نەگە از بولدىق, قازاعىمنىڭ بالاسى؟
ناۋبەت كورىپ, ءتيدى جەندەت جالاسى.
ناعىز سويقان كوردى تالاي ۇلتىمىز,
نالا كوردى, جالا كوردى دالاسى.
وتكەن ءوتتى, كەتكەن كەتتى دەمەڭىز,
ورتكە ءتۇستى, دەرتكە ءتۇستى دەنەمىز.
ولمەۋ ءۇشىن كۇرەسۋمەن كەلەمىز,
ورگە ءجۇزىپ ماقسات اتتى كەمەمىز.
باتىر بولدىق, باتىل بولدىق مايداندا,
بەيقام بولدىق سۇمدار ويىن جايعاندا.
بەيكۇنا جۇرت ەكەنبىز عوي اق جۇرەك,
باۋىر باسقان كەلگەندەردى قايدان دا.
تاريحتى تالداپ-تالداپ قاراساق,
تۋ ۇستاپپىز, تۋىستاپپىز, تاماشا-اق.
تىرەسىپپىز, كۇرەسىپپىز سان عاسىر,
تالىپ جەتتى سودان بىزگە بولاشاق.
اق تا شاپتى, قىزىل سالدى قىرعىندى,
ارمان-ءۇمىت قىل تۇزاقتان قىلعىندى.
ازاتتىقتى عۇمىر بويى اڭساۋمەن,
الدىق اقىر ازات بولعان بۇل كۇندى.
دامۋ ءۇشىن العى كۇنگە ۇمتىلىپ,
دالەل كەرەك تۇسىنەتىن جۇرت ۇعىپ.
داۋىرلەردىڭ داپتەرىنە كوز سالساق,
دەرەكتەردىڭ كوبى قالعان جىرتىلىپ.
سول جىرتىقتى جامايمىن مەن
جىرمەنەن,
سول ءبىر كۇندى ايتىپ كورشى, نۇرلى-ولەڭ.
سانسىراعان, قانسىراعان شەجىرە,
سەن دە شىقشى زاڭسىراعان تۇرمەدەن.
تاريحىمدا ءتىلى جۇمباق ايان ءجۇر,
تىلسىم – ۋاقىت, كوڭىلىڭدى وياندىر.
ءتالىم ەتىپ, ءمالىم ەتىپ سول كۇندى,
تەرىپ الىپ, تىلگە سالدىم بايانجىر.
* * *
...ايار كەلىپ اياماستان قىسقاندا,
اياز – جانتىق كومەك بەردى دۇشپانعا.
الاشىمدا اشا تۇياق قالمادى,
الا قارعا بيلىك قۇردى ۇشقاندا.
يىمەدى سول ءبىر كەزدىڭ اسپانى,
يىلمەدى نامىستىنىڭ باستارى.
يساي كەلىپ يت تىرلىگىن جۇرگىزىپ,
يەسىنە حابار ايتىپ باستادى.
بىرەۋلەر بار سول قىرعىندى جاقتايتىن,
بىرەۋلەر بار سول سويقاندى اقتايتىن.
بىلمەگەسىن پالە كىمنەن كەلگەنىن,
بىرەۋلەر بار ءستاليندى ماقتايتىن.
جاريانىڭ ءمالىم بولدى اقتىعى,
جاماندىقتىڭ ءزالىم بولدى جاتتىعى.
جاۋاپ بىرەۋ: ءستاليننىڭ ۇكىمى,
جۇت - جەندەتتىڭ سولار ەدى اۆتورى.
* * *
...قارا بۇلتتىڭ قاباعىندا داۋىل ءجۇر,
قارا اسپاننىڭ تالاعىندا جاۋىن ءجۇر.
قاندى كوزىن تاس قاراڭعى شەل باسقان,
قويان جىلى بولعان ىلعي اۋىر جىل.
سۇپ-سۋىق بوپ ساقىلدادى سۇر قويان,
ساراڭ بولدى اق قويان مەن ور قويان.
سونگەن وتتىڭ قولامتاسىن ۇرلەدىم,
سول ءبىر كەزدى شەجىرە-جىر, قىل بايان.
اۋىر جىلدىڭ ءتۇستى جانعا نازارى,
اتويلادى قىر باسىندا مازارى.
اۋىل جاتتى اۋرۋ جانداي بۇك ءتۇسىپ,
ادىرا قاپ وشاعى مەن قازانى.
جانارىندا مۇزدى مونشاق انانىڭ,
جۇرەگىندە تەرەڭ وكسىك بالانىڭ.
جانعا باتقان جولبارىستىڭ تىرناعى –
جانى دال-دۇل جازا تارتقان دالانىڭ.
سامايداعى شاشتار ەرتە اعاردى,
سەرى سامال سەرگەلدەڭ بوپ جوعالدى.
سەنىم دەگەن كوزى بىتكەن قۇدىقتاي,
ساعىنىشقا شولدەيتۇعىن بوپ الدى.
جەتىم جىلدار جۇرەگىمدە جاڭعىردى,
جانارىمنان تۇيدەكتەتتى جاڭبىردى.
جاس انانىڭ قازان كىردى تۇسىنە,
جاس بالانىڭ تۇسىنە تەك نان كىردى.
قيال, ءۇمىت كەلەر كۇنگە بويلايدى,
قارىن قاسقا قۇر ۇمىتكە تويمايدى.
قارا كيىم كيگەن قاتال قايعى-مۇڭ,
قۇلپىتاسقا قولىن سوزىپ وينايدى.
تالدى عۇمىر ەرنىن تىستەپ, تۇنەرىپ,
تالاي ۇيگە تاجال وعىن جىبەرىپ.
تاڭدايىنا ۇيا سالعان شىندىقتىڭ,
تاماعىنا وكسىك تۇردى تىرەلىپ.
نە تۇسەر دەپ ىرزىق اتتى قارماققا,
نە دە بولسا جولدان كورىپ الماققا.
نەبىر جاندار ارتقا تاستاپ وشاعىن,
ناپاقا ىزدەپ كەتتى ءىلبىپ جان-جاققا.
بارىنەن دە, ەڭ الدىمەن نان كەرەك,
بولار سوندا كۇلكى اشىق, ءان بولەك.
ءبىر اۋىلدا تۇراتۇعىن قارت اڭشى,
بەساتارمەن تۇرعان ءبىراز جان دەمەپ.
مەرگەن ەدى اتقان وعى قۇر كەتپەس,
ءمالىم ەدى مارقاسقامەن قۇرمەتتەس.
ماپەلەگەن نەمەرەسى بار ەدى,
ماڭدايداعى بايلىعى ەدى پۇل جەتپەس.
كونە كوز-ءدى كوپتى كورگەن كورەگەن,
كىشىپەيىل كىسىلىگى بەرەگەن.
كوپ جوقتىقتى قايتارادى دەيتۇعىن,
كوزدەن امان بولسا وسى نەمەرەم.
ساقال تاراپ ويلاناتىن سول ابىز,
سول كۇندەرگە ەندى جاقىن بارامىز.
ءساتىن سال دەپ اڭعا شىقتى قارت مەرگەن,
سەلدەتىپ تۇر جىرتىق اسپان, قارا كۇز.
نەمەرەسى قالدى ۇيىندە, تىم بالاڭ,
نانسىز كۇننىڭ ءمانسىز ءانىن تىڭداعان.
نامىسىنا وراپ جەتىم جۇرەگىن,
نايزاعايداي جاس جىگەرىن شىڭداعان.
تاۋەكەلگە بەلدى بايلاپ شال كەتتى,
تابانىنان سارسىلۋمەن تاڭ دا ءوتتى.
تاستان قۋات, جاستان جىگەر كۇندەر-اي,
تىزە قاعىپ, اياعىنان ءال كەتتى.
ءۇش كۇن ءجۇردى تاۋ مەن تاستى ارالاپ,
ءۇش كۇن ءجۇردى كارىلىگىن تابالاپ.
ءۇش كۇن ءجۇردى ۇمىتىنە وق بايلاپ,
ءۇش كۇن ءجۇردى اڭنىڭ ءىزىن شامالاپ.
ءۇش كۇن ءجۇردى وي مەن قىردى ارالاپ,
ءۇش كۇن ءجۇردى بار مەن جوقتى سارالاپ.
ءۇش كۇن ءجۇردى بەساتارى بەلىندە,
ءۇمىت قۋىپ, ساي-سالانى ساعالاپ.
اڭ دا بىتكەن اشتىق كەزگەن دالادا,
اجال وعى ىسقىرادى سانادا.
ارماندايدى, تال قارمايدى قارت اڭشى,
الاڭدايدى ارتتا قالعان بالاعا.
قىران كوزى قويدى ءتىپتى دىم كورمەي,
قويان مۇنى مازاق ەتىپ كۇلگەندەي.
قان جىلايدى قارت اڭشىنىڭ جۇرەگى,
ق ۇلىنىما قالام-اۋ دەپ ۇلگەرمەي.
كوز الدىنا كەلدى قۇيتتاي ق ۇلىنى,
كوز الدىنا كەلدى ءتاتتى قىلىعى.
كەمسەڭدەدى نەمەرەسىن ويلاپ قارت,
كوڭىلىنە كەلدى اڭشىنىڭ ىرىمى.
بۇل كەتكەندە بالا ۇيدە قالاتىن,
بوز جارعاعىن يىعىنا جاباتىن.
بالا بايعۇس قولدان كەلەر دارمەن جوق,
بولاشاققا ويشا قانات قاعاتىن.
ءۇش كۇن ءوتتى ول اتاسىن كۇتكەلى,
ءۇش كۇن ءوتتى سوڭعى تالشىق بىتكەلى.
ءۇش كۇن ءوتتى ارمانداۋمەن, اڭساۋمەن,
ءۇمىت شىركىن جىبەك جىپتەي مىقتى ەدى.
قارت كەلەدى ازىپ-توزىپ, قالجىراپ,
قوس يىعى ەڭكىش تارتىپ, سالبىراپ.
قارا بالا ءۇي الدىندا وتىردى,
قيالىنان ءبىر-اق ءۇزىم نان سۇراپ.
قانجىعاسى مايلانبادى اڭشىنىڭ,
قۇر قول قايتسا قاراڭعى ۇيدە جان
شىعىن.
قولىنداعى بەساتارى بەزەرىپ,
قاندامادى, قايدان تابار تالشىعىن؟
شارشادى قارت تاۋسىلدى ءھام شىدامى,
شىندىقتىڭ دا بولادى ەكەن ىلاڭى.
شالعاي تارتىپ بارا جاتقان تاعدىردان,
شىدام بەر دەپ شىن نيەتپەن سۇرادى.
جاقىندادى كەتكەن اڭشى ۇيىنە,
جولى بولماي قايتقانىنا كۇيىنە.
جالت قارادى اڭشى كەنەت الدىنا,
جار باسىندا كيىك تۇردى تۇيىلە.
اتقان وعىن جىبەرمەيتىن دالاعا,
اسىپ-ساسىپ الدى اڭشى شاماعا.
اڭ بىتكەندى جىبەرمەيتىن الدىنان,
اق نەسىبە بۇيىرسىن, دەپ بالاما.
باسىپ سالدى, اۋناپ ءتۇستى جۇرەگى,
بورداي توزدى ارمانى مەن تىلەگى.
بوز كيىك دەپ اتقانى ونىڭ, دۇنيە-اي,
بوز جارعاعىن كيىپ تۇرعان ۇل ەدى.
قارا نايزا جۇرەگىنە كىرگەندەي,
قوش ايتۋعا قالدىڭ قارتىڭ ۇلگەرمەي.
قارا بالا قۇلاپ ءتۇستى كۇبىرلەپ,
«قايران, اتام, قايران اتام,
بۇل مەن عوي».
وسىلاي دەپ سىر ايتادى ءبىر اڭىز,
ويران قىلعان سول اشتىق تا «مۇرامىز».
وتان-انا, وپات بولعان ۇرپاقتىڭ,
وبالىن دا جەندەتتەردەن سۇراڭىز.
اشارشىلىق سەنىڭ اششى ايعاعىڭ,
ايان بولعان ايانىش پەن ايبارىڭ.
ارىز ايتىپ كەتتى كەلەر ۇرپاققا,
اۋىر جىلدا قۇربان بولعان قايماعىڭ.
قارا نيەت قاي كەزدە دە قان ۇستار,
قايعى-مۇڭى جىگەرىڭدى جانىشتار.
قادىرىڭدى حالقىڭ بۇگىن ايتادى,
قاپيادا قازا تاپقان, ارىستار.
وتەگەن ورالباي ۇلى
