21 ناۋرىز, 2018

جۇمىسىڭ قالاي, جاماعات؟

840 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

راسىمەن دە وسى ءبىزدىڭ جۇمىسى­مىز قالاي؟ ماڭدايتەردى سىپىرىپ, ءوز بولاشاعىمىز ءۇشىن قاجىرلى ەڭبەك ەتە الىپ ءجۇرمىز بە؟ 

جۇمىسىڭ قالاي, جاماعات؟

الدە, اس­پاي­تىن-ساسپايتىن سول باياعى جاي­با­را­قات­تىق پا؟ ەگەر الەمدەگى ءتۇرلى ۇلتتار مەن ۇلىس­تاردىڭ ومىر­لەرىنە زەر سالساڭ, سولار­دىڭ باسىم بولىگىنىڭ ءبىر ءىستى اياقتاي سالىپ ەكىنشىسىن باستاپ, وزگەلەرمەن باسە­كەگە ءتۇسىپ, قاربالاس تىرشىلىك كەشىپ جاتقاندارىن بايقايسىڭ. سون­دىق­تان شىعار, ونداي ەلدەر دامۋدا دا بىزدەن الدەقايدا ۇزاپ كەتتى. 

بىرەۋلەرى الىپ ۇشاقتار مەن جەل­مەن جارىسقان اۆتوموبيلدەر شىعا­رىپ اتتارىن اسپانداتسا, ەندى بىرەۋلەر قالتاعا سىيىپ كەتەتىن ۇيالى تەلەفوندار شىعارىپ-اق دۇنيەگە تانىلىپ جاتىر. ءتىپتى حوش ءيىستى ءيىس سۋلارىمەن ءدۇيىم جۇرتتى تامساندىرىپ جاتقاندار قانشاما! ال, ءبىز كەيدە جۇمىس قايدا قاشار دەيسىڭ دەپ, شىنتاقتاپ جاتا بەرەمىز. «جاتقانعا بەرسەڭ, ماعان بەر» دەيتىنىمىز تاعى بار. بىراق ازىرگە «بەرىپ» جاتقاندار كورىنبەيدى. 

ويلاپ وتىرساڭ, بىزدە ەڭبەككە, ەڭبەك ادامدارىنا دەگەن قۇرمەت وتە تومەن سياقتى بولىپ كورىنەدى. ەسكەرتكىشتەردى باتىرلارعا ورناتامىز, كوشەلەرگە باتىرلاردىڭ اتتارىن بەرەمىز. جۇمىس­شى تۋرالى ءسوز جوق.  كوپشىلىك جينال­عان جەرلەردە اۋزىمىزعا اق-ادال اسىن توسىپ وتىرعان ديقان مەن مالشىنى ەمەس, شىرەنگەن شەنەۋنىكتى تورگە شى­عا­را­تىنىمىز دا, سولاردىڭ الدىندا جاتىپ-جاستىق, ءيىلىپ توسەك بولىپ, شاراپات اتاۋلىنى سولاردىڭ كەۋدەلەرىنە تاققاندى ۇناتاتىنىمىز دا ناعىز ەڭبەك ادامىن باعالاي بىلمەۋىمىزدەن شىعار, كىم بىلەدى. ايتەۋىر ءبىر جايتتىڭ باسى اشىق, ءبىز جاپپاي جابىلىپ جۇرتتى جۇ­مىس­قا جۇمىلدىرا الماي الەك بولساق, كەي ەلدەر ادامدارعا قايتسەك ارتىق جۇمىس ىستەتپەيمىز دەپ الەك.

جاپونيانىڭ Taisei  اتتى كومپانياسى جۇمىس ورىندارىندا ۇزاعىراق وتىرىپ قالعان كەڭسە قىزمەتكەرلەرىن ۇيلەرىنە قۋاتىن درون جاساپ شىعارعان كورىنەدى. T-Friend دەگەن اتاۋعا يە وزدى­گىنەن ۇشاتىن قۇرىلعى ارنايى كامەرامەن جابدىقتالعان. بەلگىلەنگەن ۋاقىت­تا ول عيمارات ءىشىن اينالا ۇشىپ, كەزەك اياقتالعاننان كەيىن دە جۇمى­سىندا قالىپ قويعان قىزمەتكەردىڭ ءدال جانىنا بارىپ توقتايدى ەكەن. جاي عانا توقتاپ تۇر­ماي, قىزمەتكەر ۇيىنە ابدەن كەتكەنگە دەيىن  Auld Lang Syne دەپ اتالاتىن شوتلانديالىق ءاندى قوسىپ قوياتىن ونەرى تاعى بار. بۇل ءاننىڭ تاڭ­داپ الىنۋى دا تەگىننەن-تەگىن ەمەس كورىنەدى. سويتسە جاپونيانىڭ ساۋدا ورىندارىندا وسى مۋزىكانىڭ ەستىلۋى دۇكەننىڭ جابىلايىن دەپ جاتقانىن بىلدىرەدى ەكەن.

ەگەر جاڭاعى اپپاراتتىڭ وزىڭىزگە تۇپ-تۋرا ۇشىپ كەلەتىنىن ويلاپ الاڭداپ وتىراتىن بولساڭىز, سىزگە جايباراقات وتىرىپ جۇمىس ىستەۋ قيىنعا تۇسەدى دەيدى وسى دروندى جاساپ شىعارعان كومپانيانىڭ ديرەكتورى. ءسوز رەتىندە مۇنداي دروندى پايدالانۋدىڭ ايىنا شامامەن العاندا 4,5 مىڭ دوللارعا تۇسەتىنىن دە ايتا كەتكەن ءجون.

مۇنداي قۇرىلعىنىڭ ءدال وسى ەلدە پايدا بولۋىنىڭ ءوزى دە كەزدەيسوقتىق ەمەس. جاپونيا جۇمىسقا بەرىلگەن ادام­­دارىنىڭ سانى جاعىنان الدىڭ­عى قاتاردا تۇرعان ەلدەردىڭ ءبىرى. جاپون­داردىڭ پايىمداۋىنشا, شەكتەن تىس جۇمىسباستىلىق ەلدە ورىن الىپ جاتاتىن ءسۋيتسيدتىڭ نەگىزگى سەبەپ­تەرىنىڭ دە ءبىرى بولىپ تابىلادى ەكەن. سوندىقتان دا ەل بيلىگى ۇستىمىز­دەگى جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ مەر­زىم­نەن تىس جۇمىس ىستەۋگە قارسى كۇ­رەس ناۋقانىن باستاۋعا ءماجبۇر بولعان.

تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت, بۇل ەلدە شامادان ارتىق جۇمىس ىستەۋدەن بولىپ جاتاتىن ءولىم-ءجىتىمدى بىلدىرەتىن كاروسي دەگەن ەرەكشە تەرمين دە پايدا بولىپتى. رەسمي مالىمەتتەرگە قارا­عاندا, جىل سايىن كەم دەگەندە 200 جاپون وسى كاروسيدەن اجال قۇشا­دى ەكەن. بۇل كورسەتكىشتىڭ ءوزىن ەل كاسىپ­وداقتارى تىم تومەندەتىلگەن كور­سەت­كىش, ءىس جۇزىندەگى جاعداي بۇدان الدە­قايدا كوپ دەپ ەسەپتەيتىن كورىنەدى.

جاپونياداعى جاعداي وسىن­داي بول­عاندا, بىزدەگى جاعداي قانداي؟ ابىروي بولعاندا, ءبىزدىڭ اعايىن­دارعا جۇمىس­باس­تىلىقتان كەلەر قاۋىپ جوق. ەگەر جۇمىس كۇندەرى ىمىرت ۇيىرىلگەنگە دەيىن كەڭسەدە وتىراتىندار مەن سەنبى-جەكسەنبى كۇندەرى جۇمىسقا شىعاتىن كەيبىر جەرلەستەرىمىزگە كەلسەك, وبالى نە كەرەك, ولار قانداي دا ءبىر ءىستى تىندىرىپ تاستاۋ ءۇشىن ەمەس, انشەيىن, جوعارىداعى باسشىلار ۇيىندە شالقايىپ جاتىپ الدى دەپ ايتپاسىن دەگەن ساقتىقپەن عانا كەڭسەگە بارىپ توبە كورسەتەدى. 

وسىنداي جاعدايدى ەستىپ-بىلگەن­نەن كەيىن ءاي, وسى ءبىزدىڭ شەنەۋنىك­تەر ءۇشىن دە جاپونداردىكىندەي ءبىر درون ارتىقتىق ەتپەيدى-اۋ دەگەن وي دا قىلاڭ بەرەدى ەكەن. بىراق ول كۇنشىعىس ەلىن­دەگى سياقتى كەڭسە قىزمەتكەرلەرىن ۇي­لەرىنە قۋاتىن ەمەس, كەرىسىنشە, جۇمىس ۇستەلى باسىندا قالعىپ-شۇلعىپ وتىر­عان شەنەۋنىكتەرىمىزدىڭ قاسىنا جاقىن­داپ بارىپ, «قوي ۇيقىنى, جۇمىس ىستە!» دەپ ايقاي سالاتىن درون بولۋى كەرەك سياقتى... 

سوڭعى جاڭالىقتار