09 ءساۋىر، 2018

قيىن مەن وڭاي

325 رەتكورسەتىلدى

مەكتەپتە ينتەگرالعا بايلانىستى ەسەپ­؛تەردى جاقسى شىعاراتىنمىن. ءبىراق ۋاقىت وتە كەلە بۇل ءبىلىمىم قاجەتسىز بول­؛عاندىقتان، ۇمىتىلىپ قالدى. ءبىر كۇنى بالالارعا ارنالعان ەنسيكلوپەديادان ينتەگرالدىڭ نە ءۇشىن كەرەك ەكەنىنىڭ مى­؛سالمەن بەرىلگەن وڭاي تۇسىندىرمەسىن وقىدىم.

شىن مانىندە قيىن دەگەن نارسەلەردىڭ وڭاي تۇسىندىرمەسى بار ەكەنىن بارلىعىمىز بىلە بەرمەيمىز. مۇنى بارلىق نارسەگە دە قاتىستى ايتۋعا بولادى دەپ ويلايمىن. سوڭعى كەزدەرى ادامنىڭ دامۋىنا بايلانىستى وقىپ جۇرگەن كىتاپتاردا كوپ زەرتتەۋشىلەر ءوز ويلارىن تەك عىلىمي تۇرعىدان دالەلدەپ قانا قويماي، ءوز تاجىريبەسى، كۇندەلىكتى ومىردە بولعان وقيعالار، وعان وزدەرى مەن باسقا ادامداردىڭ رەاكسياسىن سيپاتتاۋ ارقىلى ءتۇسىندىرىپ، ءتۇرلى قورىتىندىلار جاساپ جاتادى. سوندىقتان دارىگەرلەر نەمەسە ءار سالانىڭ تانىمال ماماندارى تۇسىنىكتى تىلمەن كىتاپتار جازىپ، ونىسى بەستسەللەرگە اينالىپ جاتادى. ەۋروپادا نەمەسە اقش-تا بەستسەللەر بولعان كىتاپتى ءتۇرلى تىلدەرگە اۋدارادى، سول ارقىلى ولاردىڭ تانىمالدىلىعى ودان سايىن ارتا تۇسەدى. قازاق تىلىنە مۇنداي ادەبيەتتەر تىكەلەي اۋدارىلمايتىندىقتان، ءبىز ونى كوبىنەسە اعىلشىن نەمەسە ورىس ءتىلى ارقىلى وقىپ جاتامىز. سولاردىڭ ءبىرازى كۆانت فيزيكاسىنا سىلتەمە جاساپ، ويلارىن تۇسىندىرۋگە تىرىسادى.

كۆانت فيزيكاسى دەگەن تىركەستىڭ ءوزى، ءبىر قاراعاندا، تۇسىنىكسىز جانە قاجەت ەمەس بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. ارينە، ەشكىم باسىن قاتىرعىسى كەلمەيدى عوي. دەگەنمەن وسى تىركەستى ەستىگەندە ءار ادام بىلۋگە ءتيىس نارسەلەر بار، ونىڭ ەڭ باستىسى &ndash؛ ء«؛بارى تولقىننان تۇرادى»؛، «؛كۆانت فيزيكاسى &ndash؛ سيقىر ەمەس، ول ماتەماتيكالىق ەرەجەلەر مەن پرينسيپتەرگە نەگىزدەلگەن»؛ جانە «؛كۆانت فيزيكاسى تەوريامەن ەمەس، تاجىريبەلەرمەن سيپاتتالادى»؛.

كۆانت فيزيكاسى مەن ادامنىڭ سانا-سەزىمىن قالاي بايلانىستىرۋعا بولادى؟ سۇراقتى ءدال وسىلاي قويماسا دا، كىتابىنىڭ ءبىرىنشى تاراۋىن «؛كۆانت ادامى»؛ دەپ باستاعان دارىگەر دجو ديسپەنزا «؛Breaking the habit of being yourself: How to lose your mind and create a new one»؛ كىتابىندا بەيسانا كۇشى ارقىلى ءومىردى قالاي وزگەرتۋگە بولاتىنىن، ادامنىڭ دا الەم سياقتى ەنەرگيادان تۇراتىنىن ايتا كەلە، ء«؛ار ادام ءوزىن تۇلعا رەتىندە قالاي سەزىنسە، بۇكىل الەمدىك سانا دا ءوزىن سولاي سەزىنە الادى»؛ دەيدى. ياعني عالامدىق (ۋنيۆەرسالدى) سانا ء«؛بارىن كورىپ تۇرادى، وعان ءبىزدىڭ ويلارىمىز، ارماندارىمىز، ارەكەتتەرىمىز جانە قالاۋلارىمىز دا بەلگىلى. ...ەگەر ءسىز ومىرىڭىزدە قاتتى قينالعان بولساڭىز، ول ءسىزدىڭ ميىڭىز بەن دەنەڭىزدە ساقتالىپ قالادى دا، ويلارىڭىز بەن سەزىمدەرىڭىز ارقىلى شىعادى، ياعني ءسىز كۆانت ورىسىنە ازاپ پەن بەينەت دابىلىن جىبەرەسىز، ال ول سىزگە سوعان سايكەس مەنتالدى جانە ەموسيونالدى رەاكسيانى قايتارادى»؛. ياعني ءسىزدىڭ ويىڭىز «؛مەن قينالىپ جاتىرمىن»؛ دەگەن بەلگى جىبەرگەندە، سەزىمىڭىز سول سەزىمگە سايكەس وقيعانى وزىنە تارتادى، سونىمەن ءسىز ودان سايىن قينالىپ، ازاپ شەگۋگە ءماجبۇر بولاسىز.

وسىدان مىناداي قورىتىندى جاساۋعا بولادى: ءسىز ءوزىڭىزدى جامانداپ، «؛مەنىڭ قولىمنان ەشتەڭە كەلمەيدى، جولىم بولمايدى، وقۋعا تۇسپەيمىن، ادەمى ەمەسپىن، مۇنى ۇيرەنە المايمىن، ۋاقىتىم جوق، ۇلگەرمەيمىن»؛ دەگەن سايىن، سول ويىڭىزعا سايكەس ناتيجە الاسىز.

ادامنىڭ بويىندا ءوزىن-وزى قۇرتاتىن جامان ادەتتەر بولادى. وسى ادەتتەردى وزگەرتۋگە بولا ما؟ وسى ادەتتەردىڭ ورنىنا ءوزىڭدى دامىتاتىن، باسقا دەڭگەيگە كوتەرەتىن ادەتتەر قالىپتاسۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟

دارىگەر ديسپەنزانىڭ پىكىرىنشە، «؛وسى­؛عان دەيىن ءومىرىڭىزدى وزگەرتكىڭىز كەلگەن ارەكەتتەردىڭ ءبارىنىڭ ءساتتى بولماۋىنىڭ ءبىر سەبەبى &ndash؛ ويىڭىزدىڭ شەكتەلگەنىنەن، مۇمكىن ءسىز تەك قانا سىرتقى جاعدايلار وزگەرۋى كەرەك دەپ ويلاعان بولارسىز»؛. شىنىمەن وزگەرەمىن دەگەندەرگە دجو ديسپەنزانىڭ كەڭەستەرى بىلاي سيپاتتالادى. بۇرىنعى سەزىمدەرىڭىز مەن ويلارىڭىزدى قايتا-قايتا جاڭعىرتا بەرمەڭىز، ويتكەنى ءسىز ءدال سونداي ومىرلىك جاعداياتتاردى جانە سەزىمدەردى تۋدىرىپ جاتىرسىز، سول ارقىلى بىردەي قيىندىقتارعا تاپ بولا بەرەسىز. بۇرىنعى وزىڭىزدەن باس تارتىڭىز، ياعني دەنەڭىزدىڭ ءار بولشەگى جاتتاپ قالعان سەزىمدەردى باسقاسىمەن اۋىستىرۋىڭىز كەرەك. بۇل ءۇشىن قورشاعان ورتا، دەنە جانە ۋاقىتتان اسىپ ءتۇسۋىڭىز كەرەك. ادامنىڭ ميى ۇيرەنشىكتى نارسەلەردى قايتالاي بەرگەندى جاقسى كورەدى ءبىر ۋاقىتتا تۇرادى، ءبىر جولمەن جۇمىسىنا بارادى، كۇندە بىردەي مىندەتتەردى اتقارادى، بىردەي ادامدارمەن قارىم-قاتىناسقا تۇسەدى، ونىمەن قويماي ومىرىندە جاڭا ءبىر نارسەنىڭ پايدا بولعانىن قالايدى. ال عىلىمدا دالەلدەنىپ قويىلعانىنداي كۇندە بىردەي دەرەكتەردى ەنگىزە وتىرىپ، جاڭا ناتيجە الۋعا بولمايتىنىن ۇمىتىپ كەتە بەرەمىز. ادام تەك قانا ويىن ەمەس، سونىمەن بىرگە ارەكەتىن دە وزگەرتۋى ءتيىس.

ار ادامنىڭ بويىندا وزىنە عانا ءتان مىنەز-قۇلىق، ءجۇرىس-تۇرىس مودەلى بار. ءبىراق بارلىق بالە جاعىمسىز ويلار، كەرى تارتاتىن ادەتتەر، سەنىمسىزدىكتەن بولادى. كوبىنەسە ادام قاتتى كۇيزەلىس، پسيحولوگيالىق زاقىم نەمەسە قايعىلى حابار العاندا وزگەرەدى دەپ جاتادى. ءبىراق وزگەرۋ ءۇشىن تەك قانا قيىندىق پەن ازاپ نە قايعى-قاسىرەتتى كۇتىپ وتىرۋعا بولمايدى، ولار كەلسە، ءسىز ونسىز دا وزگەرەسىز عوي.

بۇل ايتىلعاندار وڭاي جانە تۇسىنىكتى نارسەلەر سياقتى. دەگەنمەن ونى ءتۇيسىنۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ وڭاي بولماي تۇر. سوندىقتان وزگەرۋ ءۇشىن، اسىرەسە، جاڭا ءتىل ۇيرەنۋدە، سپورتپەن اينالىسۋدا، ءوز كاسىبىڭىزدى اشۋدا، سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋدا بار ەرىك-جىگەرىڭىزدى سالىڭىز. ادام بارلىق نارسەگە بەيىمدەلەتىن جانە داعدىلاناتىن بولعاندىقتان، ءوزىمىزدى تەك قانا جاقسىلىققا، كەڭدىككە، تاپقىرلىققا، سانالىلىققا تار­؛بيەلەيىك.

باقىتگۇل سالىحوۆا،

پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى

باننەر
سوڭعى جاڭالىقتار

سەكتوردى ساقاداي ساي قىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 11:31

سانى مەن ساپاسى ساي

ايماقتار • بۇگىن، 09:33

اجەنىڭ ارقاسى

قوعام • بۇگىن، 08:39

ۇلاعاتتى ءومىر يەسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:37

بىرىنشى راۋندتا-اق سۇلاتىپ سالدى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 08:36

ساڭلاقتار اتوي سالادى

قازاقستان • بۇگىن، 08:33

ادىلىم-اي، ادەكەم-اۋ!..

رۋحانيات • بۇگىن، 08:12

ادىلدىكتىڭ ءادىلى ەدى...

رۋحانيات • بۇگىن، 08:10

سوڭىندا جاقسى ءىزى سايراپ جاتىر

رۋحانيات • بۇگىن، 08:08

باقۇل بول، باۋىرىم!

رۋحانيات • بۇگىن، 08:07

سۇيەگى اسىل ادام ەدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:05

ۇقساس جاڭالىقتار