وسى ۋاقىتقا دەيىن اتالعان كوميتەت قالدىق پرينتسيپىمەن قارجىلاندىرىلىپ كەلەدى. بولىنگەن قاراجات قىزمەتتىڭ قاجەتتىلىگىن تولىق وتەمەي, تەك اعىمداعى شىعىستار مەن مورالدىق تۇرعىدان ەسكىرگەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى ساقتاۋعا عانا جەتەدى. ال متب-نى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ ماسەلەسى جىل سايىن كەيىنگە قالدىرىلۋدا.
ال اسىقپاي قامدانۋدى اياق استىنان بولاتىن اپاتتار كۇتىپ تۇرماسى انىق. ءبىز قامدانعانشا رەسپۋبليكا وڭىرلەرىندە كوپتەگەن اپاتتار ورىن الۋدا. ماسەلەن, شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى بيىلعى تاسقىن 2 ملرد تەڭگەنى جوق قىلدى. ەلدىڭ بارلىق ايماقتارىنداعى وسىنداي شىعىندار ايتىلا قويمايدى, بىراق ونىڭ وراسان زور ەكەنىن سەزۋگە بولادى.
مۇنىڭ سەبەبى بارلىق گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردىڭ (گتق) جاڭعىرتىلماۋىنا بايلانىستى. ولاردىڭ تورتتەن ءبىرى قاناعاتتانارلىقسىز جاعدايدا, 52-ءسىنىڭ ءتىپتى قوجايىنى جوق. 2012 جىلدىڭ 6 ناۋرىزىندا قاۋىپسىزدىك كەڭەسى بارلىق قوجايىنى جوق گتق-لار كوممۋنالدىق مەنشىككە بەرىلسىن دەگەن حاتتامالىق تاپسىرما بەرگەن ەدى, ول ءالى كۇنگە تولىق ورىندالماعان. سونىمەن بىرگە ەلباسىنىڭ اپاتتىڭ الدىن الۋ شارالارىن جاساۋ تۋرالى بەرگەن تاپسىرمالارى, پارلامەنت پالاتالارىنىڭ ازاماتتىق قاۋىپسىزدىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە بايلانىستى جاساعان ۇسىنىستارى ورىندالماي كەلە جاتىر. وسىنىڭ كەسىرىنەن ميللياردتاعان بيۋدجەت قاراجاتتارىن ءتۇرلى تابيعات اپاتتارى مەن ورتتەر ءۇنسىز جۇتۋدا.
بۇكىلالەمدىك مەتەورولوگيالىق ۇيىمنىڭ زەرتتەۋلەرىنە قاراعاندا, تابيعات اپاتىنا قارسى كۇرەسكە جۇمسالاتىن 1 دوللار 7 دوللاردىڭ شىعىن بولۋىنا توسقاۋىل بولادى ەكەن. بىلايشا ايتقاندا, الدىن الۋعا بولىنگەن ميلليونداعان قاراجات ميللياردتاعان شىعىننان قۇتقارادى.
ۇلكەن مەگاپوليستەردە ءورت ءسوندىرۋ دەپولارىن ء(وسد) تۇرعىزۋ بايلىقتى شاشۋ ەمەس ەكەنىن تۇسىنەتىن كەز كەلدى. قازىر 5 ءوسد جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارىن جاساتۋعا 86 ملن تەڭگەنى جوق قىلىپ, وزدەرىنىڭ سالىنۋىن كۇتىپ جاتىر. تاعى 6 ءوسد 100 ملن تەڭگەنى جۇتىپ, قوزعالىسسىز تۇر.
تج قىزمەتىنىڭ ەڭ ۇلكەن ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى – قىزمەتكەرلەرىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ. ولاردىڭ بۇگىنگى ەڭبەكاقىلارىمەن «7-20-25» باعدارلاماسىنا قاتىسا الۋى ەكىتالاي. ال تج كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, قازىر بۇل سالاداعى 13 مىڭنان استام قىزمەتكەردە تۇرعىن ءۇي جوق. ءبىر قىزىعى بۇل قىزمەت ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراعانىمەن, ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە ۇيلەردىڭ ايلىق جالداۋ اقىسى تولىق تولەنەدى, ال «قۇتقارۋشىلار» دەگەن زور اتاعى بارلارعا تەك 3700 تەڭگە تولەنەدى. ۆەدومستۆو ءبىر بولعاندا قولداۋدىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرگە بىردەي بولماي, ءارتۇرلى بولاتىنى قىزىق. ال بۇل قىزمەتتىڭ قاۋىپتىلىگى ىشكى ىستەر قىزمەتىنەن ەش تومەن ەمەس, 1991 مەن 2016 جىلدار ارالىعىندا توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنىڭ 32 ادامى قازا تاۋىپ, جۇزدەگەن ادامى جارالانعان جانە اۋرۋعا شالدىققان.
وسى ماسەلەنى شەشۋدى ايتىپ, قارجى مينيسترلىگىنە قايرىلعانىمىزدا, مىناداي جاۋاپ كەلدى: «... تۇرعىن ءۇيدى جالداۋعا بەرىلەتىن وتەماقىنىڭ قولدانىستاعى مەحانيزمى ءتيىمسىز بولىپ تابىلادى, بۇل ۇسىنىستى قاراۋدىڭ ۋاقىتى كەلگەن جوق دەپ سانايمىز». بۇل نە قىلعان جۇمباق ەكەنىن تۇسىنبەدىك. ەگەر جۇيە ءتيىمسىز بولسا, ونى نەگە قايتا قاراماسقا؟
بۇل قىزمەتكە ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قامقورلىعى دا تومەن دەپ باتىل ايتۋعا بولادى, كەيبىر قىزمەتكەرلەرگە جۇمىستان بوس ۋاقىتتارىندا قوسىمشا تابىس تابۋعا رۇقسات بەرەتىن نورمالاردى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق قۇجاتتارعا ەنگىزۋ كەرەكتىگى تۋرالى ايتىلعان ۇسىنىستار ءالى ورىندالماي كەلەدى. سونىڭ كەسىرىنەن تەك استانادا عانا جۇمىستان بوس ۋاقىتىندا تابىس تاپپاق بولعان 94 ادام جۇمىستان شىعارىلعان.
دەپۋتاتتىق ساۋالدا ءبىز وسى ماسەلەلەردى پرەمەر-ءمينيستردىڭ نازارىنا ۇسىنىپ, ولاردى كەزەڭ-كەزەڭمەن شەشۋ تۋرالى كەشەندى شارالار قابىلداۋدى اتتاپ كورسەتتىك.
تۇرعىن سىزدىقوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى
