الەمنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتتەرىندە ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى تۇرىپ جاتىر. ولاردىڭ ءوز ءتىلىن, مادەنيەتىن, سالت-ءداستۇرىن دامىتۋعا, جاڭعىرتۋعا ءبىراز مەملەكەتتەر جاعداي جاساپ, ولاردىڭ مادەني-ەتنوستىق ۇيىمدارىن قۇرعان. مەملەكەت تاراپىنان ءبىر رەتتىك قولداۋلار دا جاسالىپ قويادى. بىراق بىزدەگى, قازاقستان اۋماعىندا وسى كۇنگە دەيىن تۇرىپ كەلگەن بارلىق ەتنوستاردىڭ مادەني دامۋىنا, ءتىلىن, سالت-ءداستۇرىن جاڭعىرتۋىنا مەملەكەت تاراپىنان نازار اۋدارىلۋى, تۇراقتى كومەك كورسەتىلۋى ەرەكشە. وسى شارالاردىڭ نەگىزگى ۇيىتقىسى سانالاتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى – زاڭدى تۇلعا قۇرماي, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قۇراتىن, باستى مىندەتى مەملەكەتتىك ۇلتتىق ساياساتتى ىسكە اسىرۋعا, قوعامدىق-ساياسي تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە, مەملەكەتتىك جانە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا سەبىن تيگىزەتىن ماڭىزدى قۇرىلىم بولىپ تابىلادى.
2018 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنداعى مالىمەتكە قاراعاندا قازىر ءبىزدىڭ ەلىمىزدە, قحا-نىڭ شاڭىراعىندا 29 رەسپۋبليكالىق, 75 ايماقتىق, سونداي-اق 530 جەرگىلىكتى ەتنو-مادەني بىرلەستىكتەر تىركەلگەن. وسىلاردىڭ ىشىندەگى رەسپۋبليكالىق بىرلەستىكتەرگە جاتاتىن ورىس, سلاۆيان جانە كازاك اسسوتسياتسياسى – 45, «قازاقستان ۋكرايندارىنىڭ راداسى» – 11, ارميانداردىڭ «نايري» اسسوتسياتسياسى – 14, بەلارۋستاردىڭ بىرلەستىگى – 12, گرەكتەردىڭ «فيليا» قوعامى – 17, كورەيلەردىڭ اسسوتسياتسياسى بارلىق وبلىس ورتالىقتارىندا, نەمىستەردىڭ «ۆيدەرگەبۋرت» اسسوتسياتسياسى – 20, چەشەندەر مەن ينگۋشتاردىڭ «ۆايناح» قوعامى – 16 باستاۋىش ۇيىمداردىڭ باسىن قوسىپ وتىر.
ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ جانىنان جاستار ۇيىمدارى دا قۇرىلدى. بۇگىنگى تاڭدا ولاردىڭ سانى 135-كە جەتتى. قازىر ولار 22 مىڭ جاستى ءوز قاتارىنا تارتىپ وتىر. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 15 ناۋرىزىندا «كوشباسشى بول!» اتتى رەسپۋبليكالىق جاستار كونفەرەنتسياسى بولىپ, وندا ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ جاستار ۇيىمدارىنىڭ ليدەرلەرى «جاڭعىرۋ جولى» اتتى قوزعالىس قۇردى. ونىڭ ماقساتى پرەزيدەنتتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا جاستاردى تارتۋدى ماقسات ەتتى.
قازىر قازاقستاننىڭ بارلىق تۇكپىرلەرىندە ەلىمىزدىڭ بىرتۇتاستىق يدەيالارىن, ەتنوسارالىق كەلىسىمدى, قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى نىعايتۋ مەن تاراتۋدى ماقسات ەتكەن 39 دوستىق ءۇيى جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ بىرەۋى رەسپۋبليكالىق, 16-سى وبلىستىق ساناتتا. وسى دوستىق ۇيلەرىندە 139 ەتنواعارتۋ كەشەندەرى (جەكسەنبىلىك مەكتەپتەر) جۇمىس ىستەيدى. قحا-نىڭ ماقساتتارى مەن جوسپارلارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن دوستىق ۇيلەرى ءتۇرلى مادەني شارالاردى ءجيى وتكىزىپ تۇرادى. ماسەلەن, 2017 جىلى ونداي شارالاردىڭ سانى 6973 بولعان.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ اياسىنداعى تاعى ايرىقشا ينستيتۋت – انالار كەڭەسى. ول ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاقتى قازاقستاندىق بىرلىك پەن رۋحاني-ادامگەرشىلىككە تاربيەلەۋگە وزدەرىنىڭ ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. 2015-2017 جىلدارى انالار كەڭەسىنىڭ سانى 823-تەن 1714-كە دەيىن ارتتى. بۇدان ونىڭ سۇرانىسقا يە بولىپ, قوعامىمىزدا بەدەلگە يە بولىپ كەلە جاتقانىن كورۋگە بولادى.
قحا ۇيىمدارى ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن بىرلىكتى عانا ەمەس, قوعامداعى جالپى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە, سونىڭ ىشىندە ورتاق ىستەگى كەلىسىمگە, مىندەتتەردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋعا, ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى جەتىلدىرۋگە جانە ت.ب. ىستەرگە دە بەلسەندى تۇردە ارالاسىپ كەلەدى. وسىنداي جۇمىستارمەن اسسامبلەيا قۇرىلىمدارىنىڭ اراسىنداعى قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرى اينالىسادى. قازىر بارلىق وبلىس ورتالىقتارىنان اۋىلدىق وكرۋگتەرگە دەيىن ولاردىڭ سانى 2978-گە جەتىپ وتىر.
قحا-نىڭ جانىنان 2009 جىلدان باستاپ عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەس پەن عىلىمي-ساراپشىلىق توپتار دا قۇرىلعان. بۇلار ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسى بويىنشا قابىلداناتىن شەشىمدەردى ساراپقا سالىپ, ولاردىڭ عىلىمي نەگىزى دۇرىس باعىتتا بولۋىن قاداعالاپ وتىرادى. بۇل كەڭەستەر جالپى سانى 48 عالىمدى قاتارلارىنا تارتقان, سونىڭ ىشىندە 31 عىلىم دوكتورى, قالعاندارى عىلىم كانديداتتارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ باسشىلارى. كەڭەستەر بارلىق وبلىستاردىڭ ورتالىقتارى مەن استانا جانە الماتى قالالارىندا قۇرىلعان. ولاردىڭ عىلىمي بازالارى ايماقتىق جوعارى وقۋ ورىندارى.
پارلامەنت ماجىلىسىندە قحا قاتارىنان سايلانعان 9 دەپۋتات جانە ساياسي پارتيالاردان مۇشە بولىپ ەنگەن 22 حالىق قالاۋلىسىنان تۇراتىن دەپۋتاتتىق توپ بار. بۇگىندە بۇل توپتىڭ جۇمىسى قىزۋ ءجۇرىپ, بىرنەشە زاڭنامالىق قۇجاتتارعا باستاماشى بولدى.
اسسامبلەيا قايىرىمدىلىق اكتسيالارىنىڭ دا ۇيىتقىسى بولىپ, بىرنەشە شارالار جاسادى. سونىڭ ىشىندە بىلتىر, «قايىرىمدى ەل – 2017» جوباسىن قولعا الىپ, وتباسىلىق ۇلگىدەگى بالالار ءۇيىن قولداۋ اكتسياسىن جاسادى. ال «ايالى الاقان» شاراسىندا ەشقايدان كومەك الا المايتىن ناۋقاس جاندارعا قايىرىمدىلىق اكتسيالارىن ۇيىمداستىردى.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءوزىنىڭ بەلسەندى قىزمەتىمەن الەمگە تانىلعان ۇيىم ەكەنىن جوعارىدا ايتتىق. ول تمد ەلدەرىندە قۇرىلعان ءوزىنىڭ ارىپتەس ۇيىمدارىمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتار جاساۋدا. ال 2017 جىلى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىنىڭ تۇساۋكەسەرىن قحا بۇۇ شتاب-پاتەرىندە جاسادى. وسىدان كەيىن جانە وعان دەيىن دە 36 ەلدىڭ وكىلدەرى قازاقستاندىق تاجىريبەنى ۇيرەنۋگە ىقىلاس ءبىلدىردى.
مىنە, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بۇگىنگى ايشىقتى قادامدارى, قىسقاشا ايتقاندا, وسىنداي.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
