مەملەكەتتىك بيۋدجەتتى ءتيىمدى يگەرۋ تاپسىرىلدى
بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋ قورىتىندىسى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ت. سۇلەيمەنوۆ پەن قارجى ءمينيسترى ب. سۇلتانوۆ, سونداي-اق ۇلتتىق بانك توراعاسى د. اقىشەۆ باياندادى. وندا 5 ايداعى ەكونوميكانىڭ سالالارىنداعى جالپى كورشەتكىشتە ءوسىم بايقالادى. ەل ەكونوميكاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ ارتىپ, ينفلياتسيالىق پروتسەستەردىڭ باياۋلاۋى ءىجو-ءنىڭ − 3,9 پايىزعا جەتۋىنە تىكەلەي ىقپال ەتىپ وتىر. ال جىل باسىنان بەرى تابيعي گاز ءوندىرۋ كولەمىنىڭ − 6 پايىزعا, شيكى مۇنايدىڭ 6 جارىم پايىزعا, تەمىر رۋداسىنىڭ − 6 پايىزعا ارتۋى جالپى وندىرىستىك سالانىڭ دامۋىن كورسەتەدى. بۇعان قوسا, وڭدەۋ ونەركاسىبى ونىڭ ىشىندە قاعاز ونىمدەرى ءوندىرىسى −14,4 پايىزعا, حيميا ونەركاسىبى −11,2 پايىزعا, تەمەكى ونىمدەرى − 10 جارىم پايىزعا, سۋسىندار − 8 پايىزعا, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى − 6,3 پايىزعا وسكەن. سونداي-اق, ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ كورسەتكىشتەرى − 12,2 پايىزعا ارتىپ, جيھاز ءوندىرىسى − 6,6 پايىزعا ۇلعايعان. «جىل باسىنان بەرى نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار − 25,3 پايىزعا ۇلعايدى. بۇل شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن جاڭعىرتۋعا جانە تەڭىز كەن ورنىندا بولاشاقتا كەڭەيتۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋعا نەگىزدەلگەن. سىرتقى ساۋدا اينالىمى ايتارلىقتاي ءوسىم كورسەتىپ, 21 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. ەكسپورت كورسەتكىشتەرى – 27 پايىزعا ارتى. بۇل ورايدا, شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلار ەكسپورتىنىڭ ءوسىمى − 11,2 پايىزدى قۇرادى. سونىمەن قاتار ەڭبەك نارىعى كورسەتكىشتەرىنىڭ وڭ ديناميكاسى بايقالدى. بيىل جىل باسىنان بەرى 134,8 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى», -دەدى ت. سۇلەيمەنوۆ.
پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا ەكونوميكانى ۇزاق مەرزىمگە نەسيەلەندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ مەن يپوتەكالىق نەسيەلەندىرۋدى دامىتۋ ارقىلى تۇرعىن ءۇيدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ جايىندا ۇلتتىق بانك توراعاسى دانيار اقىشەۆ باياندادى. «ۇزاق مەرزىمدى نەسيەلەندىرۋدى دامىتۋ ماقساتىندا بانكتەرگە «7–20–25» باعدارلاماسى اياسىندا 200 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, ول قاراجات يپوتەكالىق نەسيەلەندىرۋگە باعىتتالادى. بولاشاقتا بۇل سوما 1 ترلن تەڭگە ارتىپ, بانكتەردىڭ يپوتەكالىق پورتفەلىنىڭ قازىرگى كولەمىن 2 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن», - دەدى د. اقىشەۆ. العاشقى بەس ايدا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋ قورىتىندىسى تۋرالى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ مالىمدەپ, جەرگىلىكتى بيۋدجەت تابىستارى 120 ملرد تەڭگە سوماسىنا ارتىعىمەن ورىندالىپ, 957 ملرد تەڭگەنى قۇراعانىن ايتتى. «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى 3 684,5 ملرد تەڭگەگە يگەرىلدى. يگەرىلمەگەن قاراجات − 58,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى», - دەيدى باقىت سۇلتانوۆ. جالپى مەملەكەتتەن يگەرىلمەگەن قارجى − قورعانىس مينيسترلىگىندە − 17,2 ملرد تەڭگەنى, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلiگiندە − 8,5 ملرد تەڭگەنى, ال ىشكi iستەر مينيسترلiگiندە −5,4 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. بۇل رەتتە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ ۇلەسى − 7,8 ملرد تەڭگە بولسا, قارجى مينيسترلiگiنىڭ ۇلەسى − 3,3 ملرد تەڭگە, ۇلتتىق قاۋiپسiزدiك كوميتەتiنىڭ يگەرىلمەگەن سوماسى − 3,4 ملرد تەڭگەن بولسا, جوعارعى سوتتىڭ ۇلەسى − 1,8 ملرد تەڭگەنى قۇراعان.
ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىنىڭ قورىتىندىسىمەن تانىسقان پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ, بەس ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ونەركاسىپ سالالارىندا ءوسىم بايقالاتىنان اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, رەسپۋبليكالىق وبەكتىلەردىڭ قۇرىلىسىنا بيۋدجەتتەن بولىنگەن 275,5 ملرد تەڭگەنىڭ 15 پايىزى عانا يگەرىلگەندىگىن سىنعا الىپ, جىل سوڭىنا دەيىن قالعان − 233,3 ملرد تەڭگەنى ءتيىمدى جۇمساۋدى تاپسىردى.
اۋىلداردى اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرى ۇسىندى
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك اۋىلدى ەلدى مەكەندەردى اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ جاڭا مەحانيزمدەرىن ۇسىنىپ, بيىل بەكىتىلگەن قازاقستاننىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارى جايىندا باياندادى. وندا اتالعان مەرزىمگە دەيىن حالىقتى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋ قالالاردا 100 پايىزعا, اۋىلداردى جەرلەردە 80 پايىزعا دەيىن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىققا جولداۋىندا ۇكىمەتكە اۋىلداردى اۋىز سۋمەن قامتۋ ءۇشىن جىل سايىن 100 ملرد تەڭگەگە دەيىن قاراجات ءبولۋ كەرەكتىگىن تاپسىرعان بولاتىن. اتالعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن مينيستر, «وڭىرلەردى دامىتۋ» باعدارلاماسىنا مىناداي وزگەرىستەردى ەنگىزۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. «سەكتوردى ودان ارى دامىتۋدىڭ جاڭا باعىتتارى مەن جوبالاردى قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا مەحانيزمدەرىن قاراستىرۋ قاجەت. سونداي-اق, ينديكاتورلاردى وزەكتەندىرۋ سونىمەن قاتار, سۋ ارنالارىنىڭ وندىرىستىك پروتسەستەرىنە كەشەندى تەحنولويالىق جاڭعىرتۋ جۇرگىزۋ كەرەك. بۇعان قوسا, سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن تولىق اۆتوماتتاندىرۋ جانە دە بيۋدجەت شىعىندارىن ازايتۋ ماقساتىندا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋ كەرەك», - دەيدى مينيستر. ج. قاسىمبەكتىڭ ايتۋىنشا, سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن تولىق قۇرالداندىرىپ, اۆتوماتتاندىرۋ − بۇل وندىرىستىك ىسىراپتى 15 پايىزعا دەيىن, سۋدىڭ پايداسىز اعىپ كەتۋىن 2 پايىزعا دەيىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىنىڭ ەسەبىنەن جىل سايىن 35,7 ملرد تەڭگە ۇنەمدەلمەك.
سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ تارتۋ سەكتورىن كوممەرتسيالاندىرۋ بويىنشا «نۇرلى جول» باعدارلاماسىندا باستالعان قايتارىمدى قارجىلاندىرۋ مەحانيزمدەرىن ودان ءارى قولدانۋ الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى. بۇعان قوسا, ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن (ەقدب) ارىپتەستىك اياسىندا سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ بويىنشا جالپى قۇنى 24,4 ملرد تەڭگە بولاتىن 13 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا.
مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ەلەكتروندى فورماتقا كوشەدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان ءۇشىنشى ماسەلە – شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى تسيفرلاندىرۋ. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ بويىنشا «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ءىس-شارالارىن ورىنداۋ بارىسى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, egov.kz پورتالىندا بيزنەسكە جانە حالىققا ۇسىنىلاتىن 746 مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 452-ءسى اۆتوماتتاندىرىلعان, وندا 6,8 ملن-نان استام پايدالانۋشى تىركەلگەن, ولار 190 ملن-نان استام قىزمەت العان. بۇعان قوسا, موبيلدىك قوسىمشانى پايدالانعان 3,3 ملن-نان استام قولدانۋشىعا10 ملن-نان استام قىزمەت كورسەتىلگەن. «بيزنەس ءۇشىن اشىق تسيفرلىق پلاتفورمانى قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل — كاسسالىق جانە بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇرگىزۋ, پەرسونالدى باسقارۋ, تاۋارلار مەن قىزمەتتەر قوزعالىسىن باقىلاۋ, رەسۋرستاردى شىعىنداۋ مونيتورينگى, ەلەكتروندى قۇجاتتار اينالىمى سىندى قىزمەتتەردى جۇزەگە اسىرادى. ءبىزدىڭ بولجامدارىمىزعا سايكەس, 2022 جىلعا قاراي 100-دەن استام ات-كومپانيا سەرۆيستەرىن پلاتفورمادا جاريالايدى»,- دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.
«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلدار جۇماعازيەۆبولسا, قالالار مەن اۋداندارداعى قۇرىلعان بيزنەس ورتالىقتارىنىڭ تسيفرلى جۇيەگە كوشۋى جايىندا ماعۇلمات بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدىق جەرلەردە قىزمەتىن جۇرگىزەتىن كاسىپكەرلەردىڭ قۇزىرەتتىلىگىن كوتەرۋ ءۇشىن بيىلدان باستاپ تسيفرلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا وقىتۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلاتىنىن ايتتى. جىل سايىن وقىتۋمەن 15 مىڭنان استام كاسىپكەر قامتىلاتىن بولادى, بۇگىنگى تاڭدا بۇل باعدارلاما بويىنشا 7 مىڭنان استام ادام وقىتىلدى. سونىمەن قاتار, بيىلعى جىلدىڭ ەكىنشى جارتى جىلدىعىنان باستاپ پيلوتتىق رەجيمدە ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى استانا جانە الماتى قالالارىنداعى كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن تولىق ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل باعىتتاعى جۇيەلى جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلۋى الدىمەن, قاعازباستىلىقتان ارىلۋعا, بيزنەستى تەكسەرۋدى 30 پايىزعا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تسيفرلى جۇيە قولدانىسقا ەنگەن سوڭ, 2022 جىلعا قاراي كاسىپكەرلىك سالاداعى شىعىندار 8,4 ملرد تەڭگەگە قىسقارماق.
ەركەجان ايتقازى,
«ەگەمەن قازاقستان»
