كەمەروۆو قاسىرەتى

كەمەروۆو وبلىسىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى كەمەروۆو قالاسىنىڭ قاق ورتاسىندا قونىس تەپكەن, ات شاپتىرىم اۋماقتى الىپ جاتقان ورتالىقتا ءورت 25 ناۋرىز كۇنى كۇندىز باستالعان بولاتىن. «زيمنيايا ۆيشنيا» – 14 دۇكەن, ءدامحانا, بانكتەردىڭ بولىمشەلەرى, بالالار ورتالىعى, فيتنەس-ورتالىق, كينوتەاتر, باسسەين, ويىن الاڭى سىندى ويىن-ساۋىق ورتالىعىندا بولاتىن نىساندار ورنالاسقان ءتورت قاباتتى عيمارات. تەرگەۋ كوميتەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, ءورت شىققان كەزدە ورتالىقتىڭ توتەنشە جاعدايلارعا ارنالعان قوسالقى ەسىكتەرى تارس جابىق بولعانعا ۇقسايدى. باسقا دا قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى ساقتالماعان.  ورتالىق قىزمەتكەرلەرى ءتىلسىز جاۋدىڭ قورشاۋىندا قالعان جانداردى قۇتقارۋعا قاۋقارى جەتپەي, وزدەرى باس ساۋعالاۋعا ءماجبۇر بولعان. جالىن شارپىپ, ۋلى تۇتىنگە تۇنشىعىپ بەيمەزگىل ءولىم قۇشقان جانداردىڭ اراسىندا بالالاردىڭ كوپ ەكەندىگى تۋرالى ايتىلادى.  قارا جامىلعان كەمەروۆو حالقى جوعالىپ كەتكەن جانداردىڭ, اۋرۋحاناعا جەتكىزىلگەندەردىڭ تىلەۋىن تىلەۋدە. وسى وقيعاعا بايلانىستى قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ تا رەسەي پرەزيدەنتىنە كوڭىل ايتۋ جەدەلحاتىن جولدادى.

جالپى, كەمەروۆو قاسىرەتى باسقالاردى دا ويلاندىرۋعا ءتيىس. ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى ساۋدا ورتالىقتارى, حالىق كوپ باراتىن باسقا دا نىساندار توتەنشە جاعدايلارعا قانشالىقتى دايىن؟ ءورت قاۋىپسىزدىگى قانشالىقتى ساقتالعان؟ رەسەيدەگى وقيعادان كەيىن وسى تەكتەس ساۋالدار ەرىكسىز كوكەيگە تىرەلەدى.

ەلىمىزدىڭ ءىرى قالالارىنىڭ بارلىعىندا جىل سايىن ساۋدا, ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى بىرىنەن كەيىن ءبىرى اشىلىپ جاتادى. اسىرەسە, الماتى مەن استانادا وسىنداي نىساندار كوپ شوعىرلانعان. عالامتورداعى ءتيىستى تىزىمدەمەسىن شولىپ كورگەنىمىزدە, وسى ەكى قالاداعى ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىنىڭ سانى قىرىقتان اسىپ تۇسەتىنىن بايقادىق. كۇن سايىن, اسىرەسە دەمالىس كۇندەرى مۇنداي جەرلەردە ادام اياعى باسىلمايدى. بەيقام قىدىرىپ جۇرگەن مىڭداعان ادامنىڭ قاۋىپسىزدىگى قانشالىقتى قورعالعان؟ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنە سەنسەك, ەلىمىزدەگى ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا قايعى وقيعالاردى بولدىرماس ءۇشىن الدىن-الا جوسپارلى تۇردە تەكسەرىس جۇرگىزىلەدى. ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يۋري يلين بۇل تۋرالى:

– بىزدە موراتوري حالىق كوپ باراتىن نىساندارعا قاتىستى ەمەس. سول سەبەپتى جوسپارلى تەكسەرىستەر تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. ەرەجە بۇزعاندار انىقتالعان جاعدايدا ولاردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ءۇشىن سوت ورگاندارىنا بەرەمىز. بۇل جەردە بيزنەستىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ماڭىزى زور. ءبىز بيزنەستى تەكسەرىس بولاتىنى تۋرالى الدىن الا قۇلاقتاندىرۋعا مىندەتتىمىز.ولار بولسا تەكسەرۋشىلەر كەلگەنگە دەيىن كەيبىر كەمشىلىكتەردى جويۋعا تىرىسادى. تەكسەرۋشى كەتكەننەن كەيىن كۇزەت فيرمالارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن ازايتۋ ارقىلى قارجى ۇنەمدەۋ ءۇشىن ەۆاكۋاتسيالىق ەسىكتەردى جاۋىپ قوياتىندار بار,– دەيدى.

پارلامەنتتەگى ۇكىمەتتىڭساعاتىنان كەيىن جۋرناليستەردىڭ ساۋالىنا جاۋاپ بەرگەن ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكو دا وسى تۋرالى ايتتى.

– حالىق كوپ باراتىن بارلىق نىساندار ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك قاداعالاناتىن نىسانداردىڭ ءبىرىنشى كاتەگورياسىنا جاتادى. ونداي نىساندار جىل سايىن تەكسەرىلەدى, ءبىز ول ءتارتىپتى جەتى جىل بۇرىن ەنگىزگەنبىز. مەنىڭ ويىمشا, ءىىم كەمەروۆوداعى سياقتى اپاتتى جول بەرمەۋگە تىرىسادى,– دەدى بۇرىنعى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى.

ۆ.بوجكونىڭ ءسوزى اۋقىمى ءدال رەسەيدەگىدەي بولماعانىمەن, وسىعان ۇقساس قايعىلى وقيعالار قازاقستاندا دا بولعانىن ەسىمىزگە ءتۇسىردى.  الىسقا بارماي-اق, ەكى جىل بۇرىن الماتىداعى Almaty Towers بيزنەس ورتالىعىندا بولعان ءورت 6 ادامنىڭ ءومىرىن جالماعانىن قالاي ۇمىتارسىڭ؟! وندا دا ورتتەن باس ساۋعالاعاندار جابىق تۇرعان ەسىكتەن شىعا الماي, تىرىدەي ورتەنىپ كەتكەن بولاتىن. دەمەك, ۆ.بوجكونىڭ توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى بولىپ تۇرعان كەزدە 7 جىل بۇرىن ەنگىزگەن ءتارتىبى Almaty Towers-تە ساقتالماعانى عوي. باسقا نىسانداردا شە؟! وسىعان ۇقساس باسقا دا مىسالداردى كەلتىرۋگە بولار ەدى. بىراق ماسەلە بۇرىن بولعان تراگەديالاردى تىزبەلەۋ ەمەس, سونىڭ قايتالانباۋىن قاداعالاۋدا بولىپ تۇر.

كەمەروۆو قاسىرەتىندە قازا بولعاندار تۋرالى العاشقى دەرەكتەر جاريالانىپ جاتىر. قارالى تىزىمگە كوز سالساق, وپات بولعانداردىڭ جارتىسىنا جۋىعى كىشكەنتاي بالالار ەكەن. بەيكۇنا پەرىشتەلەر – قارجى ۇنەمدەۋ ءۇشىن قوسالقى ەسىكتى بەكىتىپ تاستاۋ, باسقا دا قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاماۋ سىندى اشكوزدىكتىڭ, سالدىر-سالاقتىقتىڭ قۇربانى. «اپات ايتىپ كەلمەيدى» دەگەن الميساقتان بەلگىلى اكسيومانى العا تارتقاننان گورى, بولاشاقتا ونىڭ الدىن الۋدىڭ, ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋدىڭ قامى جاسالعانى ءجون.

ارنۇر اسقار,

«ەگەمەن قازاقستان»