وندا الماتىنىڭ جاندوسوۆ, تاجىباەۆ كوشەسى بويىندا جانە №20-22 لينيا بويىندا ورنالاسقان №3 ساق قورعانىنىڭ 2 مىڭ جىلدىق تاريحى بار ەكەنىن جانە ءوزى كورگەن قورعانداردىڭ ەڭ كونەسى دەگەندى ايتادى.
«مايىتتەردىڭ سۇيەگى جانە ونىمەن بىرگە جەرلەنگەن زاتتاردىڭ ساقتالۋ دەڭگەيى ونىڭ وتە ەرتە زاماندارعا تيەسىلى ەكەنىن كورسەتىپ تۇر. الماتىدا وتە ەرتە زامانداردا ساق پاتشالارى مەن كوسەمدەرى جەرلەنەتىن پانتەونى بولۋى ابدەن مۇمكىن. سەبەبى ساق قورعاندارى وتە كوپ جانە ءبىر-بىرىنە جاقىن ورنالاسقان. بۇل دەرەكتى جۇيەلى تۇردە زەرتتەۋ كەرەك» دەگەن باتىل تۇجىرىم بار.
وسىدان ەكى جىل بۇرىن دۇنيەدەن وتكەن بەكمۇحامبەت نۇرمۇحامبەتوۆ تە كسرو ارحەولوگتارىنىڭ ەسىك قورعاندارىنا كەشەندى تۇردە نازار اۋدارۋىنا الماتىداعى قورعانداردىڭ كوپ بولۋى سەبەپ بولعانىن تالاي رەت ايتقان. وتكەندە «e-gov» جۇيەسىنىڭ «اشىق ۇكىمەت» بولىمىندە «الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ 2010 جىلدىڭ 10 قاراشا كۇنى قابىلداعان تاريحي جانە مادەني ماڭىزى بار ەسكەرتكىشتەر تۋرالى №4\840 قاۋلىسىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» قاۋلىسىنىڭ جوباسى جاريالاندى. ارنايى كوميسسيانىڭ تالقىلاۋىنا ۇسىنعان قۇجات جوباسىندا نازارىمىزدى اۋدارعان تۇسى – جاندوسوۆ, تاجىباەۆ جانە №20-22 لينيا بويىندا ورنالاسقان №3 ساق قورعانىن تاريحي جانە مادەني ماڭىزى بار ەسكەرتكىشتەر تىزىمىنەن الىپ تاستاۋ تۋرالى ۇسىنىسى.
الماتى قالاسى تاريحى مۋزەيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى مۇرات نۇرپەيىسوۆ №3 ساق قورعانى 2010 جىلى تاريحي ەسكەرتكىش رەتىندە باقىلاۋعا الىنسا دا, قازبا جۇمىستارى 2015 جىلى باستالعانىن ايتادى. قورعان تاريحىن قويناۋىنا بۇگىپ جاتقان جەر يەسىمەن اراداعى ۇزاق كەلىسىمدەردەن كەيىن عانا قازبا جۇمىستارى باستالعان. قورعان ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى VII-V عاسىرعا تيەسىلى ەكەنى قازبا جۇمىستارى ناتيجەسىندە انىقتالىپتى.
«قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزگەن كەزدە ەكى قاپتالدان گەومەتريالىق فورمانىڭ ءىزى قازىرگە دەيىن بايقالادى. ساق كوسەمدەرى جەرلەنگەن جەر ەكەنىن قورىمنىڭ اۋماعى مەن قۇرىلىمنىڭ وزگەشەلىگى دالەلدەپ تۇر. جالپى, قازاق جەرىندەگى قورعانداردىڭ تونالۋى وتە ەرتە زامانداردان باستالعان. حVIII عاسىردا قورعانداردان تابىلعان التىن بۇيىمداردى رەسەي پاتشاسى مەن ونىڭ اينالاسىنداعىلارعا سىيلىق رەتىندە بەرۋ داستۇرگە اينالىپتى. تەك حIح عاسىردان باستاپ قاسيەتتى ورىن دەگەن كوزقاراس قالىپتاسا باستاعان», – دەيدى مۇرات نۇرپەيىسوۆ.
«الماتىداعى ساق قورعاندارىنىڭ كونتسەنتراتسياسى, جەرلەۋ اتريبۋتتارىنا قاراپ ەرتە زامانداردا, ءتىپتى تەمىر داۋىرىندە قازىرگى الماتىنىڭ ءبىر بولىگى ەگيپەتتەگى ولىلەر پاتشالىعىنا ۇقساس قاسيەتتى ورىندار بولعان, ساق پاتشالارى نەمەسە ولاردىڭ ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى, تۋعان-تۋىستارى سول ورىندارعا جەرلەنگەن دەپ بولجام ايتۋعا بولادى», – دەيدى زەرتتەۋشىلەر.
بۇل ىسپەن اينالىسقان ارحەولوگتار الماتىدان تابىلىپ جاتقان قورعانداردى تولىقتاي ساقتاپ قالاتىنىمىزعا سەنبەيتىنىن ايتادى. سەبەبى بىزدە تاريحي, ساكرالدى مادەني ورىندارعا بارۋ نەمەسە مادەنيەتى دەگەن تۇسىنىك ءالى قالىپتاسپاپتى.
«تاريحي ەسكەرتكىشتەرگە, قورعاندارعا بۇلاي بەيجاي قاراۋعا بولمايدى. ەگەر ولاردى ساقتاپ قالعىمىز كەلسە, ەشنارسەگە تيىسپەيىك. بۇل جەردە ەشقانداي شوۋ ۇيىمداستىرۋدىڭ قاجەتى جوق. اتا-بابالارىمىزدىڭ قاسيەت تۇتقان جەرى. تەك قورشاپ قويايىق. زامانا كوشىنەن ءتۇسىپ قالماي بىزگە جەتكەنىنىڭ ءوزىن تاريحتىڭ قالاۋى دەپ تۇسىنەتىن كەز كەلدى. ءبىز ارعى زامانداردا ءومىر سۇرگەن ادامداردىڭ سەنىمىنە قۇرمەتپەن قاراۋدى ۇيرەنەيىك», – دەيدى مۇرات نۇرپەيىسوۆ.
گۇلبارشىن ساباەۆا
الماتى
