«ەلباسى ن.نازارباەۆ قازاقستاندىق وتباسىلاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا جانە ولاردىڭ باسپانالى بولۋىنا باسا نازار اۋدارادى. وسى ورايدا پرەزيدەنتتىڭ «7 – 20 – 25» باعدارلاماسىن بەكىتۋى وسى ماڭىزدى ماسەلەدە كوپتەگەن قازاقستاندىقتاردىڭ باسپانالى بولۋىنا دەگەن قامقورلىعىنىڭ كورىنىسى. باعدارلاما قاتارداعى قازاقستاندىق وتباسىلاردىڭ تۇرعىن ۇيگە قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرادى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2017 جىلدان باستاپ «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
ونىڭ باستى وپەراتورلارىنىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا جىل سايىن 10 ملن شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋگە مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. وسى ورايدا بۇل باعدارلامالارعا ايەلدەردىڭ قاتىسۋى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ەرەكشە نازارىنا الىنادى», دەدى وتىرىستى اشقان گ.ابدىقالىقوۆا. مەملەكەتتىك حاتشى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ يپوتەكاعا قولجەتىمدىلىك, جالعا بەرىلەتىن جانە كوممەرتسيالىق تۇرعىن ۇيلەر سالۋ, ۇلەستىك قۇرىلىس ماسەلەلەرىن شەشۋ ماسەلەسىنە باعىتتالىپ وتىرعانىنا كەڭىنەن توقتالدى.
وتىرىس بارىسىندا «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنىڭ وكىلى اباي سارقۇلوۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ەل ەكونوميكاسىنداعى ورنى ەرەكشە ايەلدەر كاسىپكەرلىگى جەدەل دامۋ ۇستىندە ەكەنىن جەتكىزدى. بۇل – ازيا دامۋ بانكى, ەقدب سەكىلدى حالىقارالىق ينستيتۋتتاردىڭ ماقساتتى تۇردە ايەلدەر كاسىبىن دامىتۋعا قولداۋ كورسەتۋىنىڭ ناتيجەسى. 2010 جىلدان باستاپ ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن شاعىن نەسيەمەن قامتۋ باعدارلاماسى بويىنشا جەڭىلدەتىلگەن شارتتارمەن 1654 ادام جالپى سوماسى 14,3 ملرد تەڭگە مولشەرىندە نەسيە العان.
سونىمەن بىرگە «دامۋ» قورى دا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020», «ەڭبەك» باعدارلامالارى بويىنشا ايەلدەردى قولدايدى. وسى ورايدا ايتا كەتەر جايت, جىلدان-جىلعا كاسىپكەر ايەلدەر سانى ارتۋدا. «ولار كوبىنە كونديتەرلىك سالادا, نان جانە توقاش ءوندىرىسى سالاسىندا كاسىپ اشادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا, سۇلۋلىق سالوندارى مەن تىگىن اتەلەسىن اشۋ بويىنشا دا جوبالار كوپ. ايەلدەر ءوزى اشقان كاسىپتەرىن وتە ساۋاتتى جانە ۇقىپتى, جاۋاپتى جۇرگىزەدى», دەدى ول.
بۇدان سوڭ ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى اياسىندا اۋىلدىق جەرلەردەگى كاسىپكەر ايەلدەردى قارجىلىق جانە قارجىلىق ەمەس تەتىكتەر ارقىلى قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى رۇستەم قۇرمانوۆ باعدارلاما ارقىلى اۋىلدىق جەرلەردەگى كاسىپكەرلەر قارجىلاندىرىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى بۇل باعدارلامانىڭ بيۋدجەتى 27 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, كاسىپكەرلەرگە 6,7 مىڭ نەسيە بەرىلسە, ونىڭ 2,3 مىڭىن كاسىپكەر ايەلدەر العان. ء«بىز ەكى باعىت بويىنشا قارجىلاندىرامىز, ياعني اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىسى جوق بيزنەس بولىپ بولىنەدى.
اتاپ ايتقاندا, بيزنەستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىسى جوق بيزنەس تۇرلەرى بويىنشا نەسيەلەردى نەگىزىنەن ايەلدەر الادى. ارينە ولاردىڭ اۋىلداعى ينفراقۇرىلىمدى دامىتىپ جاتقاندىعى قۋانتادى. بۇل رەتتە شاشتاراز, تىگىن سالوندارى, ناۋبايحانالار اشىلۋدا», دەدى ول. سونداي-اق «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرگە «باستاۋ بيزنەس» جوباسى جۇزەگە اسۋدا. ول اۋىلدىق جەرلەردەگى ءوز-ءوزىن ەڭبەكپەن قامتۋشىلاردىڭ جانە جۇمىسسىزداردىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. جوبا بويىنشا 14 وبلىستان بارلىعى 15 مىڭ ادام وقىتىلسا, ونىڭ 41,5 پايىزدىق ۇلەسى ايەلدەر ەنشىسىندە ەكەن.
وتىرىس سوڭىندا مەملەكەتتىك حاتشى گ.ابدىقالىقوۆا مەملەكەتتىك ورگاندارعا بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى.
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
