«ۇمىتتەن ۇرەي باسىم بولىپ تۇر. بۇل جولعى ۇرەيدىڭ تەتىگى «رۋحاني جاڭعىرۋ» اياسىندا رۋحاني بۇلاق كوزى بولىپ وتىرعان كيەلى شاڭىراق – كىتاپحانالار جابىلادى دەگەن بولجام. ەگەر كەزدەسۋدە كوتەرىلگەن ماسەلە شىندىققا اينالار بولسا, ءار اۋىلداعى رۋحانيات وشاعىنىڭ وتى سونبەك. ماسەلەنىڭ ءمان-جايى تۋرالى: «پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى م.ماگەرراموۆ پەن ن.ميكاەليان جانە وسكەمەن قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى و.بۋلاۆكينا مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەستى. تاياۋ ارادا وبلىس اۋىلدارىنداعى 245 اۋىلدىق كىتاپحانا جابىلادى دەپ كۇتىلۋدە», دەپ جازدى وبلىستىق پۋشكين كىتاپحاناسىنىڭ سايتى», دەپ جازىپتى ءوزىنىڭ فەيسبۋك الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى پاراقشاسىندا قىزىربەك دۇرگىنباي ۇلى.
ءمان-جايدى بىلەيىك, ءىستىڭ انىق-قانىعىنا كوز جەتكىزەيىك دەپ وسكەمەندەگى ا.پۋشكين اتىنداعى وبلىستىق كىتاپحانانىڭ ديرەكتورى حابيبا اقجىگى-
توۆاعا تەلەفون شالدىق. ءيا, مۇنداي اڭگىمەنىڭ بولعانى راس ەكەن. اڭگىمە قايدان شىققان دەيسىز عوي. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنەن. «ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ رۋحانياتقا, مادەنيەتكە نە قاتىسى بار؟» دەرسىز بالكىم. ءبىز دە جاۋابى جوق بۇل ساۋالدى ىشتەي وزىمىزگە قو-
يىپ كوردىك. حوش. نەگىزگى اڭگىمەگە ورالايىق. «مينيسترلىك شىعىس قازاقستان مەن باتىس قازاقستاندا ەكسپەريمەنت رەتىندە اۋداندىق كىتاپحانالاردى وبلىستىق كىتاپحاناعا فيليال قىلىپ قوسىپ, اۋىلداعى كىتاپحانالاردى مەكتەپكە بەرسە قايتەدى؟» دەگەن ۇسىنىس ايتىپتى. ء«بىز جاپپايمىز, قوسامىز» دەپتى. كىتاپحانا سالاسىندا جۇرگەننەن كەيىن جاقسى بىلەمىز عوي. مەكتەپتىڭ كىتاپحاناسى نەگىزىنەن وقۋشىلار مەن مۇعالىمدەرگە ارنالعان. كوبىنە وقۋلىقتارمەن جۇمىس ىستەيدى. حالىققا قىزمەت كورسەتە الا ما, الماي ما؟ بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, ولاردىڭ ءوز نورماتيۆتىك ستاندارتتارى بار. كىتاپحاناشىلاردى بالالاردىڭ سانىنا بايلانىستى ۇستايدى. قازىرگى كەزدە اۋداندىق كىتاپحانالاردىڭ بارلىعى كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك كاسىپورىن سانالادى. ەگەر ولار وبلىستىق كىتاپحاناعا فيليال بولسا, باسشىلارىنىڭ جالاقىسى ازايادى. بۇگىندە ءوڭىردىڭ قالا مەن اۋداندارىندا 19 كىتاپحانا جۇمىس ىستەيدى. دەمەك 19 بۋحگالتەر قىسقارادى. ال وبلىستىڭ اۋىلدارىندا 245 كىتاپحانا مەن 287 كىتاپحاناشى بار. كىتاپحاناشىلاردىڭ 150-ءى عانا تولىق ستاۆكادا, قالعاندارى 0,5, 0,25 ستاۆكامەن جۇمىس ىستەپ ءجۇر. اۋىلدى جەرلەردەگى كىتاپحانالار ونسىز دا قالت-قۇلت ەتىپ وتىر. اۋىل كىتاپحانالارىن مەكتەپكە قوسقاننان گورى, كەرىسىنشە قازىرگى قىزمەت اياسىن كەڭىتىپ, بارىنشا قولداۋ كورسەتۋىمىز كەرەك», دەگەن كىتاپحانا باسشىسى بۇل ءىستى قولعا الۋعا ءالى ەرتە ەكەنىن, اۋدان-اۋىلداردا قاجەتتى ينفراقۇرىلىم جوقتىعىن, جوعارى جىلدامدىقتاعى ينتەرنەت كوپتەگەن اۋىلدارعا ءالى كۇنگە دەيىن تولىق جەتپەي وتىرعانىن العا تارتتى.
شەت مەملەكەتتەردە كىتاپحانالار تەك كىتاپ وقيتىن عانا ەمەس, ۇلكەن-كىشىنىڭ كومپيۋتەرلىك ساۋاتىن اشاتىن, ساباقتان كەيىن بالالارعا قوسىمشا ءبىلىم بەرەتىن ورتالىققا اينالعان. ماسەلەن, وسكەمەندەگى پۋشكين اتىنداعى كىتاپحانادا گازەت-كىتاپ وقۋدى بىلاي قويعاندا, شەت تىلدەرىن تەگىن ۇيرەنۋگە, ءتىپتى وقۋ اراسىندا دەنە شىنىقتىرىپ, جاتتىعۋ جاساۋعا دا مۇمكىندىك بار. وبلىس ورتالىعىنداعى و.بوكەي اتىنداعى كىتاپحانادا دا وقىرماندارعا بارلىق جاعداي جاسالعان. ء«بىز وزگە ەلدەگى كىتاپحانالاردىڭ ءىس-تاجىريبەسىن ۇنەمى نازارعا الىپ وتىرامىز. بارلىق مەملەكەتتەردە كىتاپحانا ىسىنە ارنالعان ارنايى زاڭ بار. مۇنداي زاڭ بىزگە دە كەرەك. ماسەلەن, شەتەلدىڭ كىتاپحانا ءىسى تۋرالى زاڭىندا ەگەر كىتاپحانانى جابۋ كەرەك بولسا, اۋەلى سول جەردەگى تۇرعىنداردىڭ پىكىرىن ءبىلۋى, ەسكەرۋى كەرەكتىگى قاراستىرىلعان. وسى ماسەلەنى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىمەن كەزدەسۋدە دە كوتەردىك», دەيدى ح.اقجىگىتوۆا.
«كەمەدەگىنىڭ جانى ءبىر» دەمەكشى, قازىر وسكەمەندەگى ورالحان بوكەي اتىنداعى ورتالىقتاندىرىلعان قالالىق كىتاپحانا ۇجىمىنان دا مازا قاشقان. «نە بولار ەكەنبىز؟» دەپ ءارى-ءسارى كۇي كەشىپ ءجۇر ءبارى. ارينە ۋايىمدايتىنداي ءجونى دە بار. بۇگىندە بۇل كىتاپحانادا 14 ءبولىمىن قوسقاندا 110 ادام ەڭبەك ەتەدى. اتالعان كىتاپحانا ديرەكتورى جانار كەنجەبەكوۆا ەگەر فيليالدار وڭتايلاندىرىلار بولسا, قانشاما ادام جۇمىسسىز قالا ما دەپ تە ۋايىمدايدى. «300 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى بار وسكەمەننىڭ ءار شاعىن اۋدانىندا شاعىن كىتاپحانالارىمىز بار. قالاعا جاقىن مەنوۆنوە مەن شىعىس اۋىلدارىندا كىتاپحانالارىمىز جۇمىس ىستەيدى. ول جەرلەردە وتىزدان استام كلۋبتار مەن شىعارماشىلىق بىرلەستىكتەرىمىز بار. حالىق بوس ۋاقىتتارىن سوندا وتكىزەدى. بالالارمەن دە, ۇلكەن كىسىلەرمەن دە جۇمىس ىستەيمىز. مىنا حاباردى ەستىپ, كوڭىل كۇيىمىزدىڭ ءتۇسىپ كەتكەنى راس. مادەنيەتكە, رۋحانياتقا وسىنداي كوزقاراسپەن قاراپ وتىرعانىنا جۇرەگىمىز اۋىرىپ وتىر», دەيدى ول.
ارينە «جەل سوقپاسا ءشوپتىڭ باسى قيمىلدامايتىنى» بەلگىلى. «جەر استىنان جىك شىقتى, ەكى قۇلاعى تىك شىقتى» دەگەندەي, اياق استىنان دۇڭك ەتكەن بۇل حابار ءوڭىردىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىن دە الاڭداتىپ وتىر. «تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى قۇلدىراپ تۇرعان كەزدە كىتاپحانالاردىڭ ءبارى جابىلىپ ەدى. جاعداي جاقسارعاننان كەيىن بارلىق اۋداندارداعى, بارلىق اۋىلدارداعى كىتاپحانالار قايتادان اشىلىپ ەدى. ەل قۋانىپ ەدى. نە نارسەنىڭ جابىلىپ بارىپ قايتادان اشىلعانى جاعدايدىڭ جاقسارعانىن بىلدىرمەي مە؟ ال ەندى قازىرگى جاعدايدا اۋىلدا كىتاپحانادان باسقا قانداي اقپاراتتىق ورتالىق بار؟ كوپ اۋىلداردا ينتەرنەت تە جوق. اۋىلداعى گازەت-جۋرنالداردى وقيتىن, ينتەرنەتكە كىرەتىن, اقپارات الاتىن جالعىز ورىن – وسى كىتاپحانا. كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى ەلباسىمىزدىڭ, مەملەكەتىمىزدىڭ ساياساتىن جۇرگىزىپ, ناسيحاتتاپ وتىر دەۋگە بولادى. ەگەر اۋىلداعى كىتاپحانانى مەكتەپكە قوسسا, اۋىلدىڭ ادامدارى بالالارمەن جاعالاسىپ اقپارات الا المايدى. اۋىلدىڭ ادامدارىن ەشقانداي اقپاراتسىز, اقپارات كوزىنسىز قالدىرامىز. كەرىسىنشە اۋىلدا قوسىمشا مادەني, تانىمدىق نىسانداردى اشۋ كەرەك. قازاقتىڭ تامىرى اۋىلدا جاتقاندىعىن ۇعۋىمىز كەرەك. اۋىل حالقىنىڭ قالا حالقىمەن بىردەي اقپارات الۋعا قۇقى بار. ولاردىڭ قۇقىنا ەشۋاقىتتا نۇقسان كەلمەۋگە ءتيىس. اۋىلدى قالاعا جاقىنداتامىز دەگەن ۇلكەن, كەشەندى جوسپارلار بار سەكىلدى ەدى. سونىڭ كەرىسىنشە بولعانىنا تاڭعالىپ وتىرعان جايىم بار», دەيدى قوعام قايراتكەرى, ۇزاق جىلدار وبلىستىڭ مادەنيەت سالاسىندا باسشىلىق قىزمەتتەر اتقارعان ءتۇسىپحان تۇسىپبەكوۆ.
ارينە كىتاپحاناشىلاردىڭ الاڭداۋشىلىعى ورىندى. دەسەك تە بۇل ماسەلەگە ءالى نۇكتە قويىلماعانىن ەسكەرۋ ءلازىم. مۇنى بىزگە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ بەينەرەجىمدە وتكىزگەن ءماسليحاتىنا قاتىسقان وبلىستىق مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى راۋشان نۇرمۇحانوۆا ايتتى. «ناۋرىز ايىندا مينيسترلىكتە وسىنداي جيىن بولعانى راس. ولار كىتاپحانالاردى جابۋ ماسەلەسىن قويىپ وتىرعان جوق, ەلىمىزدەگى كىتاپحانالاردىڭ قۇرىلىمىن وزگەرتۋ ماسەلەسىن قاراستىرىپ جاتىر. قازىر بۇل ماسەلە بارلىق وبلىستاردا تالقىلانىپ جاتىر. مينيسترلىك بىزگە: «وسى ماسەلەنى زەرتتەپ, زەردەلەپ, ءوز ۇسىنىستارىڭدى بەرىڭدەر, ويلارىڭدى ايتىڭدار» دەدى. دەگەنمەن كوپشىلىك بۇل ۇسىنىسقا قارسى بولىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا وسى سالا ماماندارىنىڭ پىكىر-ۇسىنىستارىن مينيسترلىككە جەتكىزەتىن بولامىز», دەيدى باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى
