ءدايىم وسىعان شۇكىرلىك ەتىپ, ىشتەي مەرەيلەنىپ, قۋانىپ تا جۇرەمىز. قازاق ءباسپاسوزى ارداگەرلەرىنىڭ وسىنداي ءبىر جارقىن شوعىرى ۋاقاپ قىدىرحانوۆ, سارباس اقتاەۆ, نۇرماحان ورازبەكوۆ, سابىرجان شۇكىر ۇلى, بەكبولات ادەتوۆ سىندى مارعاسقالارعا ارىپتەس, سىيلاس ءىنى بولىپ, عيبراتىن العانىمىزدىڭ عانيبەتتىگىن سەزىنۋدىڭ ءوزى قانداي دەسەڭىزشى. وسى ارادا سارباس اعامىزدىڭ كىتابىن سىيلاعان اۆتوگراف قولتاڭباسىنداعى: «الدىڭعى تولقىننان العان ءتالىمىڭ كىشىلىك پەن كىسىلىكتەن ەشقاشان تانباس دەپ سەنەمىن» دەگەن سەنىمىنە قالاي سەلكەۋ تۇسىرەرمىن؟!
بۇل اتالعانداردىڭ ىشىندەگى جاسى ۇلكەنى, جان تازالىعىن, ار سارالىعىن بويتۇمار ەتكەن سيرەك اعالاردىڭ ءبىرى ۋاقاپ قىدىرحان ۇلى دەپ پايىمدايمىن. ءوزىنىڭ ۇستازى, بارشامىزعا قادىرمەندى ءازىلحان ابىز نۇرشايىقوۆ ۋاقاڭ حاقىندا: «بىرگە ىستەگەن كەزىمدە مەن ودان ەكى ايرىقشا سيپات اڭعاردىم. ءبىرى – ەشقاشان قۇبىلمايتىن جىبەكتەي مايدا مىنەزى. ەكىنشىسى – ءسوز شەبەرلىگى» دەگەن ەكەن. وسى رياسىز پىكىر ءبىزدىڭ پايىمدى دا راستايتىنداي ءھام قوشتايتىنداي. ال ەندى باقانداي 20 جىل «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» وتىمەن كىرىپ, ك ۇلىمەن شىققان قىدىرحان ۇلىنىڭ ءسوز شەبەرلىگى, تىلىنەن ماي تامىزار ماقام-اۋەزەسى ءوز الدىنا ءبىر ادەمى الەم.
ۋاقاڭ «سق»-دا ىستەگەن جىلدارىن ناعىز جۋرناليستىك جانە ومىرلىك مەكتەپ بولدى دەپ سانايدى. ءا دەگەننەن ازاعانىڭ – ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ قولىنا ءتۇسىپ, «پارتيا تۇرمىسى» اتتى جەتەكشى بولىمدە ىستەپتى. وسىندا ءجۇرىپ باۋىرجان مومىش ۇلى, ىبىراي جاقاەۆ, ءسابيت مۇقانوۆ سىندى ەل ارداقتىلارىنىڭ ماقالا-سوزدەرىن ۇيىمداستىرادى. ۇزاق باعاەۆ رەداكتور بولىپ كەلگەسىن مال شارۋاشىلىعى بولىمىنە مەڭگەرۋشى ەتىپ قويادى. ىرىس-بەرەكەنى مولايتۋعا شاقىرعان ىزگى نيەتتى كوپ-كوپ ماقالالار جازادى.
سول كەزەڭنەن جۇرەككە جىلى تيەتىن ەستەلىك – 1973 جىلى «سق»-نىڭ كوشپەلى رەداكتسياسىمەن تەمىرتاۋدا بولۋى. سول جولى ۋاقاڭ باسقا ارىپتەستەرىمەن بىرگە بولاشاق تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ بولاشاق تۇڭعىش پرەزيدەنتىن العاش رەت كوردى. تەمىرتاۋ قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پاراساتى مەن تاپقىرلىعىنا ءتانتى بولىپ, سوزىنە ءسۇيسىنىپ, انىنە قاناتتانىپ قايتقان ەدى. سول جاقسىلىقتاردى جارىم ىرىسقا بالاپ جازعان دا بولاتىن. ءۇمىتى ونى الداماعانىن ءومىردىڭ ءوزى كورسەتتى.
ۋاقاپ قىدىرحان ۇلى قازاق باسپاسوزىندە قاداۋ-قاداۋ كورنەكتى ءىز قالدىردى. سىرت قازاققا ارنالعان ەلارالىق «شالقار» گازەتىن شالقار ايدىنعا شارىقتاتىپ شىعارعان دا وسى كىسىڭىز. ءوستىپ جەر ءجۇزى قازاعىنىڭ, شەتتەگى قانداس باۋىرلاردىڭ تاريحي وتانمەن تىلەك تابىستىرۋىنا قىزمەت ەتتى. ال ەندى يسلامتانۋشى رەتىندە تۋعان حالقى الدىنداعى ەڭ ۇلكەن ەڭبەگى, تارتقان ەڭ تولىمدى كادەلى سىيى قۇران كارىمنىڭ تۇسىندىرمەلى-ماعىنالىق ءتارجىماسىن جاساپ, حاقتىڭ ءسوزىن قازاققا العاش ءوز انا تىلىمىزدە جەتكىزۋى بولاتىن. بۇل – 1991 جىل. 200 مىڭ تارالىممەن شىققان قۇران كارىمنىڭ ءسۇيىنشى داناسى ەلباسىنا سىيلاندى.
سونىمەن بىرگە ۋ.قىدىرحان ۇلىنىڭ ءتۇن قاتىپ, ءتۇس قاشقان جۋرناليستىك جانتالاستا ءجۇرىپ «شاڭقاي ءتۇس», «تاڭ نۇرى», «تاسقاينات», «التىناي», «ساعىنىش سازدارى», «اتتەڭ, التاي-مارقاكول», ء«وز ەلىم – وزەگىم» سياقتى پروزالىق توعىز كىتاپ تۋدىرعان تاعدىرلى جازۋشى ەكەندىگىن اڭدار ەدىڭىز.
ەلىمىزدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى, قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى, بيىلعى جىلدىڭ سوڭىندا, قۇداي قالاسا, سەكسەن بەستىڭ سەڭگىرىنە شىعاتىن سەرگەك اعامىز ءوزىنىڭ «ەگەمەنىنە» ارقاشان ادال. ءار ءنومىرىن قالت جىبەرمەي, كوز كورىڭكىرەمەسە دە, كۇندەلىكتى لۋپامەن قاراپ وقىپ وتىرعان ارداگەرىمىزدەن اينالىپ كەتپەيمىز بە!
قازاق ءباسپاسوزى سەركەلەرىنىڭ ءبىرى, كورنەكتى قالامگەر سارباس اقتاەۆ كەزىندە كوكشەتاۋدا وبلىستىق گازەتتىڭ ادەبيەت-مادەنيەت ءبولىمىن باسقارىپتى. ءوزى ەركەش يبراھيمگە ۇزەڭگىلەس ءىنى اقىن. ورىسشا-قازاقشاعا بىردەي, فەلەتونشىلىق اتاعى دا دۇردەي. ءوستىپ جۇرگەندە تىڭ ولكەسىنىڭ وبلىستارىندا قازاق ءتىلدى گازەتتەر جابىلىپ, وبلىستىق ورىس گازەتى سارباستى قىزمەتكە الايىن دەپ تۇرعان جەردە بىرەۋلەر ونى جامانداپ العىزباي قويىپتى-مىس. ولاي بولسا... دەپ ىزالانعان اقتاەۆ الماتىعا ءبىر-اق اتتانىپ, ايدى اسپانعا شىعارىپ, از جىلدا بۇكىل قازاقستانعا ءماشھۇر اتاقتى جۋرناليسكە اينالعان.
ءيا, سارباس كوكەمىز شىنىمەن دە وزىنەن كەيىنگى نەشەمە بۋىن, بىرنەشە تولقىن قازاق جۋرناليستەرىنىڭ اسقار تاۋداي اعاسى, الپىس جىل بويى اتتان تۇسپەي, ءباسپاسوزدىڭ ساليقالى ساردارى دا, ءسوز ونەرىن ورگە سۇيرەگەن سەرەك ساربازى دا بولا ءبىلدى. سىرباي اقىننىڭ قولداۋىمەن الماتىعا كەلگەننەن كەيىنگى كەزەڭدەگى جۋرناليستىك, قالامگەرلىك, قايراتكەرلىك تە قارىمدى جولى قاۋىمنىڭ كوز الدىندا. «ارا-شمەل» جۋرنالىندا اي سايىن ءبىر فەلەتوندى ورىسشاعا, ءبىر فەلەتوندى قازاقشاعا قوتارىپ, ءۇشىنشىسىن ءوزى جازىپ وتىردى.
مۇنداي بەساسپاپتى الماتى وبلىستىق «جەتىسۋ» گازەتىنىڭ رەداكتورى ءابدۋالي قاراعۇلوۆ «ارا-شمەلدىڭ» باس رەداكتورى ءجۇسىپ التايباەۆتان تابانداپ وتىرىپ ارنايى قالاپ الدى. سويتكەن سارباستىڭ توعىز جىل ورىنباسار بولعاندا «جەتىسۋدىڭ» رەسپۋبليكاداعى وبلىستىق گازەتتەر ىشىندە تاقىرىپتى قامتۋدا دا, كوكەيكەستى ماسەلەلەردى كوتەرۋدە دە, تانىمدىق-كوركەمدىك تۇرعىدان دا موينى وزىق بولۋىن نەگىزگى قامتاماسىز ەتۋشىلەردىڭ ءبىرى بولعانىن ەشكىم دە وتىرىك دەي الماس. ودان سوڭ اعا گازەت «سوتسياليستىك قازاقستانداعى» ۇزىن-ىرعاسى 17 جىلدىق ورىنباسارلىعى كەزىندە دە وسى جاۋاپكەرشىلىك پەن سەنىم, العىرلىق پەن بيىك تالاپ, شىعارماشىلدىق پەن شىنايىلىق ءۇردىسى ساقتالىپ, جاڭا ساتىعا, نەعۇرلىم جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلە تۇسكەنى انىق.
ەڭ الدىمەن باسشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە ساكەڭ «جەتىسۋدا» دا, «سوتسياليستىك قازاقستاندا» دا گازەتكە جاقسى كادر, جۇيرىك جۋرناليستەر تارتۋعا مۇددەلى ىقىلاسپەن پەيىلدەنە اتسالىستى. بۇگىنگى ءنومىردى شىعارۋ. ەرتەڭگىسىن جوسپارلاۋ. نە سان ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى. قالا بەردى, ورتالىق كوميتەتكە ساۋاتتى انىقتاما دايىنداپ وتىرۋ دا ورىسشاعا جەتىك ورىنباساردىڭ موينىندا بولاتىن. وسىنداي ىرعىن جۇمىستىڭ ىعىندا قالماعان العىر دا ىقتياتتى اقتاەۆتىڭ ايىنا ءبىر جاقسى وچەرك بەرمەگەن كەزى كەمدە-كەم. ءسويتىپ ءجۇرىپ, ەڭبەكقورلىعى سونشا, ون ەكى رومان, جيىرماعا جۋىق حيكايات اۋدارىپ, قازاق وقىرمانىنا ولجا سالعان ەكەن.
سوڭعى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە ازاتتىعىمىزدىڭ رۋحىمەن ۇندەسكەن «حانزادانىڭ قاسىرەتى», «ابىلايدىڭ اق جولى», «قازاق حانىمدارى», «التىن قالام» اتتى تاريحي-تانىمدىق تۇرعىداعى, دەرەكتى ادەبي-كوسەمسوزدىك ەسسەلەر جانرىنداعى ايدىندى كىتاپتار تۋدىرۋى كورنەكتى قالامگەر سارباس اقتاەۆتىڭ باسپاسوزدەگى قايراتكەرلىگىنەن بولەك, كوركەم ادەبيەتتەگى دە شىعارماشىلىق ەرلىگى دەپ باعالاعانىمىز ابزال. تەكتى تۇلپار تەگەۋرىندى شابىسىنان ءالى دە تايعان جوق.
ءوز قاتارلاستارىنىڭ, قالامداستارىنىڭ ىشىندە ءومىر مەكتەبىندە شاربولاتتاي شىڭدالعان قايسار قارانارلىعىمەن, ۇلتجاندى ۇستانىمىمەن بىربەتكەي تۋراشىلدىعىمەن امبە باتىلدىعىمەن ەرەكشەلەنەتىن تۇرپاتى بولەگى نۇرماحان ورازبەك اعامىز-دى. تىپتەن, بۇل كىسىنىڭ 1955 جىلى مەكتەپ بىتىرە سالا ء«بىز دە تىڭعا بارامىز» دەپ «لەنينشىل جاسقا» سۋرەتى جاريالانعان. الماتى وبلىسىنىڭ «ىلە» سوۆحوزىندا, قوستانايداعى سوكولوۆ-سارىباي كومبيناتىندا بىرەر جىل ىستەگەندە تىڭگەرلەردىڭ تۇرپايىلىعىنان جۇرەگى شايلىققانى سونشا, قازگۋ-دى بىتىرەردەگى ديپلوم جۇمىسىنان ۇستازدارى ۇلتشىلدىق تاۋىپ, ارا تالاعانداي قالعان-دى. ايتەۋىر, سول كەزدەگى «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ رەداكتورى, مەملەكەتتىك ەمتيحان كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قاسىم ءشارىپوۆ بۇل كولدەنەڭ كيلىككەن قيامەتتەن زوردىڭ كۇشىمەن سۇيرەپ الىپ شىققان-دى.
سودان سوڭعى الپىس جىلداي عۇمىردىڭ دەنى قالام ەڭبەگىنە ارنالىپتى. وسى سالادا كوررەكتورلىقتان, فوتوتىلشىلىكتەن باستاپ باس رەداكتورلىققا, باسپا ديرەكتورلىعىنا دەيىنگى, اۋداندىق گازەتتەن باستاپ وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق باسىلىمدارعا دەيىنگى جولدان ءوتىپتى. قاراپ وتىرساڭ, بىلتىرعى سەكسەن جىلدىعىنا جەتە الماي كەتكەن جانى ءجانناتتا بولعىر قايراتكەر اعا نۇرماحان ورازبەك ءوز ومىرىندە بۇرالاڭ-بۇلتارىس, ۇلكەندى-كىشىلى قاقتىعىس شايقاستاردى باسىنان مول وتكەرىپتى. ءسويتىپ كۇرەسكەرلىك ءھام قايراتكەرلىك تاجىريبەسى جينالىپتى. سونىڭ ءبارى كوزگە ءتۇسۋ, ەرلىك جاساۋ ءۇشىن ەمەس, ارينە ادىلەت ءۇشىن.
«لەنينشىل جاستا» قىزمەت ىستەگەنىندە: ء«بىز تەگىن تانىمايتىن يۆان بولمايىق» دەپ جازسا دا; قازاقستان لكسم ورتالىق كوميتەتىندە: «مۇحتار ماعاۋيننىڭ «قوبىز سارىنىنا» كومسومول سىيلىعىن بەرۋ كەرەك» دەپ بۇلقىنسا دا; «سوتسياليستىك قازاقستاندا» پارتيانىڭ جەلبۋاز قاۋلىلارىنان جاقسىلىق كۇتۋدەن جالىعىپ, «ورازبەكوۆ – ساياسي ساۋاتسىز» دەگەن اتقا قالسا دا; پارتيا تاريحى ينستيتۋتى مەن قازتاگ-تا بيىك ساتىلارداعى جاعىمپازدىقتان جيرەنسە دە – ءبىر نارسە انىق – نۇرماحان ورازبەكتىڭ ءوزىنىڭ اينىمايتىن مىنەزىندە, تۋراشىل ۇستانىمىندا قالعاندىعى.
سوۆەت-كەڭەس زامانىندا «قازاق ىزدەپ ءجۇرمىز» دەپ ماقالا باستىرسا دا سول. اقىر اياعى ءوزى باسقارعان قاراعاندىنىڭ وبلىستىق پارتيالىق گازەتىنىڭ باسىنداعى 70 جىل بويى مىزعىماي تۇرعان «بارلىق ەلدەردىڭ پرولەتارلارى, بىرىگىڭدەر» دەگەن ۇراندى الىپ تاستاپ, قازاقتىڭ: «باس كەسپەك بولسا دا, ءتىل كەسپەك جوق» دەگەن ماتەلىمەن ءبىرىنشى بولىپ اۋىستىرسا دا سول. ازاماتتىق پارىزىنا, ار ۇستانىمىنا ادالدىعىنان ەدى. 1991 جىلعى گكچپ-نىڭ ب ۇلىگىن بۇكىل كەڭەس وداعى بويىنشا ەش تايسالماستان: «بۇل – مەملەكەتتىك توڭكەرىس!» دەپ گازەت بەتىندە اشىق مالىمدەگەنى دە سودان. سويتكەن نۇرماحان ورازبەك اعامىزدى كۇللى قازاق جۋرناليستەرى: «قاھارمانىم!» دەپ قاستەرلەسە كۇبا-قۇپ.
قازاق ءباسپاسوزىنىڭ وسى نۇرەكەڭ سىپاتتاس تاعى ءبىر قارانار قايراتكەرى سابىرجان شۇكىر ۇلى تۋرالى تولعامىمىزدى, وكىنىشكە قاراي, وتكەن شاقتا ايتۋعا ءماجبۇرمىز. سابىرجان اعانى العاش كورۋىم, ءسىرا, 1990 جىلدىڭ كۇزىندە بولار. «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتى باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارلىعىنا بەكىپ وتىردى دەگەن حاباردى ەستىپ, ءوزىنىڭ ەجەلدەن بەرگى ەجەتتەس دوسى بەكبولات ادەتوۆپەن بىرگە قۇتتىقتاپ شىعۋعا كابينەتىنە كىرگەنبىز. تۇرپاتى كەلىسكەن زور دەنەسى, ءازىل-قالجىڭعا بەيىم اقجارقىن كەلبەتى, ادەپتەن اسپاس ۇستامدىلىعى ادامعا بىردەن-اق ۇنامدى اسەر قالدىرعانداي-دى. ءبىزدىڭ ارامىزدا سول كۇننەن باستاپ كوزگە كورىنبەس ءبىر سىيلاستىق ورنادى. ءبىراز جىلدار بويى اعا گازەتتىڭ تورعاي وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى بولعان, ودان ءبولىم مەڭگەرۋشىسى ەتىپ الماتىعا, ورتالىق اپپاراتقا الدىرعان.
ءبىر جايتقا نازار اۋدارعاندى ءجون كورەمىن. س.شۇكىر ۇلىنىڭ «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ 1990 جىلعى 17 ساۋىرىندەگى سانىندا جارىق كورگەن «كىشى 37» ەمەس پە؟» اتتى ماقالاسى قوعامدا ۇلكەن سەنساتسيا تۋدىرعانى ءالى ەسىمىزدە. بۇل 1986 جىلعى جەلتوقسان ادىلەتىن جوقتاپ, اقىرىپ تەڭدىك سۇراعان العاشقى ماقالالاردىڭ ءبىرى بولاتىن. كەڭەستىك قىزىل ساياسات ءالى دە ۇستەم. بىراق وسىنداي قازاق مۇددەسىن قورعاعان, كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىققان ساياسي ساراپتامالاردى دا, حالقىمىزدىڭ جۇرەر باعىت-باعدارىن بايىپتاعان بايسالدى وي-تولعامداردى دا ساكەڭ بىلىكتىلىكپەن, ءارى باتىل تۇردە كوپتەپ جازدى. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تىلەگىن تىلەدى. «قازاق تەك قازاقتىعىنان ايىرىلماسا عانا تاريح كوشىندە بولا الادى» دەپ الاشتىڭ اسقاق مۇراتتارىنا ۇندەدى. قازاقتىڭ اتا جۇرتىنا كوز الارتىپ, الا قويدى بولە قىرىققان ارام ويلىلارعا «تاريح ت ۇلىپقا موڭىرەمەيدى» دەپ كەسىپ ايتار كەسەك سوزبەن تويتارا جاۋاپ قايتارۋدى ءوزىنىڭ ازاماتتىق بورىشى ساناعان دا اياۋلى اعا سابىرجان شۇكىر ۇلى بولاتىن.
1991 جىلدان باستاپ ساكەڭ قولىنا العان «سۇحبات» اپتالىعىنىڭ تاۋەلسىز ۇلتتىق ءباسپاسوزىمىزدىڭ قاز-قاز باسقان باستاپقى تاريحىندا الار ورنى ەرەكشە. «سق»-دا شىڭدالعان تاجىريبەلى جۋرنالشى باسىلىمنىڭ بۇرىنعى جالاڭ ۇگىت-ناسيحاتتىق جاداعاي ميسسياسىن وزگەرتىپ, اۋقىمدى ماقسات-مىندەتتەر جۇكتەگەن ساياسي-ەكونوميكالىق ۇلتتىق اپتالىق گازەت دارەجەسىنە كوتەرگەنىن كوزى قاراقتى جۇرتشىلىق ۇمىتا قويعان جوق.
ال ەندى سابىرجان اعانىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن ارقاۋ ەتكەن تالاي وتكىر ماقالالارى, بايىپتى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى, پىكىرتالاستارى قازاق ءتىلى جولىنداعى قاجىرلى دا قايسار كۇرەستىڭ شەجىرەسىنەن وشپەي ساقتالار ونەگە ەدى-اۋ. ولاردىڭ كەزىندە جۇرتشىلىق كوزىندە «انا ءتىلى» گازەتىنىڭ دە ءباسى مەن بەدەلىن بيىككە اسىرعانى بەلگىلى. سول ءۇشىن اقسەلەۋ سەيدىمبەكتەي ايكولدەر ارداق تۇتتى. قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى قۇدايبەرگەن جۇبانوۆتىڭ ۇلى, فيلولوگ عالىم اسقار جۇبانوۆ: «قازاق تىلىنە شىن جانى اشيتىن ادام – ءسىز دەپ بىلەم» دەپ ءىلتيپات تانىتتى. وسى قاسيەتىن تاپ باسىپ تانىعان حالىق جازۋشىسى ءابىش كەكىلباەۆ ارداقتى ساكەسىن: «قارىمدى ويشىل, ارلى ازامات, قابىرعالى قالامگەر, قازاق رۋحانيات كەڭىستىگىندە ءوز تۇنىعىن, ءوز ارناسىن ساقتاعان ساليحالى تالانت» دەپ اعىنان جارىلعان ەكەن. ابەكەڭدەي ابىز ايتقان اقيقات باعاعا ءبىزدىڭ دە قول قويماسقا ءاددىمىز جوق.
بەس قاسقانىڭ ىشىندەگى تاعى ءبىر بەلدى قالامگەر ءبىزدىڭ بەكەڭ. كوبىمىزدىڭ-اق جۋرناليستيكاداعى كوكەمىز, العا سالار ايبىنىمىزداي ايكول اعامىز بەكبولات ادەتوۆ. الداعى تامىزدا سەكسەنگە كەلىپ جاتسا دا قاشانعىسىنشا جانى شۋاق, كوڭىلى ميات. قۋناق تا سەرگەك. بەكەڭ وزىنە عانا ءتان مول مەيىرىممەن جىميعاندا اعانىڭ دارقان جانىنىڭ نۇرىمەن ايالانىپ, ءدايىم قۋانىپ قالاتىنىمىز دا راس. قىزمەتتى بەرتىندە عانا قويسا دا, قولىنان قالامى تۇسپەگەن. شىنىندا دا «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» جەتپىسىنشى-سەكسەنىنشى جىلدارداعى ءمۇيىزى قاراعايداي ءبولىم مەڭگەرۋشى سەركەلەرىنىڭ ءبىرى, «قاينار» باسپاسى مەن «قازاقستان كوممۋنيسى» جۋرنالىندا كورنەكتى ءىز قالدىرعان, ون جىل بەدەرىندە «اۋىل» («دالا ديدارى») جانە ء«داۋىر-ۆرەميا» اتتى ەكى بىردەي رەسپۋبليكالىق گازەتتىڭ باس رەداكتورى بولعان بەكبولات ءابيىر ۇلىنىڭ قازاق باسپاسوزىندەگى قالام-قايراتى مەن ابىروي-بەدەلى, قابىرعالى قايراتكەرلىگى ەل-جۇرتقا ەجەلدەن ءمالىم.
جاس بەكبولات 1962 جىلى قازاق ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن سوڭ ەكى مارتە تورعايدا, ودان الماتى وبلىستىق «جەتىسۋ» گازەتىندە قالامىن ۇشتادى. ماقالانى وقتاۋداي جۇتىندىرىپ شىعارۋ, ولپى-سولپى ارتىق ءسوز قوسپاۋ, ساياسي ۇستامدىلىعىن ساقتاۋ ورايىندا پارتيالىق جۋرنالدا قۇرمانبەك ساعىندىقوۆتان دا ءبىراز ساباق الدى. دەگەنمەن دە ناعىز ۇلكەن, سالۋالى مەكتەپتەن «سوتسياليستىك قازاقستاندا» ءجۇرىپ ءوتتى دەسەك, ءبىر وتىرىگى جوق. بەكەڭنىڭ ءوزى وسى پايىمعا قول قويعان. ءار ءسوزدى سالماقتاپ, سارالاپ, ەكشەپ قولدانۋعا, اۋا جايىلىپ كەتپەۋگە ۇيرەتكەن وسى مەكتەپ. ءبىزدىڭ ارداگەرىمىز قازىرگى «ەگەمەننىڭ» دە سول بايسالدىلىق, سارابدالدىق ءداستۇرىن ساقتاعانىنا قۋانادى.
ءوزىن اۋەلدە سارباس اقتاەۆتىڭ شاقىرۋىمەن تورعاي وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشى بولىپ جۇرگەنىندە الماتىعا, اپپاراتقا ساپار بايجانوۆ الدىرتىپتى. ۇجىمعا بىردەن باۋىر باسىپ, ارالاسىپ كەتتى. رەداكتور ساپاكەڭنىڭ ءبىر جاقسى جەرى – اركىمنىڭ دارالىعىن كورە ءبىلدى, باعالاي ءبىلدى. ال ءبىرىنشى ورىنباسار بالعابەك قىدىربەك ۇلى قاتاڭ ءتارتىپتىڭ ادامى بولىپتى, وزىنەن جۇرت ىعىنىپ تۇرىپتى. سول باكەڭ دە قالامى قارىمدى, دارىندى جىگىتتەردىڭ قادىرىنە جەتىپ, ەركەلەتىپ ۇستاپتى.
وسىنداي مەكتەپتەن وتكەن بەكبولات اعامىزدىڭ ءوزى دە پاراساتتى رەداكتور, عيبراتتى تالىمگەر بولدى. ەكى مارتە اعانىڭ ورىنباسارى بولعان كەزىمىزدە بۇعان ءبىزدىڭ دە كوزىمىز ابدەن جەتكەن ەدى. قاجەتتى جەرىندە تالاپشىل ۇستانىمنان دا اينىمايتىن. كەيىنىرەك ونشاقتى جىلدىڭ جۇزىندە ت.رىسقۇلوۆ اتىنداعى ەكونوميكا ۋنيۆەرسيتەتىندە «مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ» جەتەكشىسى بولعانى بار. سوندا ءبىر بەلگىلى عالىم ماقالاسىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي جۋرنالىنا باسپاعانىنا شامدانىپ: «سەن مەنىڭ كىم ەكەنىمدى بىلەسىڭ بە؟ مەن – اكادەميكپىن» دەگەن عوي. بەكەڭ ج ۇلىپ العانداي: «مەن دە ءوز ءىسىمنىڭ اكادەميگىمىن. ءسىز اكادەميك بولساڭىز جۋرنالعا جامان ماقالاڭىزدى نەگە تىقپالايسىز؟» دەپ ءۋاج ايتادى. بەلگىلى اكادەميك ۇيالىپ قالىپ, قاتەلىگىن ءتۇسىنىپ, ماقالاسىن قايتىپ الىپ تۇزەتىپ اكەلىپتى.
مىنە, ءبىزدىڭ ارداگەر جۋرناليست اعالارىمىز وسىنداي. ارقايسىسى ءوز ءىسىنىڭ ءبىر-ءبىر اكادەميگى بولعان. كەيىنگى جاس تولقىن جاڭاشىل ۇردىستەردى يگەرۋمەن قاتار الدىڭعى بۋىننىڭ وسى بەس قاسقا سىن اقتانگەرلەرىنەن ۇلگى-عيبرات الماعى ءلازىم.
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان»
