سولاي دەي تۇرساق تا پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا مەن اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمدىگى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان رەسپۋبليكالىق اكەلەر فورۋمى جۇرتشىلىقتىڭ ۇلكەن ىقىلاسىن تۋعىزعانىن ايتقان ءجون.
بۇگىنگى قازاقستاندىق قوعامدى, سونىڭ ىشىندە وتباسىلىق قارىم-قاتىناستار اياسىندا اكەنىڭ ءرولى مەن مارتەبەسى ءوز دەڭگەيىنە سايكەس كەلە الا ما؟ بالالارعا تاربيە بەرۋ ىسىندە اكەلەردىڭ ءرولى مەن تيگىزەتىن ىقپالى تومەندەپ بارا جاتقان جوق پا؟ اتالعان فورۋمنىڭ قىزمەتى قازىرگى كەزدە كوپتەگەن قوعام مۇشەلەرىن الاڭداتىپ جۇرگەن وسىنداي ساۋالدارعا تولىققاندى جاۋاپ قايتارۋىمەن قۇندى بولدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. حالقىمىزدا «اكە – اسقار تاۋ» دەگەن ۇعىم مەن «اكە كورگەن وق جونار, شەشە كورگەن تون پىشەر» دەگەن ناقىل ءسوز بار. بۇل حالىقتىق قاعيدا اكەدەن اۋىسقان قاسيەت پەن اكە ارقىلى بەرىلگەن ۇلگى-ونەگەنىڭ بولەك, ايرىقشا ەكەنىن كورسەتەدى.
ويتكەنى اكە – وتباسىنىڭ تىرەگى. ونىڭ باستى قامقورشىسى مەن اسىراۋشىسى. راس, زايىبى مەن تۋعان ۇل-قىزدارىن ەشكىمنەن كەم قىلماۋ, تارىقتىرماۋ نيەتىمەن كوپ جاعدايلاردا تۇزدە ءجۇرىپ, بالا تاربيەسىنەن شەتكەرى قالعان اكەلەر دە از ەمەس. مۇنداي جاعدايدا وتباسىنداعى انا تاربيەسىنىڭ ىقپالى باسىمىراق تۇسەدى. قالاي دەگەندە دە ءبىر وتباسىنان وربىگەن پەرزەنتتەر ەر-ازاماتقا ءتان ەرىك-جىگەردىڭ مولدىعى, دەربەس شەشىم قابىلداي الۋ, ءوز ەلى مەن جەرىن شەكسىز ءسۇيىپ, ونى قورعاۋعا ءازىر بولۋ سەكىلدى قاسيەتتەردى بويلارىنا سىڭىرە بىلسە, بۇل تۇتاستاي قازاقستاندىق قوعام ءۇشىن دە قۇندى دەمەكپىز.
تالاس جوق, اكە دەگەن ارداقتى ات. اكەنىڭ وتباسى الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى قاي كەزدە دە جوعارى. اتتەڭ, شىركىن نە كەرەك, وسىنداي جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنبەي, وتباسىنان ايىرىلىپ, ءوزىنىڭ تۋعان پەرزەنتتەرىنە اليمەنت تولەۋدەن قاشقاقتاپ جۇرگەندەر دە كەزدەسەدى. مۇندايلاردى اكە دەۋگە دە اۋىز بارا بەرمەيدى. قانە, جاقسىلاپ ويلانىپ, تەرەڭگە ءبىر كوز جۇگىرتىپ كورەيىكشى. اكە دەگەنىمىز كىم؟ بۇعان اركىم ءارتۇرلى سيپاتتا جاۋاپتار قايتارۋى مۇمكىن. دەگەنمەن رەسپۋبليكالىق فورۋمدا اكەنىڭ مارتەبەسىنە قاتىستى ورامدى ويدى ءماجىلىس دەپۋتاتى باقىتبەك سماعۇل ايتتى. ول ءوز سوزىندە اكە بولۋ – قوعامنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنداعى ماڭىزدى الەۋمەتتىك ينستيتۋت دەگەن ءتۇيىن جاسادى.
قازىرگى كەزدە جاس جەتكىنشەكتەردىڭ بويىندا وتانشىلدىق پەن قازاقستاندىق پاتريوتيزم سەزىمىن قالىپتاستىرا ءبىلۋدىڭ ماڭىزى جوعارى. تۇپتەي كەلگەندە, مۇنىڭ ءوزى وتباسى تاربيەسىندەگى باسىم باعىتتاردىڭ بىرىنە اينالۋعا ءتيىس. ايتايىن دەگەنىمىز, ءدال وسى تۇستا اكەنىڭ اتقاراتىن ورنى جوعارى ەكەنىنە ەشكىم تالاس تۋعىزا المايدى. قازىرگى كەزدە ءدال وسى ءرولدى ودان ءارى كۇشەيتۋ قاجەتتىلىگى دە ايقىن كورىنۋدە.
قىسقاسى, قازىرگى كەزدە اكە ىقپالىن العا ۇستايتىن, ونى تۇتاستاي وتباسىلىق تاربيەمەن ۇشتاستىرىپ, ۇيلەستىرە الاتىن اكەلەر ينستيتۋتىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرەتىن كەز كەلگەن سەكىلدى. بۇگىندە ەلىمىزدە اكەلەردىڭ قوعامدىق قوزعالىسى دا جاندانىپ كەلەدى. وسى ورايدا فورۋمدا «قازاقستان اكەلەر وداعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى قۋانىش جۇماتاەۆ پەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇربەك ورشۋبەكوۆ جانە «بالبالا» وندىرىستىك ساۋدا كومپانياسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى قىدىرالى بولمانوۆ بالالارىن بەلگىلى ءبىر ماماندىق الۋىنا ىقپال جاساپ, ەڭبەككە باۋلۋ جانە بەلگىلى ءبىر كاسىپكە يكەمدەي ءبىلۋ ءىسى اكەلەردىڭ ءتول پارىزى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. فورۋمدا ءسوز العان شەشەندەر اكە تاربيەسىن كورمەگەن بالا جالتاق, جىگەرسىز ءارى جاۋتاڭكوز بولىپ وسەتىنىن مالىمدەدى. وسى كورىنىستەر ورىن الماۋ ءۇشىن قوعامدى ءتيىستى فاكتورلاردى ورنىقتىرۋ قاجەتتىلىگىنە توقتالدى. ءارى ولار جالپى ءبىلىم بەرەتىن بۇگىنگى رەسپۋبليكا مەكتەپتەرىندە ەر مۇعالىمدەردىڭ ۇلەسى از, ءتىپتى مۇلدەم جوققا ءتان ەكەنى جونىندە ماسەلە كوتەرىپ, وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا گرانتتار ءبولۋ كەزىندە ەر بالالاردىڭ ۇلەسىن ءوسىرۋ جونىندەگى ۇسىنىستارىن جەتكىزدى.
فورۋمدا پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءلاززات سۇلەيمەن وتباسىلىق قارىم-قاتىناستار ينستيتۋتىن دامىتۋ مەملەكەتىمىزدە بەلگىلەنگەن الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن جەتكىزدى. بۇل باعىتتا داستۇرگە اينالعان «مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىن وتكىزۋدىڭ ماڭىزى جوعارى. رەسپۋبليكالىق اكەلەر فورۋمىن وتكىزۋدەگى باستى ماقسات تا وتباسىلىق ينستيتۋتتىڭ كەم-كەتىگىن تۇگەندەۋ. وسىلايشا, ەلىمىزدە ءۇشىنشى رەت ونەگەلى اكەلەردىڭ باسىن قوسقان القالى جيىن ۇلكەن پىكىر الماسۋ الاڭىنا اينالىپ كەلەدى, دەدى ول.
ءتۇيىپ ايتقاندا, اقتوبەدە وتكەن اكەلەر فورۋمىنىڭ باستى ارقاۋى اكەلەر قوزعالىسىن دامىتۋ جونىندەگى شارالاردى تەرەڭدەتە تۇسۋگە قوزعاۋ سالا الۋىمەن ايقىندالادى. بۇل جونىندە فورۋمدا ارنايى قارار قابىلدانعانى وسى پىكىرىمىزدىڭ ايعاعى. اتالعان قۇجاتقا سايكەس «اكەلەر كەڭەسى» قوعامدىق بىرلەستىگى اياسىندا اتقارىلاتىن ىستەردىڭ اۋقىمى وسە تۇسۋگە ءتيىس. الداعى ۋاقىتتا اتالعان قۇرىلىمنىڭ بولىمشەلەرى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ۇلگىسى مول, ويى ورنىقتى, پىكىرى بايىپتى اكەلەرگە ۇلتتىق كوميسسيا اتىنان العىس حاتتار تابىس ەتىلۋى ولاردى مورالدىق تۇرعىدان قولداۋدىڭ ءبىر كورىنىسى بولعانى انىق.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
