن استام جاۋاپ الىندى, بۇل رەسپوندەنتتەردىڭ وتە جوعارى پايىزىن (48%) كورسەتەدى.
ساۋالناماعا بەلسەندى قاتىسۋشىلار قاتارىندا ادىلەت مينيسترلىگى, قارجى مينيسترلىگى, ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى, قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى, ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگى بار. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار اراسىندا بەلسەندى اكىمدىكتەر – اقمولا, الماتى, قىزىلوردا جانە جامبىل وبلىستارى مەن استانا قالاسى اكىمدىكتەرى.
جوعارى وقۋ ورىندارىن باعالاۋعا قاتىسقانداردىڭ بارىنە شىنايى العىسىمىزدى بىلدىرەمىز.
جالپى العاندا, ەلەكتروندى پوشتا ارقىلى ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى كومپانيالارعا, ۇيىمدار مەن قاۋىمداستىقتارعا 1800-دەن استام ساۋالناما جىبەرىلدى جانە مەكەمە باسشىلارىنان, ولاردىڭ ورىنباسارلارىنان مەن ورتا دەڭگەيدەگى مەنەدجەرلەردەن 227 جاۋاپ الىندى. مۇندا رەسپوندەنتتەردىڭ ۇلەسى دە ايتارلىقتاي, بىراق, وكىنىشكە قاراي, الدەقايدا از (شامامەن 13%), سەبەبى بەلگىلى ءبىر تۇلەكتىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋى تۋرالى تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلدايتىن كاسىپورىندار مەن ۇيىمداردىڭ باسشىلارى بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى, ءبىز كومپانيالاردىڭ, ۇيىمداردىڭ جانە كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارىنان ماسەلەگە بەي-جاي قاراماۋدى جانە بولاشاقتا ساۋالناماعا كوبىرەك قىزىعۋشىلىق تانىتۋدى قالايمىز.
ينستيتۋتسيونالدىق رەيتينگىنىڭ ءۇش ساۋالناما ناتيجەلەرى بويىنشا قورىتىندى بالل جوعارى وقۋ ورىندار قىزمەتى باعدارلامالارى بويىنشا ۇسىنىلعان – كوپسالالى, تەحنيكالىق, گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق, ونەر, مەديتسينالىق جانە پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى سايتىنا (edu.gov.kz) سايكەس قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا 116 ازاماتتىق جوعارى وقۋ ورنى (ۋنيۆەرسيتەتتەر, اكادەميالار, ينستيتۋتتار) بار. 2018 جىلعى ۇلتتىق رەيتينگىگە 60 ۋنيۆەرسيتەت قاتىستى, الايدا كەيبىر ۋنيۆەرسيتەتتەر رەيتينگىگە كىرگەن جوق.
سونداي-اق ينستيتۋتسيونالدىق رەيتينگىدەن بولەك اگەنتتىك وقۋ باعدارلامالارىنىڭ رەيتينگىن جۇرگىزەدى. وقۋ باعدارلامالارىنىڭ ادىستەمەسى مەن رانجيرلەۋ ناتيجەلەرى www.nkaoko.kz سايتىندا كورسەتىلگەن.
2018 جىلعى باعدارلاما رەيتينگىندە 60 جوعارى وقۋ ورنى 289 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن (وتكەن جىلى – 279) ۇسىندى. بۇل باعدارلامالار بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتىك ساۋالنامالاردىڭ جالپى سانى 1100-دەن استى.
ۇسىنىلعان باعدارلامالاردىڭ سانى بويىنشا الدىڭعى بەستىكتە – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى (155), ل.ن.گۋميليوۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى (129), اكادەميك ە.ا.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى (128), م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى (109), س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى (63) ورنالاسقان.
ۇلتتىق رەيتينگى ناتيجەلەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا قاتىستى مىقتى جانە ءالسىز جاقتارىن, مۇمكىندىكتەرى مەن تاۋەكەلدەرىن زەردەلەۋ ءۇشىن پايدالانۋعا بولادى, ال بۇل تولىق اۋقىمدى تالداۋدى جانە بارلىق سالادا ودان ءارى جاقسارتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
وسىعان بايلانىستى جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى باسشىلارعا ستۋدەنتتەردى وقىتۋ جاڭا ادىستەردى دامىتۋ ماقساتىندا پروفەسسورلار مەن وقىتۋشىلار ءۇشىن جۇيەلى تۇردە ىنتالاندىرۋدى پىسىقتاۋدى, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن, مەنەدجمەنتتى جانە ۋنيۆەرسيتەت سايتى ارقىلى جۇرتشىلىقتى اقپاراتتاندىرۋدى كۇشەيتۋدى جالعاستىرۋ ۇسىنىلۋى مۇمكىن.
ال سالالىق باسقارۋشىلار مەن مەتسەناتتارعا جەتەكشىلىك ەتەتىن جوعارى ءبىلىم بەرۋ ورىندارىن قولداۋدى, عىلىمعا ينۆەستيتسيالاۋدى, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋدى, وقۋ زەرتحانالارىن قۇرۋدى, ستۋدەنتتەردى جوبالارعا تارتۋدى كەڭەس رەتىندە ايتۋعا بولادى, ارينە بۇل مىندەتتى تۇردە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەيتينگىنە جانە دامۋى پەرسپەكتيۆاسىنا اسەر ەتەدى.
قازاقستان تسيفرلاندىرۋعا بەت بۇرعانىن ەسكەرە وتىرىپ, ول 2017 جىلى بەكىتىلگەن «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا كورسەتىلگەن, ۋنيۆەرسيتەتتەر عىلىم مەن ءبىلىم بەرۋدىڭ الدىڭعى قاتارلارىن باسقارسا, وسى ماسەلەلەرگە ودان سايىن نازار اۋدارۋلارى ءتيىس. «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا «يندۋستريا 4.0» تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋ قاراستىرىلعان, ول ءۇشىن جاڭا ءبىلىم مەن داعدىلارعا يە ماماندار تالاپ ەتىلەدى.
وسىلايشا, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2018 جىلى 5 ناۋرىزدا وتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىنداعى سوزىندە, «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» شەڭبەرىندە 2018-2019 جىلداردا جىل سايىنعى
54 مىڭ ءبىلىم بەرۋ گرانتتارعا قوسىمشا 20 مىڭ گرانت ءبولۋدى تاپسىردى. ولاردىڭ 11 مىڭى – تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا باكالاۆرلاردى وقىتۋعا, اتاپ ايتقاندا, ينجەنەرلەردى, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, روبوتتى تەحنيكا, نانوتەحنولوگيا سالالارى بويىنشا مامانداردى دايىنداۋعا جۇمسالاتىن بولادى, ياعني ولار – تاياۋ جىلداردا «يندۋستريا 4.0» شەڭبەرىندە قاجەت بولاتىن ماماندىقتار.
ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇلتتىق رەيتينگى 2018 جىلى وقۋعا تۇسۋشىلەرگە جانە ولاردىڭ اتا-انالارىنا, باسقا دا بارلىق مۇددەلى تاراپتارعا پايدالى جانە قىزىقتى اقپارات بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز.
اگەنتتىكتىڭ www.nkaoko.kz سايتىندا جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ وتكەن جىلدارداعى رەيتينگىلەرى ناتيجەلەرىمەن دە تانىسۋعا بولادى جانە ولاردىڭ ديناميكاسىن قاداعالاۋعا مۇمكىندىكتەرىڭىز بار. زەرتتەڭىزدەر, سالىستىرىڭىزدار, تالداڭىزدار جانە وزدەرىڭىز ءۇشىن دۇرىس شەشىم قابىلداڭىزدار.
قورىتىندىلاي كەلە, رەيتينگىندەگى ورىندارىنا قاراماستان, جۇمىستى جالعاستىرىپ, جەتىلدىرۋ بارىسىندا قازاقستاننىڭ بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا, ستۋدەنتتەرىنە ەجەلگى ستۋدەنتتىك ءانۇراننىڭ سوزدەرىمەن:
«Vivat Academia! Vivant professores!»
«جاساسىن ۋنيۆەرسيتەت,
جاساسىن پروفەسسورلار!» دەپ تابىس تىلەيمىز.
شولپان كالانوۆا,
ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىزداندىرۋ
تاۋەلسىز اگەنتتىگى –
رەيتينگ پرەزيدەنتى, پروفەسسور, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
