«بۇگىن مەن كونستيتۋتسيانى قايتا قاراۋ تۋرالى جوبانى ۇسىنامىن. مەن حالىققا مەملەكەتتىڭ نەگىزگى زاڭىن وزگەرتەمىن دەپ ءسوز بەرگەن ەدىم. وسى ۋادەمدى ورىندايتىن كەز جەتتى», دەدى مۋن چجە ين.
ول بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە رەسمي ساپاردا جۇرگەندىكتەن قۇجاتتىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسىنا قول قويعان. زاڭ جوباسىن ۇلتتىق جيىن قولداسا, ودان كەيىن رەفەرەندۋم وتكىزىلەتىن بولادى. ازىرگە رەفەرەندۋم 13 ماۋسىم كۇنى وتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
ەگەر كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا نۇسقاسى قابىلدانسا, پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىلىك ۋاقىتى 5 جىلدان 4 جىلعا دەيىن قىسقارادى. بىراق قازىرگى پرەزيدەنت ءوز كانديداتۋراسىن كەلەسى سايلاۋدا ۇسىنا الاتىن قۇقىققا يە بولماق. سوڭعى رەت كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا 1987 جىلى وزگەرىس ەنگىزىلگەن بولاتىن.
كاتالونيادا پۋچدەموننىڭ قاماۋعا الىنۋىنا قارسى شەرۋ ءوتتى
گەرمانيادا كاتالونيالىق سەپاراتيستەردىڭ كوشباسشىسى كارلەس پۋچدەموننىڭ قاماۋعا الىنعانىنا نارازى حالىق شەرۋگە شىقتى. سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا بارسەلوناداعى ءۇش كۇنگە سوزىلعان نارازىلىق اكتسياسىنا 55 مىڭ ادام قاتىسقان. سونداي-اق پۋچدەمون مەر بولعان جيرون قالاسىندا, تارراگون مەن لەيد قالالارىندا دا نارازىلىق شەرۋى وتكەن.
شەرۋ بارىسىندا پوليتسيامەن قاقتىعىستان 90 ادام زارداپ شەكتى. پوليتسيا 4 ادامدى قاماۋعا الدى. الداعى دۇيسەنبى كۇنى پۋچدەمون گەرمانيادا سوت الدىندا جاۋاپ بەرەتىن بولادى. ول فينليانديادان بەلگياعا بارا جاتقاندا ۇستالعان ەدى. ال وتكەن جۇما كۇنى يسپانيا سوتى پۋچدەموننىڭ قاماۋعا الىنۋىنا ەۋروپالىق وردەر بەردى. بيلىككە قارسى شىعىپ, ب ۇلىك شىعارعانى ءۇشىن ول 30 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن.
اقش-قىتاي ساۋدا سوعىسى قارجى نارىعىنىڭ قۇلدىراۋىنا ىقپال ەتتى
وتكەن اپتادا اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ جالپى قۇنى 60 ملرد دوللاردان اساتىن قىتايدان كەلەتىن تاۋارلار يمپورتىنا سالىق ەنگىزەتىنىن ايتقان بولاتىن. سونداي-اق امەريكا بيلىگى قىتاي كومپانيالارىن تەحنولوگيالار ۇرلاۋمەن اينالىسادى دەپ ايىپتاۋدا. بۇعان جاۋاپ رەتىندە قىتايدىڭ ساۋدا مينيسترلىگى امەريكادان جەتكىزىلەتىن 128 تاۋار يمپورتىنا سالىقتى 25 پايىزعا ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن حابارلادى.
قارجى ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, ەكونوميكاسى ەڭ ءىرى ءارى ءوزارا ساۋدا اينالىمى جۇزدەگەن ميلليارد دوللاردان اساتىن ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ساۋدا سوعىسى بۇكىل الەم بويىنشا قارجى نارىعىنىڭ قۇلدىراۋىنا اسەر ەتكەن. سونىمەن قاتار ماماندار ينۆەستورلاردىڭ اقش پەن قىتاي ۆاليۋتاسىنا قىزىعۋشىلىعى دا كۇرت تومەندەگەنىن ايتتى.
قارسىلىق اكتسياسى
اقش-تىڭ 800 قالاسىندا, ونىڭ ىشىندە ۆاشينگتون, نيۋ-يورك, بوستون, چيكاگو جانە حيۋستون سەكىلدى ءىرى قالالاردا ء«ومىرىمىز ءۇشىن شەرۋ» اكتسياسىنا جينالعان حالىق اتىس قارۋىن ساتۋ جانە الىپ جۇرۋگە باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى تالاپ ەتتى. نارازىلىق اكتسياسىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋىنا بيىل اقپاندا پاركلەندتەگى مەكتەپتىڭ بۇرىنعى تۇلەگىنىڭ وقۋشىلارعا وق اتىپ, 17 ادامنىڭ مەرت بولعانى تۇرتكى بولدى. ء«ومىرىمىز ءۇشىن شەرۋ» ۇرانىمەن وتكەن نارازىلىق اكتسياسىنا شىققانداردىڭ دەنى – مەكتەپ وقۋشىلارى مەن جاستار.
Washington Post گازەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, 1999 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان بەرى اقش-تا 190 مىڭنان استام وقۋشى ساباق كەزىندە اتىس-شابىسقا تاپ بولعان.
شەرۋدى ۇيىمداستىرۋشىلار قارۋ ۇستاۋعا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ پروبلەماسىنا نازار اۋدارتۋدى ماقسات ەتتى. بۇدان بولەك ولار جاستارعا قاراشادا وتەتىن كونگرەسس سايلاۋىنا تىركەلىپ, قارۋ اينالىمىنا قاتىستى ەرەجەنىڭ وزگەرۋىنە اتسالىسۋعا شاقىردى.
شولۋدى ازىرلەگەن
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
