سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەگەمەن قازاقستان»
اقيقاتىندا قازىر استانادا قۇرىلىس سالاسىنىڭ بارلىق قۇرىلىمىن قامتيتىن زاماناۋي قۇرىلىس كلاستەرى جۇمىس ىستەيدى. وعان تورتكۇل دۇنيە ءتانتى بولعان بۇكىلالەمدىك جەتىستىكتەر كورمەسى – ەكسپو-2017 قالاشىعىن قازاقستاندىق قۇرىلىسشىلاردىڭ ءوز كۇشىمەن, ءوز تەحنولوگيالارىمەن تۇرعىزعاندىعى دالەل. ونىڭ ۇستىنە ەلوردانىڭ وسى جيىرما جىلدىق جاسامپاز شەجىرەسىندە العاش رەت, وتكەن جىلى 2 ميلليون 360 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل دەگەنىڭىز, 20 مىڭ 781 پاتەردى قۇرايتىن رەكوردتىق كورسەتكىش! تەك سوڭعى بەس جىل كولەمىندە عانا ەلوردامىزدا 9 ميلليون شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپتى. بۇل باس قالامىزدىڭ اۋماعىندا 300 مىڭ تۇرعىنى بار وبلىس ورتالىعىنا پارا-پار جاڭا قالا بوي كوتەردى دەگەن ءسوز.
ساۋلەتىمەن سالتانات جاراستىرعان ەلوردامىزدىڭ قۇرىلىس سالاسىندا بۇكىل تمد مەملەكەتتەرىنىڭ كەڭىستىگىندە تۇڭعىش رەت تاعى ءبىر الەۋمەتتىك جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقاندىعىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەيدى. 2018 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان استانادا اپاتتى تۇرعىن ۇيلەردى بۇزىپ, ونىڭ تۇرعىندارىن جاڭا پاتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى ءىرى جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭى باستاۋ الدى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن 2013 جىلى ەلىمىزدە «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي-2020» باعدارلاماسى قابىلدانعان بولاتىن. قازىر بۇل باعدارلاما «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا كىرىكتىرىلگەن. مىنە, وسى باعدارلاما اياسىندا تۇڭعىش رەت كوپ قاباتتى توزىعى جەتكەن تۇرعىن ۇيلەردى بۇزىپ, ورنىنا جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىن سالۋ جۇمىسى قولعا الىندى. بۇل الەۋمەتتىك جوبانى جۇزەگە اسىرماستان بۇرىن 2013 جىلى باس قالامىزداعى تۇرعىن ءۇي قورىنا جان-جاقتى تالداۋ جاسالىپ, ارنايى قۇرىلعان ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ شەشىمىمەن نەگىزگى قۇرىلىس كونسترۋكتسيالارى مەن ينجەنەرلىك جەلىلەرىنىڭ ابدەن توزىعى جەتكەن كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءتىزىمى جاسالدى. تىزىمگە 1940-1970 جىلدارى سالىنعان 228 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي ەنگىزىلىپ, بۇل ۇيلەردى بۇزۋ جۇمىسى 2018 جىلعا دەيىن ءىس جۇزىنە اسىرىلاتىن جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنە كىرگىزىلگەن بولاتىن.
جاقىندا استانا قالاسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سەرگەي حوروشۋن تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ, اتقارىلعان جۇمىس اۋقىمى جونىندە ەسەپ بەردى. ول ءوز سوزىندە استانا قالاسىندا اپاتتى تۇرعىن ۇيلەردى بۇزىپ, ونىڭ تۇرعىندارىن جاڭا پاتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى قاناتقاقتى جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى تولىق اياقتالىپ, توزىعى جەتكەن 228 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي تۇگەلدەي بۇزىلىپ, وسى ۇيلەردە تۇرعان 3519 وتباسى جاڭا پاتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەندىگىن اتاپ كورسەتتى. اكىمنىڭ ورىنباسارى بۇگىندە وسى الەۋمەتتىك جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭىن ءىس جۇزىنە اسىرۋ جۇمىستارى باستالعانىن دا تىلگە تيەك ەتتى.
ۇستىمىزدەگى جىلعى 9 اقپاندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى وتكەن بولاتىن. وسى وتىرىستا ەلباسى توزىعى جەتكەن كوپ قاباتتى ۇيلەردى بۇزۋ ماسەلەسىنە جان-جاقتى توقتالدى. قالا ورتالىقتارىنداعى توزىعى جەتكەن ۇيلەردى ءسۇرىپ, ورنىنا جاڭادان ۇيلەر سالۋ كەرەك. نەگىزىنەن بۇل اۋقىمدى جۇمىس مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ارقىلى جۇرگىزىلگەنى ءجون.
ەسكى ۇيلەردى ءسۇرىپ تاستاۋ – مەملەكەتكە دە, حالىققا دا, بيزنەسكە دە ءتيىمدى. بىرىنشىدەن, بۇل قالانىڭ كەلبەتىن اسەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرسە, ەكىنشىدەن, حالىقتىڭ جاقسى ۇيگە كوشۋىنە جاعداي جاسايدى. الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ وسىلايشا وڭالۋى جۇرتشىلىقتىڭ دەنساۋلىعىنا, كوڭىل كۇيىنە دە جاقسى اسەر ەتەدى, دەدى ەلباسى. مىنە, وسىنداي ناقتى تالاپتار نەگىزىندە استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى 2018 جىلدىڭ العاشقى ايلارىنان باستاپ توزىعى جەتكەن اپاتتى ۇيلەردى بۇزىپ, تۇرعىنداردى جاڭا پاتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن قولعا الدى.
ەكىنشى كەزەڭگە بەلگىلەنگەن جوسپار بويىنشا, قالامىزداعى وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىندا سالىنعان 150 كوپ پاتەرلى اپاتتى تۇرعىن ۇيلەر ءسۇرىلىپ, جالپى اۋماعى 600 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن 8500 جاڭا پاتەر سالىنۋعا ءتيىس. قالالىق اكىمدىك وسى الەۋمەتتىك قاناتقاقتى جوبانى ورىنداۋ ءۇشىن «ەلوردا دامۋ» اتتى ارنايى وكىلەتتى كومپانيا قۇرعان بولاتىن. الەۋمەتتىك جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە بۇل كومپانياعا بيۋدجەتتەن ارنايى قارجى ءبولىندى.
قاناتقاقتى الەۋمەتتىك جوبانىڭ شارتى بويىنشا, كومپانيا ءوزى سالعان ۇيلەردەگى پاتەرلەردىڭ 30 پايىزىن اپاتتى ۇيلەردىڭ تۇرعىندارىن كوشىرۋ ءۇشىن اكىمدىكتىڭ بالانسىنا بەرسە, پاتەرلەردىڭ 70 پايىزىن اشىق رىنوكتا ساتىپ, ودان تۇسكەن قارجىنى جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىن سالۋعا ينۆەستيتسيالاۋعا مىندەتتى بولاتىن. بۇگىندە «ەلوردا دامۋ» جشس اياعىنا نىق تۇرىپ, قۇرىلىس رىنوگىنداعى ءوزىنىڭ ۇلكەن بەدەلى بار كومپانياعا اينالدى. ءسويتىپ توزىعى جەتكەن كوپ پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى بۇزىپ, ونىڭ ورنىنا جاڭا تۇرعىن ۇيلەر سالۋ جونىندەگى الەۋمەتتىك جوبانى ءوز كۇشىمەن اتقاراتىن جاعدايعا جەتتى.
ەلوردا اكىمدىگى بۇزىلعان كوپ قاباتتى ۇيلەردەن بوساعان جەر تەلىمدەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ شارالارىن دا وڭتايلى جۇرگىزۋدە. كوپ رەتتە بۇل جەر تەلىمدەرىن جاڭا ساياباقتار مەن سكۆەرلەر, بالالاردىڭ سپورت الاڭدارى مەن دەمالىس ورىندارىن سالۋعا پايدالانۋدا. «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى كولەمىنىڭ جىل سايىنعى ءوسۋ قارقىنى مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان بەرىلگەن تاپسىرمالاردىڭ اياسىندا مەملەكەتتىك قولداۋ باعدارلامالارىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. ءبىز الەمنىڭ وزىق جاھاندىق قالالارىنىڭ دامۋ تاجىريبەسىن زەرتتەپ, ەلوردانىڭ الداعى دامۋ ۇردىسىندە جانە قالانىڭ باعدارلامالىق جوبالارىندا وسى وزىق ۇلگىلەردى كەشەندى پايدالانۋدى كوزدەپ وتىرمىز», دەيدى استانا قالاسىنىڭ اكىمى اسەت يسەكەشەۆ وسى ورايدا.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
