كلۋب تاريحىنداعى «ەڭ ۇزدىك ويىنشى» دەگەن اتاققا يە بولعان ي.دجونسون وسىدان ءبىر جىل بۇرىن اتالمىش كلۋبتىڭ ۇيلەستىرۋشى ديرەكتورى قىزمەتىنە تاعايىندالعان-دى. وسى ءبىر وقيعا جايلى كلۋب پرەزيدەنتى دجيني باسس: «بۇگىن مەن ماڭىزدى قادام جاسادىم, بۇل كۇن لەيكەرلىكتەر ۇشىندە تاريحي وقيعا رەتىندە قابىلدانارى ءسوزسىز. ويتكەنى بۇدان بىلاي اتاقتى دجونسون كلۋبتىڭ ويىن جۇيەسىنە جاۋاپ بەرەتىن بولادى», دەپ مالىمدەدى. امەريكالىق ءباسپاسوز جوعارىداعى وقيعاعا «قايتا ورالعان «قۇبىلىس» دەپ باعا بەرىپتى.
ءومىر دەگەن تەك ساتتىلىكتەن تۇرمايتىنى بەلگىلى. 28 جىل بۇرىن الەمگە ايگىلى باسكەتبولشى ي.دجونسون ناعىز جاراۋ اتتاي تۋلاپ تۇرعان شاعىندا ابىرويسىز دەرتكە شالدىعىپ, سپورتتىق ومىرىنە جىلاي-جىلاي نۇكتە قويعان بولاتىن. ۇنەمى كوتەرىڭكى كوڭىلدە جۇرەتىن باسكەتبولشى العاش رەت وزىنە ۆيچ ينفەكتسياسى جابىسقانى جايلى ەستىگەندە بۇل دۇنيەگە ادام بولىپ كەلگەنىنە وكىنىپتى. تاعدىرىنىڭ بۇلاي وزگەرۋىنە ءوزىنىڭ ءبازبىر كەلەڭسىز قىلىقتارى اسەر ەتكەنىن ءبىلدى. بىراق ءبارى كەش.
1991 جىلدىڭ 7 قاراشاسىندا دجونسون تەلەەفير ارقىلى حالىقپەن تىكەلەي تىلدەسۋگە شىعىپ, ءوزىنىڭ باسىنا تۇسكەن وعاش وقيعا جايلى: «مەن ءوزىمدى بۇعان دەيىن دۇنيەدەگى ەڭ دەنى ساۋ ادام رەتىندە ەسەپتەۋشى ەدىم. بۇگىن مىنە, دارىگەرلەردىڭ كەڭەسىمەن ۇلكەن سپورتپەن قوشتاسىپ وتىرمىن. بۇل مەنىڭ جەكە باسىمنىڭ تراگەدياسى. ۇيلەنگەنىمە دە بىرنەشە ايدىڭ ءجۇزى بولدى. نەتكەن اۋىر تاعدىر. ايەلىمنىڭ اياعى اۋىر. جارىم ەكەۋمىز ىشتەگى نارەستە دۇنيەگە ساۋ كەلسە ەكەن دەپ كۇنى-ءتۇنى جالبارىنۋدامىز. ماعان قۇدايدان باسقا ەشكىم كومەكتەسە المايتىنىن تولىق ءتۇسىندىم. مەنى مۇنداي كۇيگە تۇسىرگەن – ءناپسى قۇمارلىق جانە ادام رەتىندەگى اقىماقتىعىم. ادام بالاسى ءتاڭىر بۇيىرعان ءتۇزۋ جولمەن جۇرمەسە, كورەر كۇنى وسى. ونى تىم كەش ءتۇسىندىم جانە بۇدان بىلاي ءبىر جاراتۋشىعا جالبارىنۋدان باسقا جول قالماعانىن ۇعىندىم» دەگەن ەدى.
* * *
جاراتۋشى كەرەمەت كەڭ ەمەس پە. دجونسوننىڭ تىلەگىن قابىل ەتىپ, قىزى ەشقانداي اۋرۋ-سىرقاتقا شالدىقپاي امان-ەسەن دۇنيەگە كەلدى. بۇرىنعى اۋىر كۇندەر تۋرالى اتاقتى باسكەتبولشى بىلاي دەپ ەسكە الىپتى: «ومىرىمدەگى ەڭ اۋىر كەزەڭ: ۆيچ ۆيرۋسىمەن اۋىراتىنىم جايلى دارىگەرلەردەن ەستىگەن ءسات. بۇل وقيعانى جاڭا ۇيلەنگەن ايەلىمە قالاي ايتپاقپىن. ول مەنى تاستاپ كەتۋى مۇمكىن بە, الدە باسقاشا شەشىم قابىلداي ما ەكەن... سانام الەمتاپىراقتانىپ كەتتى. ۇيگە كىرىپ كەلىپ, جارىما بولعان جايدى جايىپ سالدىم. جۇبايىم «ەكەۋمىز بۇل اۋرۋدى جەڭىپ شىعامىز» دەپ جاۋاپ بەردى. وسى ءسوزدى ەستىگەندە جانارىمنان جاس ساۋلاپ قويا بەردى».
وسىلاي دجونسوندى جارى ءتۇسىندى, بىراق باسكەتبول دوبىن بۇدان بىلاي ۇستاي المايتىنى جانىن جەگىدەي جەدى. دجونسون ايتادى: «باسكەتبولدان اجىراۋ ماعان وتە قيىن بولدى, جانكۇيەرلەرىم بولسا ءبىر-اق جىل ءومىرى قالدى دەگەنگە سەندى. ونىڭ سىرتىندا ۆيرۋس جۇقتىرعان ادام جايلى قوعامدىق ورتانىڭ تۇسىنىگى وزگەشە بولاتىن. مەن ءۇشىن وسى دەرتتى باسقاعا جۇقتىرماي, ءارى تارعىل دوپتى قايتا تۋلاتۋ قاجەتتىلىگىن جان-تانىممەن ۇعىندىم. قىسقاسى, جاراتۋشى قابىل كورسە, جازىلمايتىن دەرت جوق ەكەنىن دالەلدەۋ كەرەك بولدى».
سودان ءارى قاراي نە بولعانىن ايتالىق. 1992 جىلى دجونسون اقش قۇراماسى ساپىندا الاڭعا شىعىپ, بارسەلونا وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى اتاندى. 1993 جىلى NBA-نىڭ «جۇلدىزدار» جارىسىندا ونەر كورسەتتى. ودان كەيىن تاعى دا ەكى جىل ءۇزىلىس جاساپ, 1995 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا «لوس-اندجەلەس لەيكەرس» كلۋبىنىڭ نامىسىن قورعاپ, پلەي-وفف كەزەڭىندە جەڭىلىسكە تاپ بولدى.
وسى ويىننان كەيىن «قۇبىلىس» دجونسون باسكەتبولدى دوعارۋ جايلى شەشىم قابىلدادى. قالعان ءومىرىن دەرتپەن كۇرەسۋ ىسىنە ارنايتىنىن مالىمدەدى. ول ءۇشىن الدىمەن ءبىر قۇداي جاقسى كورەتىن دۇنيە قايىرىمدىلىقپەن اينالىسۋدى, جوق-جىتىك جاندارعا قامقورلىق تانىتۋدى ماقساتىم دەپ تانىدى. ويتكەنى جاراتۋشىعا قۇر جالبارىنۋدان پايدا از, ساۋاپتى ىستەرمەن اينالىسقاندا عانا تىلەكتىڭ قابىل بولاتىنىن جوكەڭ تەرەڭ ءتۇسىندى.
ءسويتىپ ەڭ اۋەلى «Fatburger» اتتى جەدەل تاماق ازىرلەيتىن اسحانا جەلىسىن اشتى. لوس-اندجەلەستەگى كەدەيلەر تۇراتىن ورامعا كينوتەاتر سالىپ بەردى. باسقالار سياقتى اۋرۋىن ۋايىمداپ, رۋحىن قۇلاتپادى. جوكەڭنىڭ ايىقپاس دەرتپەن كۇرەسۋ ءۇشىن بەلىن بەكەم بۋىپ شىعۋىنا ەليزابەت گلەيزەر اتتى ايەل ادامنىڭ وسيەتى مۇرىندىق بولعان دەسەدى. بۇل ايەل وسىنداي دەرت جۇقتىرىپ, دۇنيەدەن وتەر الدىندا دجونسونعا ايتىپتى: «بۇل دەرتتەن ايىعاتىن جول بار. ول كۇن سايىن, قاجەت بولسا ساعات سايىن ۇگىت ايتىپ, ادامداردى مۇنداي پالەگە ۇرىنىپ قالۋدان ساقتاندىرۋ! ويتكەنى قۇداي جاماندىقتان قايتارىپ, جاقسىلىقتى ۇگىتتەۋشىلەر جاعىندا. وسىنى ىستەسەڭ جازىلاسىڭ!» دەگەن ەكەن.
* * *
ول كەزدە اتالمىش ۆيرۋسقا قارسى الەمدە AZT دەيتىن ءدارى بار-تىن. قازىر كوپ. دجونسون ايتادى: «جۇقپالى دەرتتى جەڭۋ ماعان وڭاي بولعان جوق. ءاردايىم ءدارى ىشكەن سايىن ءوزىمنىڭ اۋرۋ ەكەنىمدى ەسىمە الىپ, بارلىق تىرشىلىكتىڭ يەسى جاراتۋشىدان مەدەت سۇرادىم. العاشىندا كۇنىنە ءتورت رەت ءدارى-دارمەك قولداندىم. ودان سوڭ دارىگەرلەردىڭ كەڭەسىمەن دەنە شىنىقتىرۋ ىسىمەن جۇيەلى اينالىستىم. قۇداي تاعالا ادامنىڭ ارەكەتىنە قاراي بەرەكەت بەرەتىنى جايلى سەنىم قالىپتاستى. مەنىڭ باستى ارمانىم: پالەكەت دەرتتەن قۇلان تازا ارىلىپ, قىزىمنىڭ تويىنا كۋا بولۋ ەدى…» دەپ ەسكە الادى.
قازىر قاۋىپتى دەرتتەن ايىققان دجونسون الدا-جالدا لوس-اندجەلەس قالاسىنىڭ مەرى ءۇشىن سايلاۋعا ءوزىن ۇسىنار بولسا, جەڭىپ شىعۋى ابدەن مۇمكىن جاعدايدا. دجونسونعا دەرتپەن كۇرەسىپ, ونى جەڭىپ شىعۋعا بولاتىنىن دالەلدەگەنى ءۇشىن بۇۇ ارنايى سىيلىق بەردى.
شىن مانىندە جيىرما شاقتى جىل قاتەرلى دەرتپەن ارپالىسىپ, ۇيقى-كۇلكىسىز وتكىزگەن كۇندەرى تۋرالى دجونسون بىلاي دەپتى: «تاڭەرتەڭ ويانعاندا «بۇگىن مەنىڭ ءومىرىمنىڭ سوڭعى كۇنى شىعار» دەپ ويلاۋمەن بولدىم. تەك ويلاپ قويمايمىن, كادىمگىدەي اجالدى قارسى الۋدىڭ دايىندىعىن جاسايمىن. كەشكىسىن ۇيىقتاپ تاڭەرتەڭ امان ويانعانىم ءۇشىن ايەلىم مەن بالالارىمدى ماڭدايىنان يىسكەپ, ءبىر كۇن بولسا دا ءومىر سىيلاعان تاڭىرگە جالبارىنۋمەن ۇيقىعا كەتەتىن ەدىم. وسىلاي مەن ءومىرىمدى ءبىر كۇنگە ۇزارتىپ وتىرىپ, شيرەك عاسىردان استام ۋاقىتتى ارتقا قالدىردىم» دەيدى.
بىراق... بىراق دەمەكشى, يرۆين دجونسون ءوزىنىڭ تاعى ءبىر سۇحباتىندا تۇلا بويىندا ۆيچ ۆيرۋسىنىڭ تولىق جويىلماعانىن ايتىپتى. تەك ونىڭ كۇشەيىپ, ادامدى ولىمگە دۋشار ەتەتىن جويقىن شابۋىلىنا توتەپ بەرۋ جولىندا ارپالىسىپ جەڭىپ شىققانىن جەتكىزىپتى. ءبىر كۇنى جەڭىلىپ اجال قۇشۋى مۇمكىن ەكەنىن دە جاسىرمايدى. بۇل دەرتكە دجونسون ەندى قانشا جىل توتەپ بەرەدى, ول ءبىر قۇدايعا عانا ايان...
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
