اۋقىمدى شاراعا گەرمانيا, يتاليا, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, ءۇندىستان, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, ارمەنيا, ازەربايجاننان كەلگەن 20-دان استام سپيكەر قاتىستى. ولار جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋعا ارنالعان جوبالارىن تانىستىرىپ, تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىمدى قولدانۋدىڭ سان ءتۇرلى جوسپارىن تالقىعا سالدى.
بالاما ەنەرگيانى جاڭعىرتۋدا كوشباسشى اتانعان گەرمانيانىڭ بۇل سالاداعى العاشقى قادامدارىنا كۋا بولعان كونراد ادەناۋەر قورىنىڭ باسشىسى توماس حەلم العاشقى سالىنعان ستانسالاردى كوزىمەن كورىپ, ونىڭ بولاشاعىنا الاڭداۋشىلىقپەن قاراعاندىعىن جاسىرمايدى. تابيعي رەسۋرستاردىڭ تيىمدىلىگىن جاڭا باعىتتا پايدالانۋعا كوشپەس بۇرىن گەرمانيادا پىكىرلەر قايشىلىعى ورىن الىپ, بۇل تاقىرىپ ايتارلىقتاي داۋ تۋعىزعان ەكەن. ەندى مىنە, اتالعان ەلدە 20 جىل وتكەننەن كەيىن بالاما ەنەرگيانىڭ ۇلەسى ءداستۇرلى قۋات كوزدەرىن باسىپ وزىپ, باعاسى دا تۇرعىندارعا ءتيىمدى بولا تۇسكەن. الداعى 2035 جىلى گەرمانيا باسشىلىعى ەنەرگيا قۋاتىنىڭ ءدال وسى ءتۇرىنىڭ ۇلەسىن 60 پايىزعا جەتكىزۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. «گەرمانيا تۇرعىندارى ءۇشىن قازىرگى ۋاقىتتا بالاما ەنەرگيا كوزدەرى قاجەت پە الدە جوق پا دەگەن سۇراق تۋىندامايدى. ونىڭ ماڭىزدىلىعى ۋاقىت وتكەن سايىن ايقىندالا ءتۇستى. وتكەن اۋكتسيونداردىڭ ارقاسىندا سوڭعى ەكى جىل ىشىندە تاريفتەردى 40 پايىزعا تومەندەتۋ مۇمكىن بولدى. بۇل ءبىز ءۇشىن وراسان زور جەتىستىك دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. جاقىندا قازاقستاندا دا اۋكتسيوندىق جۇيەنىڭ ەنگىزىلگەنىن ەستىدىم. وسى سالانىڭ دامۋ ۇدەرىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان شارانىڭ جەمىستى بولارىنا كۇمانىم جوق. سەبەبى قازاقستاندا كۇن ساۋلەسىنىڭ ءتۇسۋى گەرمانيامەن سالىستىرعاندا اناعۇرلىم ارتىق, ال جەلدىڭ قۋاتى جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە دە قارقىندى ەكەنىن جاقسى بىلەمىز. جالپى العاندا, قازاق دالاسى بالاما ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋعا قولايلى ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. ەنەرگەتيكالىق رەۆوليۋتسيانىڭ كوشباسىندا تۇرۋعا بۇل ەلدىڭ الەۋەتى جەتكىلىكتى», – دەدى ت.حەلم.
وسىدان ەكى جىل بۇرىن «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» باعدارلاماسىن ورتالىق ازياداعى 5 مەملەكەتتە جۇزەگە اسىرۋ قولعا الىنعان بولاتىن. قازاقستانداعى اقش ەلشىلىگىنىڭ كەڭسەلەر ديرەكتورى كليۆ دەۆيد نايدجەلدىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جوبا بارىسىندا كوپتەگەن تۇيتكىلدەر ورىن العان. ءتىپتى اقش ءوزىنىڭ تەحنيكالىق ساراپتاماسىن جۇرگىزىپ, سوڭىندا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى مەن «KEGOC» اق بىرلەسىپ ورتاق كەلىسىم جاساعاندىعىن ايتتى. «ورتاق كەلىسىمنىڭ ناتيجەسىندە الەمدىك ستاندارتتارعا سايكەستەندىرىلگەن اۋكتسيون وتكىزىلدى. ونىڭ ماڭىزدىلىعىن بۇگىنگى كۇنى مەملەكەت باسشىلىعى ءتۇسىنىپ, اتالعان سالانىڭ دامۋىنا كوپتەگەن ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتقاندىعىن بايقايمىن. ءوز كەزەگىندە بالاما ەنەرگيانىڭ دامۋى, ەكولوگيالىق تۇرعىدان عانا ەمەس, ەكونوميكالىق جاعىنان دا اسا ءتيىمدى بولىپ وتىر. اتالعان سالاعا سۇرانىستىڭ ارتىپ, ءداستۇرلى ەنەرگيا كوزدەرىمەن تەڭەسە الاتىن دەڭگەيگە جەتۋ ءۇشىن تەحنيكالىق بازانىڭ جۇيەلەنىپ, زاڭ تۇرعىسىنان ينۆەستورلارعا قولداۋ كورسەتىلۋى اسا ماڭىزدى», – دەدى ك.نايدجەل.
قازاقستاندا وتكەن العاشقى اۋكتسيونعا ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى ماxامبەت دوسمۇxامبەتوۆ ءوز بايانداماسىندا توقتالىپ ءوتتى. العاش رەت وتكەن ساۋداعا وتاندىق كومپانيالار عانا ەمەس, شەتەلدىك ينۆەستورلار دا قاتىسقان. «كۇنى كەشە عانا بالامالى ەنەرگيا كوزدەرى بويىنشا كوكتەمگى اۋكتسيوندار اياقتالدى. 10 اۋكتسيوننىڭ 8-ءى ءساتتى ءوتتى. ساۋداعا 42 كومپانيا قاتىسىپ, ولاردىڭ ىشىندە رەسەيدىڭ, فرانتسيانىڭ, بولگاريانىڭ, تۇركيانىڭ جانە دە قىتايدىڭ ينۆەستورلارى توبە كورسەتتى. ءبىز العاش رەت xالىقارالىق ساۋدا-ساتتىقتى ەلەكتروندى فورماتتا وتكىزدىك. قاتىسۋشىلار 960 مۆت ەنەرگيا وندىرۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى. اتالعان كورسەتكىش العاشقى جوسپاردان ءتورت ەسەگە ارتىق», – دەدى م. دوسمۇxامبەتوۆ.
اۋكتسيون بالاما ەنەرگيا كوزدەرىنەن الىناتىن تاريفتەر قۇنىنىڭ ارزانداۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. تاريف قۇنىن انىقتاۋدىڭ جۇيەسى مىنانداي. الدىمەن ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ سايتىندا جاريالانعان كەستەدە ەنەرگيانىڭ كولەمىمەن قوسا, كۇن, جەل جانە سۋ ەلەكتر ستانسالارى سالىناتىن ايماقتار, سونداي-اق شەكتى تاريفتەر كورسەتىلەدى. وسى كاسىپكە قىزىعۋشىلىق بىلدىرگەن ينۆەستورلار قاجەتتى قۇجاتتاردى جيناپ, اۋكتسيونعا قاتىسۋعا ءوتىنىم بەرە الادى. ءدال سول اۋكتسيوندا بالاما ەنەرگيانى ەڭ ارزان تاريفپەن ساتامىن دەگەن قاتىسۋشى جەڭىمپاز اتانادى. ءسويتىپ, كۇن, جەل, يا بولماسا, سۋ ەلەكتر ستانساسىن سالىپ, سول جەردە وندىرگەن ەنەرگيانى مەملەكەتكە ساتادى. ءوز كەزەگىندە مەملەكەت بالاما ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان جوبالارعا جەر تەلىمىن بەرۋ جاعىنان جەڭىلدىك جاساپ وتىر. اۋكتسيون ناتيجەسىندە جەل ەلەكتر ستانسالارىنىڭ تاريفتەرى – 20 پايىزعا, شاعىن سۋ ەلەكتر ستانسالارىنىڭ تاريفتەرى – 23 پايىزعا, ال كۇن ەلەكتر ستانسالارىنىڭ تاريفتەرى 25 پايىزعا تۇسكەن. قازىردىڭ وزىندە 19 كومپانيا بالاما ەنەرگيا كوزدەرىن ساتىپ الۋشى بىرىڭعاي كومپانيامەن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, 194 مۆت ەنەرگيانى وندىرۋگە دايىن. ەندىگى وتەتىن اۋكتسيوندار ءىرى جوبالارعا ارنالىپ وتىر. ونىڭ وتەتىن ۋاقىتى قازان ايىنا جوسپارلانعان.
ەركەجان ايتقازى,
«ەگەمەن قازاقستان»
