ءوز باسىم وسى اۋىلعا تاراز قالاسىنان كوشىپ كەلدىم. ماقساتىم ەندى اۋىل مەديتسيناسىن جانداندىرۋ, الىس جاتقان تۋعان جەردى كوركەيتۋ ەدى. وعان دا ءبىرتالاي جىل ءوتتى. مەن باس دارىگەر بولعان ۋاقىتتا اۋىلدا بىردە-ءبىر انا مەن بالا ءولىمى بولعان جوق. باسقاسىن ايتپاعاندا وسىنى ءوزىمنىڭ ۇلكەن جەتىستىگىم دەپ سانايمىن.
پرەزيدەنتكە, ۇكىمەتكە ەش وكپە جوق. جاڭادان دارىگەرلىك امبۋلاتوريا سالىپ بەردى. اۋىلدىڭ مەكتەبى دە جاڭا. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى ءبىزدىڭ اۋىلعا دا شاپاعاتىن تيگىزدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2018 جىلعى حالىققا جولداۋىندا ۇلكەن ويلار بار. وكىنىشتىسى سول, اۋىل ادامدارى استانادا ايتىلعان باستامالاردى ودان ءارى جالعاستىرۋعا, جاڭا ىستەرگە ءوز ۇلەسىن قوسۋعا تالپىنا قويمايدى. ويتكەنى جەرلەستەرىم كەرىسىنشە تابىستى جۇمىس ىستەپ تۇرعان اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپورنىن تاراتىپ تىندى. بۇل تاراتۋ ءبارى ورتاق ەتىپ بىرىككەن جەر ۇلەستەرىن 2013 جىلى قايتا جەكە-جەكە الىپ كەتۋدەن باستالدى. وسىلايشا ورتالىعى ءبىزدىڭ اۋىل بولعان, بۇكىل وبلىستا جاقسى اتىمەن تانىس «پودگورنىي» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ تامىرىنا بالتا شابىلدى. 5 مىڭ باس قويى, ەكى مىڭ باستان ارتىق سيىرى, ءبىر مىڭ باستان ارتىق جىلقىسى بار ۇلكەن ۇجىم ەدى. كەزىندە 20 مىڭ گەكتارعا دەيىن استىق ەككەن. دۇرىس اگروتەحنيكالىق شارالار ارقاسىندا گەكتارىنا 30-40 تسەنتنەردەن استىق جينايتىن. ونى ءوز ديىرمەنىندە ۇن ەتىپ تارتاتىن. ساۋىلعان سۇتتەن قايماق, ىرىمشىك شىعاراتىن, نان ونىمدەرىن پىسىرەتىن تسەحتارى بار ىرگەلى شارۋاشىلىق ىدىرادى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءبىر بولىگى ۇلەستەن شىعىپ, وزدەرىنە ءتيىستى جەر تەلىمدەرىن بۇل جاقتا مۇلدە تۇرمايتىن پىسىقتارعا جالعا بەرۋىنىڭ سوڭى وسىلاي بارشامىز ءۇشىن قاسىرەتكە اينالدى. اۋىزبىرلىك كەتكەن سوڭ ينۆەستورلاردان ايرىلدىق.
ءوزىمىزدىڭ اكتسيونەرلىك قوعامىمىز بار كەزدە اۋىلدا تىرلىك قىزىپ جاتاتىن. ال مىنە, بەس جىل بولدى ماشينا-تراكتور ستانساسى قيرادى. گاراج جاقتىڭ جولىنا ءشوپ شىعىپ كەتتى. تسەحتار يەسىز قالىپ, اقىرى قيراتىلدى. «پودگورنىي» اكتسيونەرلىك قوعامى ليزينگكە العان امەريكالىق تراكتورلار مەن كومبايندار قاڭتارىلىپ تۇر. ولار ءۇشىن ۇلكەن القاپ كەرەك. ال اركىم ۇلەسىن الىپ, جەر تالاپايعا تۇسكەن سوڭ مۇنداي قۋاتتى تەحنيكا نە ىستەسىن.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا: «اگرارلىق ساياسات ەڭبەك ونىمدىلىگىن تۇبەگەيلى ارتتىرۋعا جانە وڭدەلگەن ءونىمنىڭ ەكسپورتىن ۇلعايتۋعا باعىتتالۋى كەرەك» دەگەن بولاتىن. قۋاتتى تەحنيكا قاجەتسىز بولعان جاعدايدا ەڭبەك ونىمدىلىگىن قالاي ارتتىرماقپىز؟ ونىڭ ۇستىنە وسى جولداۋدىڭ كوپ بولىگى تسيفرلى تەحنولوگيانى جەرگىلىكتى جەرگە دەيىن جەتكىزۋدى كوزدەيدى عوي. «پودگورنىي» اق وعان دا لايىقتى جاۋاپ بەرە الاتىن ۇجىم ەدى. ءبىزدىڭ اۋىلدىقتار بولسا سول تسيفرلى تەحنولوگياسى بار تەحنيكانى اكەلگەن كاسىپورىننان ءوز ەرىكتەرىمەن باس تارتىپ, ەندى ەسكى كەڭەستىك تەحنيكاعا جۇگىنىپ قالدى.
ءبارىنىڭ باسى قوسىلىپ تۇرعاندا ۇجىمدى ءسابيت سۇلتان اتتى ىسكەر ازامات باسقارعان. ول بىرنەشە رەت ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وبلىستى ارالاعاندا وزات شارۋاشىلىقتى كورسەتكەن, قانشاما تسەحتار سالىپ, استىقتى, ءسۇت پەن ەتتى وڭدەۋدى قولعا العان, سول ءونىمدى شەتەلگە دەيىن ەكسپورتتاعان بىلىكتى باسشى ەدى. ءبىراز اۋىلدىقتار الدەكىمدەردىڭ ازعىرۋىمەن تيەسىلى جەردى ءبولىپ العان سوڭ ءسابيت سۇلتان ۇلى ءوزىنىڭ شاعىن جەكە شارۋاسىمەن اينالىسۋعا كوشتى. سودان باستاپ يۋبيلەينىيدىڭ بەرەكەسى قاشتى. بىزدەر تەلەۆيزوردان باسقا اۋىلدارداعى جاڭا جول, ءتۇزۋ تروتۋار, تۇندە سامالاداي جارقىراعان كوشە شامدارىن كورگەندە قاتتى قىزىعامىز.
وتكەن قىستا قۇلان ايماعىنا تابيعات توتەنشە مىنەز تانىتتى. اۋىلدىڭ 15 شاقىرىمدىق ۇلكەن تراسساعا شىعار جولىن قالىڭ قار باستى. بىرنەشە كۇن سىرتپەن بايلانىسۋ مۇمكىن بولمادى. «پودگورنىي» اق جۇمىس ىستەپ تۇرعاندا مۇنداي قيىنشىلىق كورمەدىك. شارۋاشىلىقتىڭ قۋاتتى تەحنيكاسى دەرەۋ ىسكە كىرىسەتىن. ەندى جولدى اۋداننان كەلىپ قاشان ارشىپ بەرەدى دەپ وتىرامىز.
سوڭعى بەس-التى جىلدا بىرىنەن سوڭ ءبىرى اۋىسقان ءۇش اكىمنىڭ ەشقايسىسى بۇل اۋىلدىق وكرۋگتە مۇلدە تۇرمايدى. جەرگىلىكتى جاعدايمەن تانىس ەمەس. كەلىپ-كەتىپ جۇمىس ىستەيدى. وتباسىمەن كوشىپ كەلمەگەن سوڭ ەشبىر ماسەلەگە دەندەمەيدى. بۇرىن جەرگىلىكتى اكىم مەن شارۋاشىلىق باسشىسى تىزە قوسىپ اۋىزبىرلىكتە قيمىلدايتىن. شارۋاشىلىق ىدىراعان سوڭ اكىمنىڭ «اق دەگەنى – العىس, قارا دەگەنى – قارعىس» بولىپ وتىر.
وسى اۋىلداعى مەديتسينا جاعدايىنا وراي ويلارىمدى ايتۋ ءۇشىن اكىمدى كەڭسەسىنەن جولىقتىرا المايمىن. بارسام بولدى ورنىندا جوق بولىپ شىعادى. قايدا دەپ سۇراسام, «اۋداندا جينالىستا ءجۇر» دەگەن جاۋاپ الامىن. بۇلاردىكى نە دەگەن بىتپەيتىن جينالىس دەپ ويلايمىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جينالىستى قىسقارتىپ, ناقتى جۇمىس ىستەڭدەر دەگەن تاپسىرماسى ءبىزدىڭ جاققا قاشان جەتەرىن كىم ءبىلسىن. ال اكىمنىڭ ءوز كەڭسەسىندە كۇندەلىكتى وتىرماۋ سەبەبى – وسى اۋىلدا تۇرماعاندىعى.
قازاق «سىنىقتان باسقانىڭ ءبارى جۇعادى» دەمەي مە. سەلولىق وكرۋگ اكىمى سياقتى بۇل اۋىلدا ۋچاسكەلىك پوليتسيا قىزمەتكەرى كەلىپ-كەتىپ قىزمەت ىستەيدى. ونى دا كۇندىز شاممەن ىزدەپ تاپپايمىن. كەيبىر جاراقات العان ادامدار ونىڭ قىلمىستىق ارەكەت سالدارىنا بولعانىن ايتادى. مۇنداي جاعدايدا دارىگەر مەن ۋچاسكەلىك پوليتسيا بىردەي كەلۋى كەرەك. ال ادام قانسىراپ جاتقاندا «پوليتسەيدى تاپپاي قالدىم» دەپ قاراپ وتىرامىن با؟ ۇرلىق كوبەيىپ كەتكەنىن جوعارىدا جازدىم.
اۋىلداعى ورتاق مۇددە ەندى بىرىكتىرمەيدى. ورتاق ىسكە جۇمىلۋ ۇمىت قالدى. جەرىن سىرتتاعى اگروحولدينگكە جالعا بەرگەندەر جىل سايىن سول ءۇشىن الاتىن از عانا قاراجاتقا ءماز بولىپ وتىر. ەشتەڭە ىستەمەي, توبەگە تۇكىرىپ شالجيىپ جاتىپ, تابىس تاپقىلارى كەلەدى.
وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ, اۋدانعا ەندى تاعايىندالعان جاس اكىم وسى جاعدايلارعا كوڭىل اۋدارسا دەيمىن. ال «پودگورنىي» شارۋاشىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا ءجۇرىپ جاتقان سوت بارىسى ءادىل شەشىلەر. بار ءۇمىت وسى ازاماتتاردا. ايتپەسە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دۇرىس باعىتىن جامبىل جەرىندە ۇندەمەي وتىرىپ تەرىسكە بۇرعىسى كەلەتىندەردەن شارشادىق.
الىقۇل مىرزاگەلديەۆ,
يۋبيلەينىي اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريانىڭ اعا دارىگەرى
جامبىل وبلىسى,
قۇلان اۋدانى
