– ونەركاسىپ سالاسىن جاڭا تەحنولوگيامەن قايتا جاراقتاندىرۋدىڭ ماڭىزى زور. ال وسى يندۋستريا 4.0 تەحنولوگياسىنىڭ ارتىقشىلىقتارى قانداي؟
– ءتورتىنشى يندۋستريالىق رەۆوليۋتسيا نەمەسە «يندۋستريا 4.0» بۇگىنگى تاڭدا الەمدەگى ەڭ وزەكتى ۇردىستەردىڭ ءبىرى. كيبەرفيزيكالىق جانە روبوت-تەحنيكا جۇيەلەرىن ەنگىزۋ, ۇلكەن دەرەكتەر مەن باسقا دا يندۋستريا 4.0 تەحنولوگيالارىنا تالداۋ جاساۋ ارقىلى ءوندىرىس پەن كولىك شىعىندارىن ازايتۋعا, بيزنەس-ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋعا, جاڭا بيزنەس-مودەلدەردى ەنگىزۋگە جانە كاسىپورىننىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋعا بولادى. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ ەسەپتەرىنە سايكەس, يندۋستريا 4.0 تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ كاسىپورىنداردىڭ تيىمدىلىگىن 10-20 پايىزعا دەيىن ارتتىرادى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ماكرودەڭگەيدە دامىعان جانە دامۋشى ەلدەردە (اقش, گەرمانيا, قىتاي, فرانتسيا جانە ت.ب.) يندۋستريا 4.0 ءىجو-ءنى جىل سايىن قوسىمشا 1-1.5%-عا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كوپتەگەن دامىعان ەلدەر وزدەرىنىڭ ۇلتتىق تسيفرلى ترانسفورماتسيا ستراتەگيالارىن (گەرمانيا 2011 جىلى قابىلدادى, اقش – 2012, جاپونيا, قىتاي, ەو جانە باسقا ەلدەر 2014-2015 جج.) ىسكە اسىرا باستادى. دامۋشى ەلدەر, سونىڭ ىشىندە ەاەو ەلدەرى وزدەرىنىڭ باعدارلامالارىن قابىلداپ, يندۋستريانى دامىتۋعا قاتىستى باستامالارىن ازىرلەۋگە جانە ىسكە اسىرۋعا كىرىستى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جاڭا تەحنولوگيانى ەنگىزۋگە ايرىقشا كوڭىل اۋدارادى. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋدى ىنتالاندىرۋ شارالارىن ازىرلەۋ جۇمىستارىن جاسادى.
– جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدە شەتەلدىك سەرىكتەستەرىڭىزدىڭ ەڭبەكتەرىن, تاجىريبەلەرىن قانشالىقتى ەسەپكە الدىڭىزدار؟
– شەتەلدىك سەرىكتەستەرىمىزبەن (فراۋنگوفەر اتىنداعى ينستيتۋت, شۆەتسيا بيزنەس دامۋ ينستيتۋتى جانە Nokia حالىقارالىق كومپانياسى) بىرگە ءبىز وڭدەۋ ونەركاسىبىندە جانە كەن مەتاللۋرگيا كەشەنىندەگى شامامەن 600 كومپانيانى زەرتتەدىك. ءبىز مۇددەلى تاراپتارمەن (سالالىق قاۋىمداستىقتار, ۋنيۆەرسيتەتتەر, ينستيتۋتتار, ساتۋشىلار, مەملەكەتتىك ورگاندار جانە ت.ب.) كەلىسسوزدەر جۇرگىزدىك. بۇل كاسىپورىنداردىڭ قازىرگى جاعدايىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ 80%-ى جانە كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبى كاسىپورىندارىنىڭ 60%-ى ونەركاسىپ 2.0 (جارتىلاي اۆتوماتتاندىرىلعان وپەراتسيالار) دەڭگەيىندە نەمەسە اۆتوماتتاندىرىلعان وندىرىسكە ءوتۋ ساتىسىندا تۇرعانى انىقتالدى. وسى جۇمىس بارىسىندا ءبىز سالانى تسيفرلاندىرۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن جايتتار مەن قيىندىقتاردى انىقتادىق. ولاردىڭ قاتارىندا ىسكەرلىك ورتانىڭ تسيفرلاندىرۋدىڭ ەكونوميكالىق ارتىقشىلىقتارىن تولىق تۇسىنبەۋى; بىلىكتى مامانداردىڭ جەتىسپەۋى; وتاندىق تەحنولوگيالار مەن قۇزىرەتتەردىڭ دۇرىس دامىماۋى; تسيفرلاندىرۋعا قاجەتتى قارجىلىق رەسۋرستاردىڭ شەكتەۋلى بولۋى; تەلەكوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمداردىڭ دامۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى سياقتى بىرقاتار ماسەلەلەر بار. وسىعان سايكەس جانە حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, تسيفرلى تەحنولوگيالاردى جوسپارلاۋ مەن نەعۇرلىم بەلسەندى ەنگىزۋگە ىنتالاندىراتىن كاسىپورىندارىمىزدى قولداۋ ءۇشىن قاجەتتى ەكوجۇيەنى قۇرۋعا باعىتتالعان شارالار ازىرلەندى. بۇل شارالار «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ەنگىزىلدى. باعدارلاما اياسىندا تسيفرلى تەحنولوگيانى بيزنەس-ورتاعا تانىتۋ; وتاندىق تەحنولوگيالار مەن قۇزىرەتتەردى دامىتۋ; قاجەتتى مامانداردى دايىنداۋ; كاسىپورىنداردى تسيفرلاندىرۋ ءۇشىن قارجىلاي ىنتالاندىرۋ; ونەركاسىپتىك ينتەرنەتتى دامىتۋعا جاعداي جاساۋ سياقتى بىرقاتار باستامالار بەكىتىلدى.
– وتاندىق كاسىپورىندار, ءونىم وندىرۋشىلەر وسىنشاما ەڭبەكپەن كەلگەن جاڭا تەحنولوگيالارمەن تانىس پا؟ جەرگىلىكتى جەردە «يندۋستريا 4.0» تەحنولوگياسىن ەنگىزۋدە بىلىكتى ماماندار جەتكىلىكتى مە؟
– يندۋستريا 4.0 تەحنولوگياسىن ەنگىزۋدى ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ۇلگى رەتىندە كورسەتۋ الاڭدارىنا اينالاتىن تسيفرلى فابريكالاردى قۇرۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ وتاندىق تەحنيكالىق مامانداردىڭ قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرادى جانە ناقتى جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا كەزدەسەتىن كەدەرگىلەردى انىقتايدى. يندۋستريا 4.0 تەحنولوگياسىنا كوشۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قولداۋ شارالارى رەتىندە باستاپقى قاجەتتى جاعدايلار جاسالعان. ءبىر جىل ىشىندە ءبىز تسيفرلاندىرۋدىڭ ماقساتتى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن (شىعىندى قالپىنا كەلتىرۋ, قولجەتىمدى نەسيەلىك كاپيتالدى قامتاماسىز ەتۋ جانە ت.ب.) كەيبىر قولداۋ شارالارىن ءىشىنارا قايتا قاراۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى ەڭبەك كۇشى. تەحنولوگيالىق وزگەرىستەر وندىرىستەگى جۇمىستىڭ سيپاتىن وزگەرتىپ, قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىنە قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشەيتەدى. IT-تەحنولوگيالاردى قولدانۋ تۇرعىسىنان بىلىكتىلىكتى جەتىلدىرۋ قاجەت.
بۇگىنگى كۇنى سالانى اۋقىمدى تسيفرلاندىرۋ ءۇشىن وتاندىق ماماندار جەتكىلىكتى دەپ ايتۋعا ەرتە. سوندىقتان «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا جاڭا بۋىن كادرلارىن ءتورتىنشى يندۋستريالىق رەۆوليۋتسيانىڭ جاڭا تەحنولوگيالارىن ەسەپكە الا وتىرىپ, كەڭ اۋقىمدا دايارلاناتىن بولادى.
– ناقتى جۇزەگە اسقان قانداي جوبالار بار؟
– ال, ناقتى جوبالار تۋرالى ايتاتىن بولساق, بۇگىنگى كۇنى «ERG», «Kazzinc», «ArcelorMittal Temirtau», «Kazakhmys Corporation», «Kazminerals» سياقتى قازاقستانداعى ءىرى كومپانيالار ءوز وندىرىستەرىنە يندۋستريا 4.0 تەحنولوگياسىنىڭ ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ جوبالارىن ىسكە اسىرادى. تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزگەن كومپانيالارداعى تيىمدىلىك پەن ولاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتقانىن كورە الامىز. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋ ءۇشىن بارىنشا جاعدايلار جاسالىپ جاتىر.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»
