اعىلشىن ءتىلىن تەرەڭدەتىپ, جان-جاقتى وقىتۋدى ۋاقىت قاجەت ەتىپ وتىر. قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز ەل رەتىندە الەمدىك وركەنيەتتىڭ دامۋ جولىنا ءتۇسۋى اعىلشىن ءتىلىن جەتىك مەڭگەرۋدى, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق بۋىندارىنا ءبىلىم بەرۋ ءىسىن جاڭا ساتىعا كوتەرۋدى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان جاڭا كەزەڭدەگى وزىق پەداگوگيكالىق تاجىريبەلەردى زامان تالابىنا ساي قولدانۋ ەرەكشە ماڭىزعا يە.
وسى ماقساتتا ورتا ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن جاڭارتۋ شەڭبەرىندە بىلتىر قىركۇيەك پەن جەلتوقسان ايلارىنىڭ ارالىعىندا وڭىردەگى اعىلشىن ءتىلى ءپانى مۇعالىمدەرىنە ارنالعان بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرسى ۇيىمداستىرىلدى. اتالمىش كۋرستىڭ باستى باعىتى – اعىلشىن ءتىلى مەن پاندەردى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋ ءۇشىن تىلدىك بىلىكتىلىكتى جوعارىلاتۋ. بۇل ءىس كوممۋنيكاتيۆتىك ادىستەمەگە سۇيەنىپ, Content and Language Integrated Learning (CLIL) كونتەنتتىك وقىتۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىنە ساي جۇرگىزىلدى. «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دببۇ پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعى بازاسىندا ۇيىمداستىرىلعان كۋرسقا اۋدان, قالا مەكتەپتەرىنەن مۇعالىمدەر قاتىستى.
كۋرستىڭ نەگىزگى ماقساتى – ءبىلىم مازمۇنىنىڭ جاڭارۋىمەن قاتار, وقىتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرى مەن جانە كريتەريلى باعالاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ تۇرعىسىنان مۇعالىمدەردىڭ, سونداي-اق وزگە قۇندىلىقتار مەن كاسىبي بىلىكتىلىككە يە جوعارى بىلىكتى پەداگوگيكالىق كادرلاردىڭ پەداگوگيكالىق شەبەرلىگىن جەتىلدىرۋ.
كۋرس تىڭداۋشىلارى جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلاماسى بويىنشا جاڭا اقپاراتتار الىپ, وقىتۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىن, بەلسەندى وقۋ ستراتەگيالارىن, وقۋ ۇدەرىسىنە كريتەريلى باعالاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرى, ءارتۇرلى قۇرالداردى قولدانۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, جالپى ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىندە اعىلشىن ءتىلى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن جاڭارتۋ, ءبىلىمدى تاراتۋشىدان جانە ولاردىڭ يگەرىلۋىن باقىلاۋشىدان الەۋمەتتىك مەدياتور, وقۋ فاسيليتاتورى, رەفلەكسيۆتى پراكتيك – زەرتتەۋشى رولىنە دەيىنگى ۇعىمداردىڭ تەرەڭ ءمانىن ۇعىنىپ, بىلىمدەرىن تولىقتىردى. سونداي-اق ءتۇرلى پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق ترەنينگتەر, اعىلشىن ءتىلى ساباعىندا ءتورت داعدىعا نەگىزدەلگەن وقىتۋ مەن وقۋداعى زاماناۋي ستراتەگيالار نەگىزىندە توپتىق, جۇپتىق جانە وزىندىك جۇمىستار جۇرگىزىلدى. اسىرەسە, كۋرس تىڭداۋشىلارىنىڭ كاسىبي قۇزىرەتتىلىگى مەن شىعارماشىلىق شەبەرلىگىن ارتتىرۋعا نەگىزدەلگەن پەداگوگيكالىق ترەنينگتەر ءوزارا تاجىريبە الماسۋعا مول مۇمكىندىك تۋعىزدى. بۇل دارىستەر ءبىزدىڭ پەداگوگيكالىق ءبىلىمىمىزدى تەرەڭدەتە ءتۇستى. وقىتۋ «پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعى» جەكەمەنشىك مەكەمەسىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن كەلىسىلگەن وقۋ كەستەسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلدى. كۋرستى وبلىستىڭ تاڭداۋلى مۇعالىمدەرىنەن ىرىكتەلگەن ترەنەرلەر جۇرگىزدى.
اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ – ۋاقىت تالابى. ەلباسى ءوز سوزىندە «اعىلشىن ءتىلى – ءححى عاسىردىڭ ءتىلى. بۇل ءتىل قازاقتى دۇنيەگە تانىتاتىن, الەمدىك دەڭگەيگە شىعاراتىن ءتىل, ەلىمىز بۇكىل الەمگە ءۇش ءتىلدى ەركىن پايدالاناتىن, جوعارى ءبىلىمدى ەل رەتىندە تانىلۋى ءتيىس» دەگەن بولاتىن. دەمەك, ءتىل كەز كەلگەن تانىمدىق ءىس-ارەكەتتەردىڭ قۇرالى, ويلاۋدىڭ فورماسى, تىلدىك دامۋدىڭ نەگىزى بولىپ سانالادى. ماسەلەن, مەن ءوزىمدى ءتىل مامانى رەتىندە ۇشتۇعىرلى ءتىل ساياساتىن بەرىك ۇستانعان, وقۋشىعا ساپالى ءبىلىم,سانالى تاربيە بەرۋدى مىندەتىم دەپ بىلەمىن.
«مۇعالىم – ءوز ءبىلىمىن ۇزدىكسىز جەتىلدىرىپ, ىزدەنۋ ۇستىندە بولعاندا عانا مۇعالىم, ال ىزدەنۋدى توقتاتقان كۇنى ونىڭ مۇعالىمدىگى توقتايدى», دەپ ۋشينسكي ايتقانداي, ءبىلىم الۋ مەن ءبىلىمدى بولۋ قوعام دامۋىنا ىقپالى زور فاكتورلار. ناعىز پەداگوگ ءومىر بويى وقيدى, ۇيرەنەدى. الەمدەگى جاھاندىق وزگەرىستەرگە ءبىرىنشى بولىپ ىلەسەتىن, جاڭاشىلدىقتىڭ جارشىسى – پەداگوگ. ەلىمىزدىڭ پەداگوگ كادرلارعا جاڭا فورماتتى ءبىلىم بەرۋدە ەنگىزىلگەن ءتورت ايلىق كۋرستى مەكتەپ قابىرعاسىنداعى مۇعالىمدەردەن باستاعانى, ياعني ءبىلىم سالاسىنداعى ەڭ كىشى ساتىسى, تومەننەن جوعارىعا دەيىن وقىتۋدى قامتاماسىز ەتكەن ۇنادى. وسى كۋرس اياسىندا وقىعان كەمبريدجدىك وقىتۋ تاسىلدەرىنىڭ تەوريالىق نەگىزىن ەلىمىزگە ەنگىزۋ ۇلكەن جەتىستىك. قازىرگى جاھاندىق زاماناۋي دامۋدا ەلىمىزدەگى تۇرالاپ قالعان ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ, الەمدىك ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىمەن تانىسا وتىرىپ, ونىڭ ءتيىمدى تۇستارىن جۇيەلەپ, ەلىمىزدە پايدالانىپ, ىسكە اسىرۋ جولىندا كوپ جۇمىس اتقارىلۋدا. بۇل وزگەرىستەر تەك پەداگوگتار ءۇشىن ەمەس, سونىمەن قاتار مەكتەپتەردەگى جاڭا پاندەردىڭ پايدا بولۋىنا, وقىتۋ ادىستەمەلەرىنىڭ دە وزگەرۋىنە مۇمكىندىك تۋدىراتىنى ءسوزسىز.
اعىلشىن اعارتۋشىسى ۋيليام ۋورد: «جاي مۇعالىم حابارلايدى, جاقسى مۇعالىم تۇسىندىرەدى, كەرەمەت مۇعالىم كورسەتەدى, ۇلى مۇعالىم شابىتتاندىرادى», دەگەن بولاتىن. مىنە, ءبىز دە وسى كۋرس بارىسىندا زامان تالابىنا ساي اعىلشىن ءتىلى ءپانىن وقىتۋ بويىنشا شاكىرتتەرىمىزدى شابىتتاندىراتىن ءادىس-تاسىلدەردى قولدانۋعا تىرىسامىز. اتالعان كۋرس ۇستازدارعا جاڭا لەپ, تىڭ يدەيالاردى ۇسىنىپ, اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن ايقىنداپ بەردى.
وسى كۋرستىڭ جۇيەلى تۇردە ۇيىمداستىرىلۋىنا قىزمەت ەتكەن «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دببۇ پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعىنىڭ اقتاۋ قالاسىنداعى فيليالىنىڭ ديرەكتورى قاتيرا بورانباەۆانىڭ جانە ەلىمىزدەگى ءۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەستەرىن قوسىپ جاتقان Professional Development Centre كومپانياسىنىڭ, سونداي-اق «Caspian Traininig Group» جشس-ءنىڭ ەڭبەگى ەرەن.
راۋشان قونارباەۆا,
م.اۋەزوۆ اتىنداعى №20 جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ
مەكتەبىنىڭ اعىلشىن ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى
ماڭعىستاۋ وبلىسى
