قازاقستان • 26 اقپان, 2018

مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتىڭ ماڭىزى زور

541 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

سەناتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ» تاقىرىبى بويىنشا دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بولدى. شارانى ەكونوميكالىق ساياسات, يننوۆاتسيالىق دامۋ جانە كاسىپكەرلىك كوميتەتى ۇيىمداستىردى, دەپ حابارلادى سەناتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتىڭ ماڭىزى زور

سەنات كوميتەتىنىڭ توراعاسى اسقار بەيسەنباەۆ پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حال­قىنا جولداۋىندا مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك اياسىندا مەم­لەكەتتىك م ۇلىكتى سەنىمدى باسقارۋ, قىزمەت كورسەتۋ شارتتارى جانە باسقا دا سيپاتتارى بويىنشا مەملە­كەتتىك م ۇلىكتى باسقارۋدىڭ تۇرلەرىن پايدالانا وتىرىپ جەكە كاپيتالدى ەكونوميكاعا تارتۋ جونىندە مىندەت قويىلعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە كەلىسۋدىڭ بارلىق تۇرلەرىن, اسىرەسە, شاعىن جوبالارعا قاتىستى راسىم­دەردى مەيلىنشە وڭايلاتۋ جانە جەدەلدەتۋ كوزدەلىپ وتىر. مەم­­لەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك ينفرا­قۇرىلىمدى, ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋدىڭ باس­تى تەتىگى بولۋى ءتيىس. ول, سونداي-اق زاماننىڭ وزگەرۋىنە بايلانىس­تى بىزگە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك سالاسىنداعى ءاربىر ينۆەستور ءۇشىن كۇرەسۋىمىز كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

پارلامەنت سەناتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى س.گروموۆ قازاقستاندا مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەس­تىكتى دامىتۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇقىق­تىق, ينستيتۋتتىق جانە ينفرا­قۇرى­لىمدىق نەگىز جاسالعانىن جەت­كىزدى. 1991 جىلى «قازاقستان رەس­­­پۋب­­­ليكاسىنداعى كونتسەسسيالار تۋرا­­لى» زاڭ قابىلدانىپ, مەملە­كەت­تىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتىڭ زاڭ­دى نەگىزى جاسالدى جانە 2015 جىلى قابىل­دانعان «مەملەكەتتىك-جە­كە­شەلىك ارىپتەستىك تۋرالى» زاڭمەن جەتىلدىرىلدى.

سەناتور سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەس­تىكتى دامىتۋداعى مەنشىكتى قارجى­نىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, قول جەتىمدى قوردىڭ بولماۋى, بانك قارىزدارى­نىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىنىڭ جوعارىلىعى, قارجى ينستيتۋتتارى بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندىگى سەكىلدى بىر­قاتار وزەكتى ماسەلەلەردى اتاپ ءوتتى.

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رۋسلان دا­لەنوۆ دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشى­­لار­دى ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك-جەكە­شەلىك ارىپتەستىكتى دامىتۋدىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىمەن تانىستىر­دى. بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك سالاسىندا 200 نىسان بويىنشا جالپى سوماسى 401,6 ملرد تەڭگە بولاتىن ينۆەس­تيتسياعا 194 شارت (298,4 ملرد تەڭ­گەگە رەسپۋبليكالىق 6, 103,2 ملرد تەڭگەگە جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى 188) جاسالعانىن اتاپ ءوتتى.

ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمي­نيسترىنىڭ ورىنباسارى ارىستان قابىكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەم­لەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك جو­نىندەگى بىرقاتار ءىرى جوبالار جۇزەگە اسۋدا. ولاردىڭ ىشىندە قۇنى 512 ملرد تەڭگە بولاتىن «ۇلكەن الماتى اينالما اۆتوموبيل جولىنىڭ» قۇرىلىسى مەن پايدالانۋعا بەرۋ, «الماتى-قورعاس» اۆتوموبيل جولىنىڭ بولىگىندە قۇنى 98 ملرد تەڭگەگە باعدارلانعان «نۇر جولى» كولىك وتكىزۋ بەكەتىنە ينفراقۇرىلىم جاساۋ دا بار.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ليازات اقتاەۆا مەملە­كەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك جوبا­لارىنىڭ تىزىمىنە قازىرگى كەزدە 138, ونىڭ ىشىندە 3 رەسپۋبليكالىق جانە 135 جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جوبا ەنگەنىن حابارلادى.

دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بارىسىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتى ءتيىمدى دامىتۋعا كەدەرگى بولاتىن ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن تالقىلادى. قۇقىقتىق, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق نەگىزدەردى جەتىلدىرۋ, قارجىلاندىرۋدىڭ قو­سىم­­شا كوزدەرىن تارتۋ, نەسيەمەن قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ, ۆاليۋ­تالىق قاۋىپتەرگە وتەماقى تولەۋ بيۋدجەتتەن تىس قورلاردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ, مەملەكەتتىك كەپىلدەمە بەرۋ تەتىكتەرىن قولدانۋ قاجەتتىگى جانە باسقا ماسەلەلەر اتالىپ ءوتىلدى.

دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا ۇسىنىمدار ازىرلەنىپ, ەل ۇكىمەتىنە, جەرگىلىكتى اتقارۋ­شى ورگاندار مەن باسقا دا مۇددەلى ورگان­دارعا جىبەرىلەتىن بولدى جانە ول بۇدان بىلايعى زاڭ شى­عارۋ جۇمىستارى بارىسىندا دەپۋ­تاتتاردىڭ نازارىندا ۇستاۋ كوزدەلىپ وتىر.

سوڭعى جاڭالىقتار