پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا بىلتىر «بيزنەس باستاۋ» كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىن وقىتۋ جوباسى قۇرىلدى. بۇگىندە ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى اياسىنداعى جوبا ءبىرشاما جۇمىستار اتقارۋ ۇستىندە.
«اتامەكەن» ۇكپ بيزنەس-كوممۋنيكاتسيانى مەملەكەتتىك تىلدە دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, بىلتىر قازاقستاننىڭ 14 وبلىسى, 80 اۋدانى بويىنشا اتالعان جوباعا 15000 جۇمىسسىز بەن ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار قاتىسقان. ولاردىڭ 3314-ءى بيزنەس نىساندارىن اشىپ, كاسىپكەرلىگىن كەڭەيتكەن. جوعارىداعى باعدارلاماعا قاتىستى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ جانە ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ دەپارتامەنتى بەرگەن مالىمەتتەرگە قاراساق, بىلتىر 7 مىڭ نان استام شاعىن نەسيە بەرىلگەن. دەپارتامەنت ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەربولات ابۋلحاتيننىڭ ايتۋىنشا, الىنعان 7200 نەسيەنىڭ 6791-نە اۋىلدىق كاسىپكەرلەر قول جەتكىزگەن. ونىڭ 4127-ءسى بيزنەستى ەندى باستاپ جاتقان جاس كاسىپكەرلەر. «بيزنەس باستاۋ» جوباسى بويىنشا وقۋعا قاتىسۋشىلار اراسىندا ورتا جاستاعىلاردىڭ سانى باسىم. سايكەسىنشە, جوباعا قاتىسۋشى جاستار بەلسەندىلىگى ايتارلىقتاي ءماز ەمەس. 17-29 جاس ساناتىنىڭ وكىلدەرى رەسپۋبليكا بويىنشا 27 پايىزدى عانا قۇراعان.
جالپى, «بيزنەس باستاۋ» كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىن وقىتۋ جوباسىنا كەلەر بولساق, ونىڭ باسقا وقىتۋ جوبالارىمەن سالىستارعاندا بىرنەشە ەرەكشەلىگى بارىن ايتا كەتكەن ءجون. ەڭ العاشقى ارتىقشىلىعى – الەۋمەتتىك سيپاتى, ياعني اۋىل تۇرعىندارىنا ارنالعان, ونىڭ ىشىندە ماقساتتى تۇردە بيزنەسكە باۋليتىن العاشقى جوبا. ەكىنشى ەرەكشەلىگى, وقىتۋ جوباسى ارنايى مەملەكەتتەن تومەندەتىلگەن 6 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن 18 ملن تەڭگەگە دەيىن بولىنگەن شاعىن نەسيەلەر. بۇدان بولەك ءار بيزنەس جوبا ىسكە قوسىلعاننان كەيىنگى ارنايى سۇيەمەلدەۋ جۇيەسىنىڭ جۇمىسى.
«اتامەكەن» ۇكپ بيزنەس-كوممۋنيكاتسيانى مەملەكەتتىك تىلدە دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان ورازعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, قارجىلاندىرۋ ارقىلى «بيزنەس باستاۋ» جوباسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ 20 پايىزى بيزنەس اشۋ نەمەسە كەڭەيتۋ مىندەتىن «اتامەكەن» ۇكپ وزىنە جۇكتەيدى. وقىتۋ مەن شاعىن نەسيەلەۋ ارقىلى اۋىل تۇرعىندارىن بيزنەسكە تارتۋ جوباسى قاناتقاقتى جوبا رەجىمدە 2016 جىلى ماڭعىستاۋ, اقتوبە وبلىستارىنىڭ ەكى اۋدانى مەن ءبىر قالاسىندا وتكىزىلگەن. جالپى, «بيزنەس باستاۋ» وقىتۋ ادىستەمەسىنىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىنا ەنۋى «اتامەكەن» ءۇشىن جەتىستىكتى جاعداي. سەبەبى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى كەڭسەدە دۇنيەگە كەلىپ, كوكجيەگىن كەڭەيتە الماي جاتادى.
اتامەكەن» ۇكپ ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى باعىتى 2017 جىلدان باستاپ «بيزنەس باستاۋ» جوباسىن ىسكە اسىرۋدا, اۋىل تۇرعىندارىن كاسىپكەرلىك داعدىلارىنا, ونىڭ ىشىندە اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىن قۇرۋ قاعيدالارىنا, سونداي-اق ولاردىڭ بيزنەس-جوبالارىن قولداۋعا باعىتتالعان.
جوبا جەتەكشىلەرىنىڭ بەرگەن مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, بىلتىر بيزنەسكە وقىتۋ بويىنشا بيىل 160 اۋداندى قامتىماق. ونىمەن قوسا 27 مونو-قالالاردا دا بۇل باستاما ءوز جۇمىسىن جۇرگىزە باستايدى. ولار ايتقان جوسپارلى ماقساتتار جۇزەگە اسقان جاعدايدا بيىل بيزنەس باستاۋدىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرەتىندەر سانى ەلىمىزدە 30 مىڭعا ارتىپ, كەمىندە 6 مىڭى ءوز بيزنەسىن دوڭگەلەتىپ كەتپەك.
وسى جەردە وقىتىلاتىن كۋرستار توپ ىشىندە دە, جەكە تۇردە دە جۇرگىزىلەتىنىن ايتا كەتكەن دۇرىس. كۋرستاردىڭ ۇزاقتىعى 1 اي بويىنا جۇرەدى. توپتىق تاجىريبەلىك ساباقتاردىڭ جالپى ۇزاقتىعى – 80 ساعات. سونداي-اق بيزنەس-ترەنەر وقىتۋدى ءبىلىم بەرۋدىڭ زاماناۋي ادىستەرىن پايدالانا وتىرىپ, ينتەراكتيۆتى تۇردە جۇرگىزەدى. بۇل, جاس كاسىپكەردىڭ بيزنەس-جوسپاردى دايىنداۋعا نەمەسە بيزنەس-جوبانى دامىتۋىنا زور مۇمكىندىك. ەگەر جوسپارلى جۇمىستار كەدەرگىسىز جۇرەتىن بولسا, 2017-2021 جىلدار اراسىندا ەلىمىزدە 27 مىڭنان استام جەكە كاسىپ اشىلىپ, ءبىر جوبا كەمىندە ەكى جۇمىس ورنىنا جاعداي جاسايتىن بولسا, شامامەن 54 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلماق.
اتالعان جايتتاردان اڭعارعانىمىزداي, بيزنەس جوبا دايىنداۋدا ونىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى مەن وڭىرلىك, اۋدانارالىق تىزبەكتەرگە كىرۋى ەسكەرىلگەن ءجون. ودان بولەك, بيزنەس جوبالاردىڭ سۇيەمەلدەۋ مەحانيزمى جىلدان جىلعا جەتىلدىرىلىپ وتىرسا قۇبا-قۇپ. بەرەكەلى باستامانىڭ بىلتىرعى جاعدايلارىنا ناقتى مىسالدارمەن كوز جۇگىرتەر بولساق, بيزنەستى تابىستى جۇرگىزۋدىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە كاسىپكەرلىكتىڭ قىر-سىرىنا ۇيرەنگەن دارين اۋىلىنىڭ 19 جاستاعى تۇرعىنى ارتۋردى الۋعا بولادى. ءوز ءىسىن 13 جاسىنان باستاعان ونىڭ بيزنەسىنىڭ كەڭەيگەنى سونشالىق, از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە قىزمەت كورسەتۋدىڭ بىرقاتار سالاسىندا مونوپوليست بولىپ ۇلگەرگەن. بۇگىندە جاس كاسىپكەر باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ زەلەنوۆ اۋدانىنا قاراستى دارين اۋىلىندا تۇرادى. ارتۋردىڭ شاعىن ءىسى سول, باسىندا ونىڭ اتا-اناسى كىلەم تازالايتىن ارنايى جابدىق ساتىپ العان. ارتۋر كوپ ويلانباستان قاراپايىم ءۇي شارۋاسىنىڭ قۇرالىن كىشىگىرىم بيزنەسكە اينالدىرۋدى كوزدەگەن. ناتيجەسىندە اۋىلدا شاعىن كولىك جۋاتىن ورىن اشىپ, جوبا بويىنشا وقىعاننان كەيىن, كەلگەندەر ماشيناسىن جۋىپ قانا قويماي, مونشاعا دا تۇسە الاتىنداي قوعامدىق مونشا اشقىسى كەلەتىنىن ايتىپ, بيىل وسى ىسكە جىلىنا 6 پايىزبەن 3 ميلليون تەڭگە العان.
جالپى, «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» ۇندەۋىنىڭ ءتورتىنشى باستاماسى نەگىزىنەن جاپپاي كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا, «باستاۋ» جوباسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ ءىسىن ىلگەرى دامىتىپ, اۋىلداعى جاس كاسىپكەرلەردىڭ العاشقى قادامىن قولداۋعا باعىتتالعان. تاعى ءبىر جايت, اۋىل تۇرعىندارىن, ونىڭ ىشىندە بيزنەستى ەندى قولعا الىپ جاتقان جاس كاسىپكەر كەپىلدەندىرۋ ماسەلەسى تولعاندىراتىنى انىق. سول سەبەپتى ەلباسىنىڭ بەس باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا جاس كاسىپكەردىڭ الىپ جاتقان نەسيەسىنىڭ 85 پايىزىن مەملەكەت كەپىلدەندىرەتىنىن ايتا كەتكەن دۇرىس. ال بيزنەسىن ودان ءارى دامىتۋشىلارعا جاڭا باعدارلاماعا سايكەس مەملەكەت 50 پايىز كەپىل بولماق.
جالپى, اتالعان باعدارلاما بويىنشا بىلتىر تۇگەل سوماسى 32 ملرد تەڭگە بولاتىن 7200 شاعىن نەسيە بەرىلگەن بولسا, بيىل تەك اۋىل وڭىرلەرىنىڭ وزىنە 30,8 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ال قالالارعا بەس الەۋمەتتىك باستاما نەگىزىندە بولىنگەن قارجى 17 ملرد تەڭگە. ياعني, باستاپقى بولىنگەن 11 ملرد تەڭگەگە 6 ملرد تەڭگە قوسىمشا قاراستىرىلعان.
سالىستىرمالى تۇردە الىپ قاراساق, مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىل تۇرعىندارىنا جاساپ وتىرعان جەڭىلدىكتەرىن وسىناۋ تسيفرلاردىڭ ءوزى-اق ايقىن دالەلدەپ تۇر. دەمەك, كوپتەگەن اۋىلداعى قانداستار كەڭ كولەمدە كاسىبىن اشىپ, ءوز ورتاسىنا سەپتىگىن تيگىزىپ, ولاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا, ءسويتىپ اۋىل الەۋەتىن ارتتىرۋ ارقىلى قوعامنىڭ كەلبەتىن تۇزەۋگە زور مۇمكىندىك الماق.
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
