تانىمال پسيحولوگ, التى بالانىڭ اناسى قۇرالاي وشاقباەۆا كوپتەن بەرى قازاق ايەلدەرىنە ارناپ ءتۇرلى سەمينار وتكىزىپ كەلەدى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە قۇرالايدان مىڭداعان قىز-كەلىنشەك قيىندىقتان قۇتىلۋدىڭ, باقىتتى بولۋدىڭ جولىن سۇراپ جاتادى. ول تۇرمىستىڭ تاۋقىمەتىن كەشىپ جۇرگەن بارشا قازاق ايەلى جاراستىقتى عۇمىر كەشىپ, تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇرسە دەيدى. ول ۇسىنعان قاراپايىم قاعيدالار ەڭبەكقورلىققا, قورشاعان ورتانى جاقسى كورۋگە, ىزگىلىكتى قارىم-قاتىناسقا شاقىرادى.
كۇن ءتارتىبى
ادام ايمەن ۇيىقتاپ, كۇنمەن ويانۋى كەرەك. تۇسكە دەيىن توسەگى جينالماي جاتقان ايەلدىڭ جەكە ءومىرى دە جيناقى بولمايدى. ءوزىڭدى رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن كۇن تارتىبىنە قويىلاتىن تالاپتارىڭىز مىقتى بولعانى ءجون. تاڭ اتىپ, كۇن شىققان ساتتە ءۇيدىڭ كۇنى – ايەل دە ويانىپ, ەرتە تۇرعانى دۇرىس. ساعات تۇنگى ون بىردەن كەشىكپەي ۇيىقتاۋ ادامنىڭ فيزيكالىق, پسيحولوگيالىق ساۋلىعىنا وتە پايدالى. بۇل اناۋ ايتقانداي عىلىمي جاڭالىق ەمەس, قاراپايىم عانا تابيعات زاڭى. كۇن ءتارتىبى مەن ۇيقى دۇرىس بولماسا, سوڭى جالقاۋلىق پەن سالاقتىققا ۇلاسادى.
جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس
ادام قۇلاعى جاقسى دىبىستارعا ءۇيىر بولعانى دۇرىس. جاقسى اڭگىمە, جاقسى ءان-كۇي تىڭداۋ ارقىلى ادام اعزاسى تازالانادى. وسەك-اياڭعا ۇيىرسەكتىكتەن قارا كۇشتەردىڭ ىقپالىنا وڭاي ەرىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس. وتباسىڭا, جۇمىسقا, جەكە اۋەستىگىڭە نازار ءبولۋ ءۇشىن قانشاما كۇش-قۋات قاجەت. ال ىزگىلىككە باعىشتالعان دۇنيەلەردى وقىپ, كورۋ, ايتۋ ارقىلى ىشكى قۋاتىڭىز ارتا تۇسەدى. «باسىمدى اۋىرتپاشى», «ميىمدى اشىتپاشى» دەگەن سياقتى اۋىزعا قالىپ بولىپ كەتكەن سوزدەردى ءجۇردىم-باردىم ايتا سالۋدان اۋلاق بولۋ قاجەت. وسىدان سوڭ باسىڭىز, يا ميىڭىز اۋىرىپ جاتسا تاڭعالماڭىز. جاقسى ءسوز جاندى جادىراتادى. اۋىزدان شىققان ءسوزدىڭ ەنەرگەتيكاسى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاساتىن دۇنيە. مۇنداي تانىم قازاق حالقىنىڭ داستۇرىندە دە ساقتالعان. ارۋاقتى سىيلاۋ, اتادان قالعان ميراس, ءسوز كيەسى, قارعىس ۇعىمدارىنىڭ نەگىزگى ءمانىسى وسىندا جاتسا كەرەك.
جومارت بولۋ
عالامدىق كۇشتەردىڭ بۇلجىماس ەرەجەسى – جومارت بولۋ. قايىرىمدىلىق قىلۋ, قولىڭدا بارمەن ءبولىسۋ بايلىق پەن ساتتىلىككە باستايتىن جول. جول ءجۇرۋ ەرەجەسى سياقتى عالامنىڭ دا قالىپتاسقان قاعيداسى بار. «الاعان قولىم بەرەگەن» دەگەن. جومارتتىق پەن جاناشىرلىق, مەيىرباندىق شىنايى يگىلىككە, ىزگىلىككە باعىتتالۋى ءتيىس. ايگىلى ءال-فارابي بابامىزدان «جومارتتىق دەگەن نە؟» دەپ سۇراعاندا, «ول – ىسىراپ پەن ساراڭدىقتىڭ ورتاسى», دەپ ادەمى جاۋاپ بەرگەن ەكەن.
دايىنداعان ايا ءومىرتاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
