وعان ەلىمىزدىڭ جەتەكشى لينگۆيست عالىمدارى مەن قوعام قايراتكەرلەرى, قازاق ءتىلى ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا جانە ۇكىمەت جانىنداعى رەسپۋبليكالىق تەرمينولوگيا جانە ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى, اتالمىش سالاعا قاتىستى مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتكەرلەرى قاتىستى.
جيىندى اشىپ, باسقوسۋدىڭ ماڭىزى جايلى كوپشىلىكتى حاباردار ەتكەن مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا بۇل رەتكى شارا لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن قازاق ءالىپبيى ەملە ەرەجەلەرىنىڭ تۇجىرىمداماسىن قابىلداۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىن, وسى ورايدا جەتەكشى سالا ماماندارىنىڭ وي-پىكىرلەرى سارالانىپ, الدا اتقارىلۋى ءتيىس جۇمىستاردى پىسىقتاۋ جوسپارى تۇرعانىن جەتكىزدى.
بۇل كونفەرەنتسيا وتە ماڭىزدى تاقىرىپتى قوزعاپ وتىر. ويتكەنى جاڭادان قابىلدانعان قازاق ءالىپبيىن تىڭ ەملە ەرەجەگە باعىندىرۋ تۇجىرىمداماسى قاجەت. ونسىز بولمايدى. بۇل قۇجاتتىڭ باستى ەرەكشەلىگى – اۋەلى, ءتىل تابيعاتىن ساقتاۋ جانە كىرمە سوزدەردى دىبىستاۋعا نەگىز جاساۋ. ياعني بۇعان دەيىن ورىس ءتىلىنىڭ دەلدالدىعى ارقىلى دىبىستالىپ كەلگەن سوزدەردى وزگەرتىپ, تۇپنۇسقالىق اتالۋىنا بەيىمدەۋ.
ەگەر اتالمىش تۇجىرىمداما دۇرىس قابىلدانسا – قازاق ءتىل فونەماسى تابيعي قالپىن تابادى ءارى لينگۆيستيكالىق ماسەلەسى جەڭىلدەيدى, ۇلتتىڭ ارتيكۋلياتسيالىق, فونەتيكالىق قالپى ساقتالادى, ءتىلدىڭ دىبىستالۋ جۇيەسى مەن تاڭبالاۋ ءتاسىلى, گرامماتيكالىق قۇرىلىسى (مورفولوگيا, سينتاكسيس) جاڭالانادى دەيدى, ءتىل ماماندارى. سونىمەن قاتار جاڭا الىپبيگە بايلانىستى ءتىلدىڭ ەملە ەرەجەسى تۇزىلگەن سوڭ ورفوگرافيالىق جانە ورفوەپيالىق سوزدىك جاساۋ مىندەتى ىسكە اسپاق ەكەن.
– جوعارىدا اتاپ وتىلگەن قىرۋار شارۋانى اتقارىپ شىعۋ ءۇشىن وتكەن كەزدەگى كەمشىلىكتەردەن ساباق الىپ, ەڭ الدىمەن ەملە ەرەجەنى الىپبيگە سايكەستىرىپ, تىلدىك بازالىق نورمانى انىقتاپ الۋ قاجەت, دەدى جيىننىڭ نەگىزگى بايانداماشىسى ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى نۇرگەلدى ءۋالي.
راسىندا ۇلتتىق جازۋ-سىزۋ مادەنيەتىنىڭ دۇرىس قالىپتاسۋى ءالىپبي جۇيەسى مەن ورفوگرافيالىق ەرەجەگە بايلانىستى. بۇنداي اسا ماڭىزدى قادام جولىندا اسىعىستىق تانىتپاۋ قاجەت ەكەنىن دە كەيبىر ءتىل عالىمدارى ءوز بايانداماسىنا وزەك ەتتى. ياكي, ءتىلتانۋشى عالىم ءالىمحان جۇنىسبەكتىڭ پىكىرىنشە, تالقىلانىپ جاتقان قۇجاتتى ءالى دە تەرەڭ تالداۋ قاجەت. ەگەر اسىعىستىق تانىتساق بۇرىنعى كەڭەستىك كەزدە قالىپتاسقان كيريلليتسانىڭ ەملە ەرەجەسىن قايتالاۋدان اسا الماۋىمىز دا مۇمكىن. ويتكەنى تۇجىرىمدامادا تاسىمال ەرەجەسى, ءسوز ىرعاعى سياقتى نەگىزگى شارتتار كومەسكى, دەدى ول.
ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ەربول تىلەشوۆ پىكىر قايشىلىعىنىڭ بولۋى زاڭدى قۇبىلىس ەكەنىن, دەسەك تە مەملەكەت تاراپىنان قابىلدانعان جۇمىس كەستەسىنە سايكەس تۇجىرىمداما الداعى قىركۇيەك ايىندا ۇلتتىق كوميسسيا قاراۋىنا ۇسىنىلۋ كەرەك ەكەنىن جەتكىزدى.
– ەڭ باستىسى, – دەيدى ەربول ەردەنبەك ۇلى, بۇل تۇجىرىمداما – لاتىن قازاق ءالىپبيى بويىنشا جازۋ ەرەجەسىن ايقىندايتىن لينگۆيستيكالىق قۇجات. سول سەبەپتى, ەملە كونتسەپتسياسىندا تۇجىرىمدالعان قاعيدات بىرەۋ, ول – قازاق جازۋ ەرەجەلەرىن تۇزەۋ ارقىلى قازاق ءتىلىن ساقتاپ قالۋ.
سونداي-اق, شاراعا قاتىسقان كوپشىلىك تۇسكە دەيىن ءتىلتانۋ سالاسىنىڭ مايتالمان عالىمدارى – انار فازىلجانوۆا, قۇرالاي كۇدەرينوۆا, سيەز اقىمبەك, قىزدارحان رىسبەرگەن, انار سالقىنباي, ەردەن قاجىبەك, نۇرلان يسين قاتارلى پروفەسسورلاردىڭ باياندامالارىن تىڭدادى.
جيىن تۇستەن كەيىن دە جالعاسىپ, پلەنارلىق ءماجىلىس اياسىندا: لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن قازاق ءالىپبيىنىڭ عىلىمي ەملە ەرەجەلەرى مەن قاعيداتتارى; جاڭا ەملە ەرەجەلەرىن اپروباتسيالاۋ; ادەبي ءتىل تاريحى نەگىزىندە قازاق جازۋى تاريحىن سارالاۋ; قازاق ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ ۇدەرىسىندەگى تەرمينولوگيالىق جانە ونوماستيكالىق ماسەلەلەر; جاڭا الىپبيگە كوشۋدەگى تەحنيكالىق-اقپاراتتىق دايارلىق اتتى تاقىرىپتاردا سەكتسيالىق وتىرىستار ءوتىپ, جۇمىس توپتارىنىڭ باستى باعىتتارى بويىنشا باياندامالار جاسالدى.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
