كەڭسەلەردە ءىستى قازاق تىلىندە جۇرگىزۋ كەرەك دەگەن ماسەلەنى بۇدان بۇرىن دا گازەت بەتىندە قوزعاپ ەدىك. بۇل ماسەلە تۋرالى قازاقستاننىڭ ءاربىر سوۆەتتەر جيىلىسىندا دا ءھام بيىلعى بولىپ وتكەن جالپى رەسەيلىك كوممۋنيستەر پارتياسىنىڭ 12-ءشى جيىلىسىندا دا كوپ سويلەنىپ: ء«اربىر ايماقتا قاي حالىق كوپ بولسا, سول ايماقتىڭ كەڭسەلەرىندە ءىس سول جەرلىكتى-كوپشىلىكتى حالىقتىڭ تىلىندە ءجۇرسىن» دەپ قارار شىعارعان.
ال ەكىنشى تۇرمەن مۇنى بىلاي دەپ ايتقان:
«بۇرىنعى پاتشا زامانىندا كەمدىكتە بولعان, قازىر اۆتونوميا العان ۋاق حالىقتاردىڭ جەرلەرىندەگى مەكەمەلەردىڭ ىستەرى دە سول ۋاق حالىقتاردىڭ انا تىلىندە ءجۇرسىن» دەگەن.
بۇلاي قىلۋدان نە پايدا بار ەكەنىن ءھام پايدا بولسا, ول پايدا كىمگە بولاتىنىن كوپ باجايلاپ ايتپاسا دا, اركىمنىڭ ءوزى-اق بىلەر. سوندا دا قىسقاشا ايتىپ وتەيىك. اۆتونوميالى ۋاق حالىقتاردىڭ كەڭسەلەرىندە ءىس سول حالىقتىڭ ءوز تىلىندە جۇرسە, ول حالىقتىڭ جالپى ەڭبەكشىل, بۇرىنعى پاتشا زامانىندا پاتشانىڭ جاساۋىلدارىنىڭ تىزەسىن, ىزعارىن كورىپ قالعان قالىڭ نادان بۇقاراسى وزگە حالىقتاردىڭ بۇقارالارىمەن تەڭەلگەنىن ءىس جۇزىندە كورەدى. ۇكىمەتتىڭ ىستەگەن ىستەرىنە تۇسىنەتىن بولىپ, ءتارتىپ, زاڭ, جول-جوبالارمەن تانىسىپ, ۇكىمەت ىستەرىنە وزدەرى دە قاتىناساتىن بولادى. بۇرىن كەمدىكتە ءجۇرىپ, قاراڭعىلىقتا نادان بولىپ ارتتا قالعان, ەزىلىپ, باسى قاڭعىرىپ, توزىپ بارا جاتقان رەسەيدەگى قالىڭ ۋاق حالىقتاردىڭ سانسىز ەڭبەكشىلدەرى تەڭەلگەنىن كورىپ, سىلكىنىپ, كوزى اشىلىپ, سوۆەت ۇكىمەتىنىڭ قۇرىلىسى ءھام شارۋاشىلىق تۇزەتۋ ىستەرىنە كىرىسسە, رەۆوليۋتسيانىڭ بەكىنىپ, ىلگەرى باسۋ ىسىنە كىرىسكەن بولادى.
ولاي بولعاندا بۇل كەڭسەلەردە ءىستى جەرلىكتى, كوپشىلىكتى حالىقتىڭ انا تىلىندە جۇرگىزۋدەن سول حالىقتىڭ جالپى ەڭبەكشىل تابىنا دا – پايدا ءھام رەۆوليۋتسياعا دا – پايدا.
مىنە, مۇنى ءبىلىپ وتىرىپ, بۇل ىسكە شىنداپ جاردەم قىلماعان كىسى نە ەشنارسەگە تۇسىنبەيتىن ادام, نە ەڭبەكشىل تابىنا ءھام رەۆوليۋتسياعا شىن دوس ەمەس ادام.
قازاقستاندا ەڭبەكشى تابىنا قىزمەت قىلام, رەۆوليۋتسياعا قىزمەت قىلام دەگەن ادام قاي ۇلتتان بولسا دا بۇل ىسكە از بولسا دا قولىنان كەلەتىن قىزمەتىن شىنداپ كورسەتىپ قالۋى كەرەك.
قازاقستاندا قازاعى كوپ جەرلەردە, قازاقتان باسقا حالىقتاردان ءبىر دە ادام جوق جەرلەردە, ماسەلەن, قىرداعى بولوستار دا, بولوسنوي يسپولكومدار دا, اۋىلناي, اۋداندىق سوت ءھام ميليتسيا مەكەمەلەرىندە كەڭسە ىستەرى قازاق تىلىندە جۇرگىزىلۋگە قازىر قازاقستان ۇكىمەتى كىرىسىپ جاتىر. بۇل تۋرالى قازاقستاننىڭ ىشكى ىستەرىن باسقارىپ تۇراتىن كوميسسارياتى ءھام سوت ىستەرىن باسقارىپ تۇراتىن كوميسسارياتى كۇللى قازاقستانعا جارلىقتارىن جىبەرمەك بولىپ جاتىر.
قازاقستاننىڭ ىشكى ىستەرىن باسقارىپ تۇراتىن كوميسسارياتىنىڭ اتىنان قازاقستاننىڭ ءhار گۋبەرنيالارىنا كىسىلەر ءجۇرىپ جاتىر.
بۇل ءجۇرىپ جاتقان كىسىلەر ورىنبورداعى جۇمىسكەرلەر فاكۋلتەتىندە وقىپ جۇرگەن قازاق ەڭبەكشىلەرىنىڭ بالالارى.
بۇلار ءhار ويازعا بارىپ, ەلگە شىعىپ, الدىمەن بولىستىق يسپولكومداردىڭ كەڭسەلەرىنىڭ ىستەرىن قازاقشاعا اۋدارماق. ءىستى قالاي جۇرگىزۋىن ۇيرەتپەك, جونگە سالماق, نۇسقاۋلار كورسەتپەك.
بۇل وڭاي ءىس ەمەس, ۇلكەن اۋىر ءىس, ۇلكەن جاۋاپتى ءىس. بىراق قانشا قيىن بولسا دا بۇل تاپسىرىلعان ءىستى مويىندارىنا العان سوڭ, جۇمىسكەرلەر فاكۋلتەتىنىڭ بۇل بارا جاتقان جىگىتتەرى كوڭىلدەگىدەي ورىندار دەگەن سەنىمىمىز زور.
ەندى بۇل ءىستىڭ ءبىر قيىن جەرى – قازاقشا حات بىلەتىندەردەن كەڭسە ىستەرىن تۋرا نۇسقامەن دۇرىس جۇرگىزەتىن كىسىلەر از.
قازىرگى بۇل ىسكە شىنداپ كىرىسكەندە ءار گۋبەرنيانىڭ ىستەيتىن ىستەرى قازاقشا حاتشىلىق كۋرستارىن اشىپ, قىرعا, بولىستارعا حاتشى بولارلىق كىسىلەر دايارلاۋ. بۇعان بار كۇشتى جيناپ, اياماي كىرىسۋ كەرەك.
جانە قانداي بولسا دا ءاربىر اشىلعان كۋرستا قازاق تىلىندە كەڭسە ىستەرىن جۇرگىزۋ تاقىرىپتى نۇسقالار كورسەتەتىن بولۋ كەرەك. كەڭسە جۇرگىزۋ ىستەرىنە ورىسشا حات بىلمەيتىن بولسا دا قازاقشا حات بىلەتىن قازاق جىگىتتەرىن تانىستىرۋ قاجەت.
سوت كۋرستارىندا وقيتىن بولسىن, ميليتسيا كۋرستارىندا وقيتىن بولسىن, قازىنا, ازىق-ت ۇلىك, مۇعالىم كۋرستارىندا وقيتىن بارشالارى دا كەڭسە ىستەرىن جۇرگىزۋ نۇسقالارىن ءبىلۋى كەرەك.
ويتكەنى وسى ايتقان مەكەمەلەردىڭ ەل اراسىنداعى بۇتاقتارىنىڭ بارىندە ءىستى قازاق تىلىندە جۇرگىزەتىن بولادى. قايدا وقىپ جۇرسە دە, قازاق جىگىتتەرىنىڭ ءبارى دە كەڭسە ىستەرىن جۇرگىزۋىن بىلۋلەرى قاجەت.
قازاعى كوپ جەردە كەڭسە ىستەرىن قازاق تىلىندە جۇرگىزۋ رەتىندە ەل ارالاعان, قالا ارالاعان قىزمەتكەرلەردىڭ ءبارى دە جاردەم قىلىپ, جول كورسەتىپ, بۇل ماسەلەنىڭ ورىندالۋىن تەكسەرىپ وتىرۋى كەرەك.
مىنە, ءسويتىپ جۇمىلىپ جالپى كىرىسسە عانا بۇل ىستەن كوڭىلدەگىدەي جەمىس شىعادى.
كەڭسەلەردە قىزمەت ىستەرى قازاقشا جۇرگەندە عانا بۇل كۇنگە شەيىن قادىرسىز بولىپ كەلگەن, قازاقشا حات بىلەتىن ادامداردىڭ باعالارى ارتادى. جۇرت وقۋعا ىنتالىراق بولىپ كىرىسەدى.
بۇل – قازاقستاننىڭ جالپى ەڭبەكشىلدەرىنىڭ الداعى ءبىر تىعىز كەرەكتى ءىسى.
دايىنداعان ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
