سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى دارحان جازىقباي الدىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبي جانە تۇلعالىق بولمىسىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىسقا توقتالدى. ول سوزىندە مەملەكەتتىڭ تۇعىرلى بولۋىنا, جۇيەلى جۇمىس ىستەۋىنە مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ مول ۇلەس قوسقانىن تىلگە تيەك ەتتى. «تۇلعاتانۋ باعىتىنا باسىمدىق بەرىپ, جاس مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ەڭبەك جولىن ناسيحاتتاۋدى قولعا الدىق. بىلتىر بەردىبەك ساپارباەۆ تۋرالى كىتاپ شىعارعان ەدىك. ەندى, مىنە, ابىز اعامىز ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ تۇلعالىق بولمىسىن تانىتۋعا ارنالعان كىتاپ باسىلىپ شىقتى. ول كىسىنىڭ قازاق رۋحانياتىنا, ادەبيەتكە سىڭىرگەن ەڭبەگىن كوپشىلىك بىلەدى. الايدا مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى قايراتكەرلىگىن كوپ ادام بىلە بەرمەۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى بۇل كىتاپ بولاشاقتا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە ۇلكەن ۇلگى, ونەگە بولاتىنى ءسوزسىز», دەي كەلىپ, ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ەڭبەكتەرىن اتاپ كورسەتتى.
مەملەكەت قايراتكەرى قۋانىش سۇلتانوۆ ءابىش كەكىلباەۆتىڭ تۇلعالىق قىرىن تانىتۋعا ارنالعان كىتاپتىڭ جارىققا شىققانىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى. ء«ابىش – بۇكىل قازاققا ءتان تۇلعا. ول مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇرگەندە بيلىكتى ىزگىلەندىرىپ, اقىل-سانانىڭ جولىن اشىپ, ينتەللەكت كىرگىزۋگە تىرىستى. سول ارقىلى بيلىك پەن ساياساتتى ۇيلەستىرە ءبىلدى. ءابىش كەكىلباەۆ 70 جاسقا تولعاندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە «كەكىلباەۆ كەڭىستىگى» دەگەن ماقالا جازعان ەدىم. سول ماقالامدا ونىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتى قالاي جانداندىرىپ, كورىكتەندىرگەنى تۋرالى جان-جاقتى باياندادىم. ءابىش – مەملەكەتتىك قىزمەتكە كورىك بەرگەن ازامات. سول سەبەپتى ونىڭ ساياساتتا سالعان ءىزىن بۇگىنگى ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرىمىز جالعاستىرىپ, ودان ۇلگى الۋعا ءتيىس», دەدى ول.
ال مەملەكەت قايراتكەرى قىرىمبەك كوشەرباەۆ تاريحتى جالپى ەمەس, جالقى جاسايتىنىن العا تارتىپ, ەلدىڭ كەلبەتىن, تابيعاتىن جەراستى بايلىعى ەمەس, قابىرعالى ازاماتتارى قالىپتاستىراتىنىن اتاپ ءوتتى. ول مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ تۇلعالار مەكتەبىن قالىپتاستىرۋ باعىتىندا جاساپ جاتقان جۇمىسىن جوعارى باعالادى. «تەمىربەك جۇرگەنوۆ, ءىلياس وماروۆ, وزبەكالى جانىبەكوۆ سەكىلدى ءابىش اعا دا مەملەكەتتىك قىزمەت پەن رۋحانيات ماسەلەلەرىن دۇرىس ۇشتاستىرا ءبىلدى. ول كىسىنىڭ جازۋشىلىعى دا, مەملەكەتتىك قىزمەتى دە ءبىر توبە. الايدا ءوزىم ونى ەڭ الدىمەن ويشىل دەپ قابىلدايمىن. كەزىندە شىڭعىس ايتماتوۆ ءابىش اعاعا «سارقىلمايتىن ادام» دەپ باعا بەرگەن ەدى. شىنىندا ول ناعىز اقىلدىڭ كەنى بولاتىن. ءابىش اعا ءبىر ماقالاسىندا بەكەت اتانى «ساسقانعا سايا, اسقانعا توسقان, ۇلىسقا ۇران, ۇرپاققا ۇستاز, ەلدىڭ يەسى, جەردىڭ كيەسى» دەپ باعالاعان ەكەن», دەي كەلىپ, ءابىش كەكىلباەۆتى قالامعا قانىق, عالامعا تانىق, كەمگە تىلەك, ەلگە تىرەك, ۇلتقا جۇرەك بولعان تۇلعا ەكەنىن العا تارتتى.
مەملەكەت قايراتكەرى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ كەيىنگى جىلداردا مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ بەدەلىن ءتۇسىرۋ, مەملەكەتتىك قىزمەتتەن قاشۋ سەكىلدى ۇردىستەردىڭ بوي الىپ بارا جاتقانىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. وسىنداي ساتتە ءابىش كەكىلباەۆتاي سان قىرلى تۇلعانىڭ مەملەكەت قايراتكەرى رەتىندەگى قىرىنا باسا نازار اۋدارۋدىڭ وتە ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزدى. ء«ابىش – ۇعىمعا اينالعان ادام. ءابىشتىڭ مەملەكەتتىڭ قىزمەتكە كەلۋى جانە وسى قىزمەتكە كوپتەگەن جىلىن ارناۋى جونىندە اركىم ءارتۇرلى پىكىر ايتادى. «مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلمەگەندە, تالاي رومان جازار ما ەدى», دەگەن پىكىرلەر دە بار. الايدا مەملەكەت جاڭادان قۇرىلىپ, كوپ دۇنيەنىڭ باسى اشىلماي تۇرعان كەزدە قازاققا رومانيست, پۋبليتسيست كەكىلباەۆ كوبىرەك كەرەك پە ەدى؟ الدە مەملەكەتتىك حاتشى, دەپۋتات كەكىلباەۆ كوبىرەك كەرەك پە ەدى؟ مەنىڭ ويىمشا, ەكىنشى كەكىلباەۆ كوبىرەك كەرەك ەدى. سوندىقتان ءابىش دۇرىس تاڭداۋ جاسادى دەپ ويلايمىن. سەبەبى ونىڭ جانىنىڭ جومارتتىعى بيلىكتى ىزگىلەندىردى», دەي كەلىپ, مەملەكەت باسقارۋشى تۇلعانىڭ ءابىش كەكىلباەۆقا تاڭداۋىنىڭ ءتۇسۋى بيلىكتىڭ بەدەلىن كوتەرگەنىن جەتكىزدى.
«ابىشتەي قازاقى, حالىقشىل ادامنىڭ جاڭا بيلىكتەن ورنىن تابۋى بيلىككە دەگەن سەنىمدى ارتتىردى. ونىڭ مەملەكەتتىك قايراتكەر رەتىندەگى دانالىعى, ۇستامدىلىعى ۇلكەن ءرول اتقاردى. مەملەكەتتىك حاتشى بولىپ تۇرعاندا ونىڭ باستاماسىمەن اۋىل جىلى, ۇلتتىق تاريح جىلى جاريالانىپ, قىرۋار جۇمىس جاسالدى. سوندىقتان تۇساۋى كەسىلىپ وتىرعان كەكىلباەۆ جايلى كىتاپ دىتتەگەن ۇدەدەن شىعادى دەپ سەنەمىن», دەدى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ. سونداي-اق ول جاڭا كىتاپ ابىشتەي تۇلعانىڭ مەملەكەتتىك قايراتكەر رەتىندەگى مارتەبەسىن كوتەرىپ قانا قويماي, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ دە مارتەبەسىن بيىكتەتەدى دەگەن سەنىم ءبىلدىردى.
تۇساۋكەسەر راسىمىنە قاتىسقان پارلامەنت دەپۋتاتتارى بيبىگۇل جەكسەنباي, ەدىل جاڭبىرشين دە ەلگە قىزمەت ەتۋدىڭ بيىك ولشەمىن كورسەتكەن كەكىلباەۆتىڭ تۇلعالىق كەلبەتىنە قاتىستى جىلى پىكىرىن ارنادى. سونداي-اق بيبىگۇل جەكسەنباي سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ ارنايى حاتىن وقىپ بەردى.
«كەكىلباەۆ تۇلعاسى» كىتابىن ۇلان ايحوجا مەن اباي سەيفۋللا ۇلى قۇراستىردى. كىتاپتا قايراتكەردىڭ پارلامەنتتەگى قىزمەتى, مەملەكەتتىك حاتشى رەتىندەگى ميسسياسى, ەلدىك مۇددە مەن قوعامدىق كەلىسىمگە قاتىستى كوزقاراسى قامتىلعان.
