وسىعان وراي, اتالمىش رۋحاني باعدارلامادا قويىلعان مىندەتتەر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تاراپىنان باستى نىسانعا الىنىپ, قارقىندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلۋدا. اتاپ ايتار بولساق, مينيسترلىكتىڭ باعدارلاما اياسىندا قولعا العان جوبالارى مەن اتقارعان جۇمىستارى بۇگىندە ۇزدىك ناتيجەلەرگە جەتكىزىپ وتىر.
– 2017 جىلعى قازان ايىندا ءبىز پاريجدەگى يۋنەسكو-نىڭ شتاب-پاتەرىندە ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ تۇساۋكەسەرىن وتكىزدىك. تۇساۋكەسەر اياسىندا «قازاقستاندىق جول جانە ن.نازارباەۆتىڭ ۇلگىسى» حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا, «قازاقستان – استانا» فوتوكورمەسى, «التىن ادامنىڭ الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» جوباسى اياسىندا « ۇلى دالاداعى كوشپەندىلەر تاريحى», قازاقستاننىڭ اقىندارى مەن جازۋشىلارى كىتاپتارىنىڭ, بەلگىلى قازاقستاندىق سۋرەتشىلەر جۇمىستارىنىڭ كورمەلەرى, «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» اتتى كارتاسىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. سونىمەن قاتار قازاقستان جانە استانا تۋرالى بىرەگەي دەرەكتى فيلمدەر كورسەتىلىپ, قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق حالىق اسپاپتار وركەسترى, «استانا بالەت» تەاترى, «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ جەتەكشى سوليستەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ەدىل قۇسايىنوۆ, ديماش قۇدايبەرگەن جانە ت.ب. وتاندىق ونەر شەبەرلەرىنىڭ گالا-كونتسەرتىن وتكىزدىك, دەيدى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت جانە ونەر ىستەرى دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى – مۋزىكالىق ونەر باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسەل قاحارمانقىزى.
اتالعان جۇمىستاردىڭ ىشىندە «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» باعدارلاماسىنىڭ الار ورنى ايرىقشا. وتكەن جىلدان باستاپ شەتەلدەردە زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەتىمىزدىڭ جەتىستىكتەرىن كورسەتۋ ماقساتىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن قولعا الىنعان بۇل جوبانىڭ قازاق ونەرى مەن مادەنيەتىن جاھاندىق كەڭىستىككە شىعارۋداعى ىقپالى مەن ءرولى ۇلكەن. باعدارلاما اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۋزەيى قىتاي, ۇلىبريتانيا جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىندا بىرقاتار حالىقارالىق جوبالارىن جۇزەگە اسىردى.
سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە 2017 جىلدىڭ 14 قىركۇيەگىنەن 2018 جىلدىڭ 14 قاڭتارىنا دەيىن بريتان مۋزەيىندە ( ۇلىبريتانيا) وتكىزىلگەن «ەۋرازيانىڭ ەجەلگى كوشپەندىلەرى» حالىقارالىق كورمەسى مەن تاۋەلسىزدىك كۇنى قارساڭىندا نيۋ-يورك قالاسىندا (اقش) ۇيىمداستىرىلعان «PHOTOfest.KZ – گۇلدەنگەن قازاقستان الەم فوتوسۋرەتشىلەرىنىڭ كوزىمەن» اتتى فوتوكورمەسىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. فوتوكورمە اياسىندا قاتىسۋشىلار بۋراباي, قورعالجىن, باياناۋىل, ۇلىتاۋ, قارقارالى, تۇركىستان, وتىرار, شارىن شاتقالى, شىمبۇلاق, مەدەۋ, تامعالى تاس, كولساي سىندى وتانىمىزدىڭ تاريحى تەرەڭدىگىمەن تاعىلىمدى, تابيعاتى سۇلۋلىعىمەن كوز تارتار اسەم جەرلەرىمەن فوتو ءتىلى ارقىلى تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى. قازاقتىڭ بايتاق دالاسى فوتوسۋرەت تىلىندە الەم حالقىنىڭ نازارىن وزىنە بۇرعىزدى.
«جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» باعدارلاماسىنىڭ كەلەسى باعىتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2017 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنداعى بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى اياسىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بەينەلەۋ ونەرى مۋزەيىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە ارنالىپ تۇساۋى كەسىلگەن «التىن ادامنىڭ الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» جوباسى شەڭبەرىندەگى « ۇلى دالاداعى كوشپەندىلەر تاريحى» اتتى كورمەدە ءوز جالعاسىن تاپتى. اتالمىش كورمەنىڭ باعىتى ودان ءارى ماسكەۋ قالاسىنا بۇرىلدى. 2018 جىلدىڭ 4 ساۋىرىندە ماسكەۋدىڭ بۇكىلرەسەيلىك حالىق ونەرى مەن دەكوراتيۆتى-قولدانبالى ونەر مۋزەيىندە قازاقتىڭ مادەني قۇندىلىقتارى رەسەي حالقىنا كەڭ اۋقىمدا تانىستىرىلدى. مادەني شارادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باستى نىشانى رەتىندە «التىن ادام» كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى. كورمە الداعى ۋاقىتتا دا جۇمىسىن توقتاتپاي, ازەربايجاننىڭ ۇلتتىق تاريح مۋزەيىندە, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى شەنسي پروۆينتسياسىنىڭ تاريح مۋزەيىندە, كورەيانىڭ ۇلتتىق مۋزەيىندە ءارى قاراي ءوز جالعاسىن تابادى دەپ جوسپارلانۋدا. «التىن ادامنىڭ الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» جوباسى, سونىمەن قاتار 2019 جىلى جاپونيا, گرۋزيا, ۇلىبريتانيا, يسپانيا جانە تۇركيانىڭ مۋزەيلەرىندە, 2020 جىلى اقش, يتاليا, اۋستريا, فرانتسيا, گەرمانيا مۋزەيلەرىندە تانىستىرىلاتىن بولادى.
تۋعان ەلدىڭ تاريحىن پاش ەتەر فوتوكورمەلەر مەن مۋزەي جۇمىستارى عانا ەمەس, قازاقتىڭ تەاتر مەن كينو ونەرىن دە الەمدىك مادەني كەڭىستىكتە جان-جاقتى ناسيحاتتاۋ – بۇگىندە «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» باعدارلاماسىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. ونىڭ بىردەن-ءبىر دالەلى – وتكەن جىلدىڭ اياعىندا لوس-اندجەلەس قالاسىندا «قىز جىبەك» (رەجيس-
سەرى – س.قوجىقوۆ), «اناعا اپارار جول» (رەجيسەرى – ا.ساتاەۆ), «الماس قىلىش» (رەجيسسەرى – ر.ابدىراشەۆ) كارتينالارىنىڭ كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلۋى ءھام اقش-تاعى قازاقستاندىق كينو كۇندەرىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ءوتۋى. كينو كۇندەرى اياسىندا اقش-تىڭ ءىرى كينوكومپانيالارىنىڭ باسشىلارى جانە پروديۋسەرلەرىمەن رەسمي كەزدەسۋلەر, گولليۆۋد جۇلدىزدارىمەن ىنتىماقتاستىق كەلىسسوزدەر, سونىمەن قاتار لوس-اندجەلەس كينواكادەمياسىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەسۋلەر ءوتتى.
وتاندىق كينو يندۋسترياسى مەن گولليۆۋدتىق كينوكومپانيالار اراسىنداعى ارىپتەستىك بايلانىس مۇنىمەن شەكتەلمەي, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءساتتى جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. «قازاقفيلم» اق كينوستۋدياسىنىڭ گولليۆۋدتىق كينورەجيسسەر دجەف ۆەسپامەن بىرلەسە تۇسىرگەن «امىرە» كينوكارتيناسى ءسوزىمىزدى دايەكتەي تۇسەدى. كينونارىققا شىققانىنا كوپ ۋاقىت وتپەسە دە, كورەرمەننىڭ قىزۋ پىكىرتالاسىنا ارقاۋ بولعان بۇل ءفيلمنىڭ ۇلتتىق كينوشەجىرەدەن الار ورنى ايرىقشا. ەڭ باستىسى, كينو ءتىلى ارقىلى الەم امىرەدەي قازاقتىڭ كومەيىنە بۇلبۇل ۇيا سالعان ءبىرتۋار ءانشىسىن تانىپ, ونەرىنە باس ءيىپ جاتسا – اتالمىش جوبانىڭ ءوز مىندەتىن تولىقتاي اتقارعانى دەپ بىلەمىز.
سونداي-اق اتالعان مادەني باعدارلاما نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلعان جانە ءبىر ماڭىزدى وقيعا – ۇلتتىق تەاتر ونەرىنىڭ الەم ەلدەرىن ارالاۋى. 2018 جىلى «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترى يتاليا, ۆەنگريا ەلدەرىندەگى گاسترولدىك ساپارىن ءساتتى وتكىزسە, اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا يتاليانىڭ بىرنەشە قالاسىندا كورسەتكەن ونەرى ءوزىنىڭ ەرەكشەلىگىمەن جەرگىلىكتى حالىق تاراپىنان ىستىق ىقىلاسقا يە بولدى. سونىمەن قاتار جوبا اياسىندا «قازاقكونتسەرت» مەملەكەتتىك كونتسەرتتىك ۇيىمى يتاليا, فرانتسيا, گەرمانيا, اۋستريا, رەسەي ت.ب. قالالارىنا ۇلكەن گاسترولدىك ساپارمەن شىعىپ, ءساتتى ونەر كورسەتىپ قايتتى.
مادەني شەرۋ الداعى ۋاقىتتا دا ءوز جالعاسىن تابادى دەپ جوسپارلانۋدا. شەتەلدەردە زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەتىمىزدىڭ جەتىستىكتەرىن كورسەتۋ ماقساتىندا 2018-2020 جىلدارى «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترى مەن اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترى «اباي», «قىز جىبەك», ء«بىرجان-سارا» سىندى ۇلتتىق وپەرا جاۋھارلارىن رەسەي, يتاليا, فرانتسيا, تۇركيا, قىتاي, جاپونيا, كورەيا رەسپۋبليكاسى, گرۋزيا جانە ت.ب. ەلدەردە كورسەتۋدى جوسپارلاسا, رەسپۋبليكالىق دراما تەاترلارى ۇلتتىق جانە شەتەل اۆتورلارىنىڭ ۇزدىك تەاتر قويىلىمدارىن تۇركيا, رەسەي, كورەيا رەسپۋبليكاسىندا ۇسىناتىن بولادى.
بۇل مادەني ءىسساپارلاردان بولەك, رەسپۋبليكالىق مۋزەيلەردىڭ قورىنان دايىندالعان كورمەلەر جاپونيا, قىتاي, ماجارستان, اقش سىندى الەمنىڭ الپاۋىت ەلدەرىنىڭ نازارىنا ۇسىنىلادى دەپ كۇتىلۋدە. ۇلىبريتانيا, ازەربايجان, رەسەي, تۇرىكمەنستان ەلدەرىندە قازاقستاننىڭ مادەنيەت پەن كينو كۇندەرىن وتكىزۋ, سونىمەن قاتار رەسپۋبليكالىق مادەنيەت ۇيىمدارىنىڭ يسپانيا, ءۇندىستان, ليۋكسەمبۋرگ, شۆەيتساريا, گەرمانيا جانە ت.ب. ەلدەرىنە ۇيىمداستىراتىن ءىسساپار باعدارلامالارى دا – كەلەر جىلدىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى ماڭىزدى ءىس-شارالار قاتارىندا.
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
