قازاقستان دەلەگاتسياسى قىتايدان قازاقستانعا قونىس اۋدارعان جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن العان قانداستارىمىزدىڭ جاعدايىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەلىمىزدىڭ وكىلدەرى قىتايدا قوس ازاماتتىق ءۇشىن ۇستالعان قازاقتاردىڭ ىستەرىن ءادىل قاراۋ جانە ولاردى بوساتۋ ماسەلەسىن قوزعادى. بۇدان بولەك, جيىنعا قاتىسۋشى تاراپتار شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق ايماعىندا تۇراتىن قازاقتاردىڭ ماسەلەسىن وڭتايلى شەشۋگە ۋاعدالاستى.
وسىنداي ەكىجاقتى كەلىسىمدەر اتالعان سالاداعى قوردالانعان ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋعا ايتارلىقتاي سەرپىن بەرۋدە.
ماسەلەن, سوڭعى ۋاقىتتا قىتايدا تۇراتىن قازاقتاردىڭ ءتۇرلى قيىنشىلىقتارعا تاپ بولعانى تۋرالى اقپارات كەڭىنەن تارالعانى بەلگىلى. سونداي-اق 2018 جىلعى 29 مامىردا بەيجىڭدە كوشى-قون زاڭناماسىن بۇزعانى جانە قىتاي اۋماعىندا زاڭسىز جۇرگەنى ءۇشىن قازاقستاندىق قارت ايەل جانە ونىڭ ۇلى ۇستالعانى جونىندە جاڭالىق تارادى. وسى وقيعاعا بايلانىستى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرى قىتاي قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن حابارلاسىپ, ابجىلدىك تانىتتى.
كەيىننەن انىقتالعان مالىمەت بويىنشا, 91 جاستاعى كەيۋانا كوشى-قون زاڭناماسىن بۇزعانى جانە قحر اۋماعىندا زاڭسىز بولعانى ءۇشىن ۇستالعان ەكەن. ەلىمىزدىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتكەرلەرى قىتايلىق ارىپتەستەرىمەن تىعىز بايلانىس ورناتا وتىرىپ, ۇستالعان ازاماتتاردىڭ ەلگە ورالۋىنا قاتىستى كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. اقىرى, ولاردى قىتاي ازاماتتىعىنان ايىرۋ جانە قازاقستانعا قايتارۋ تۋرالى مامىلەگە قول جەتكىزىلدى.
قىتايدا رايحان اجەي مەن ونىڭ ۇلىنان باسقا دا بىرقاتار قازاقستاندىق ازامات تۇتقىندالعان بولاتىن. وسى ماسەلەگە قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەرگەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىز تاراپى ازاماتتارىمىزدىڭ ەلگە ورالۋىنا جاعداي جاساۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەپ جاتىر. ۆەدومستۆو باسشىسى شەتەلدە جۇرگەن قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قۇقىعى ءاردايىم قورعالاتىنىن جەتكىزدى.
«شەتەلدەگى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ مۇددەسىنە بايلانىستى بارلىق جۇمىستاردى نازارعا الىپ, قول قۋسىرىپ وتىرعانىمىز جوق. كۇن سايىن وسى ماسەلەلەرمەن جۇمىس ىستەيمىز. كەلىسسوزدەردىڭ, قىتايمەن ارادا قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ قورىتىندىسىندا تۇتقىندالعان 12 ازاماتىمىزدىڭ 9-ى بوساتىلدى. قالعان ءۇش ازاماتىمىزعا قاتىستى تىڭعىلىقتى جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر», دەپ ءتۇسىندىردى ق.ءابدىراحمانوۆ.
قانداستارىمىز سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەڭبەگىن جوعارى باعالاپ وتىر. ماسەلەن, قازاقستانعا 1993 جىلى قونىس اۋدارعان نۇرجول تابيعات ەسىمدى ازامات رايحان اجەيدىڭ وقيعاسىندا مينيسترلىكتىڭ جەدەل ءارى تابىستى ارەكەت ەتكەنىن ايتادى. ونىڭ پىكىرىنشە, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى وسى ماسەلەدە ديپلوماتيالىق قابىلەتىنىڭ قارىمىن پاش ەتتى.
رايحان اجەي ءوز كەزەگىندە ازاماتتارعا قولداۋ كورسەتكەن قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن قىتايداعى ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرىنە العىس ايتىپ, بەينەۇندەۋ جاريالادى. بەينەجازبادا قاريا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا اقجارما باتاسىن بەرىپ, قيىن-قىستاۋ شاقتا كومەك كورسەتكەن ەلىمىزدىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتىنە ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. 91 جاستاعى كەيۋانا 2005 جىلى ەلگە ورالىپ, قازاقستان ازاماتتىعىن العان ەكەن. الايدا زاڭنان حابارى از بولعاندىقتان, قىتاي پاسپورتىن قوسا ۇستاپ جۇرگەن كورىنەدى. بىلتىر اجەي قىتايعا تۋىستارىنا بارىپ, ءبىر جىلداي سوندا تۇراقتاپ قالىپتى. ال 2018 جىلعى 29 مامىردا بەيجىڭ قالاسىنىڭ ساقشىلارى ونى جانە ۇلىن ەلدەگى كوشى-قون زاڭناماسىن بۇزعانى ءۇشىن قاماۋعا العان.
«سول كۇنى قازاقستاننىڭ بەيجىڭ قالاسىنداعى ەلشىلىگىنە كومەك سۇراپ حابارلاستىق. بىزگە قازاقستاندىق كونسۋلدىق قىزمەتكەرلەر تاراپىنان دەرەۋ كومەك كورسەتىلدى. ەكى ازاماتتىقتىڭ بىرەۋىن تاڭداۋ ماسەلەسى تۋىندادى. ءسويتىپ 2018 جىلعى 28 مامىردا مەن جانە بالام قازاقستان ازاماتتىعىن ساقتاپ قالىپ, قىتاي ازاماتتىعىنان باس تارتتىق. ەلىمىزدىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتكەرلەرى ءتيىستى كومەك كورسەتىپ, ءبىزدى دالادا قالدىرعان جوق. ەلگە قايتۋىما اتسالىسقان, مەندەي قاريانى دالادا قالدىرماي كومەك قولىن سوزعان قىزمەتكەرگە راحمەت ايتامىن. وسىنداي ازاماتتاردى وسىرگەن قازاق ەلىنە, مينيستر مىرزاعا العىسىم شەكسىز. ءومىر جاسىڭىز ۇزاق بولسىن!» دەپ اعىنان جارىلدى رايحان اجەي.
رايحان اجەيدىڭ وقيعاسىنىڭ وڭتايلى شەشىلۋى ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. ايتپەسە مۇنداي ماسەلەنىڭ وڭ شەشىمىن تابۋ وڭاي شارۋا ەمەس.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
