قازىرگى تاڭدا تۇرىك ساداقشىلارىنىڭ ءادىس-ءتاسىلىن الەم ۇيرەنۋدە. مۇنداي تۇركىلىك يگىلىكتىڭ كەڭ ءورىس الۋىنا جول اشىپ وتىرعان انكاراداعى يۋنۋس ەمرە ينستيتۋتى. جاقىندا اتالمىش ينستيتۋتتىڭ ەلورداداعى وكىلدىگى مەن ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى قاۋىمداستىعى كەلىسە وتىرىپ, استانا تورىندە ەتنيكالىق ساداق اتۋ كۋرسىن اشتى.
«مۇنداعى ماقسات – تۇرىك باۋىرلارىمىزبەن بىرلەسىپ, ەلباسىمىزدىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا ايتىلعانداي حالقىمىزدىڭ گەنەتيكالىق ەپتىلىگىن وياتۋ جانە ۇلتتىق كودىن جاڭعىرتۋ», دەيدى ۇستق-نىڭ ۆيتسە پرەزيدەنتى ەرلەن وسپانوۆ مىرزا.
وسى ورايدا, جوعارىداعى شاراعا ۇيىتقى بولىپ وتىرعان مەكەمە تۇركيالىق يۋنۋس ەمرە ينستيتۋتىنىڭ استاناداعى وكىلدىگى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى الماگۇل يسينا حانىمعا جولىعىپ, ءمان-جايعا جەتە قانىقتىق.
– ەتنيكالىق ساداق اتۋ سپورتى الەم حالىقتارىنا ورتاق مۇرا دەسەك تە, وسى ءبىر جاۋىنگەرلىك ونەردىڭ ۇشار باسىندا تۇركىلەر تۇرعانى ەجەلگى تاريحتان بەلگىلى. زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە, ادامزات تاريحىندا العاش رەت ساداقشىلار (مەرگەندەر) قوسىنىن دۇنيەگە اكەلگەن عۇندار دەيدى. ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز عۇنداردىڭ تىكەلەي مۇراگەرى ەكەنىن ەسكەرسەك, ەتنيكالىق ساداق اتۋ ونەرى قازىرگى تۇرىك حالىقتارىن ءتۇپ تامىرىمەن تابىستىراتىن يدەولوگيالىق ءۇردىس, – دەدى الماگۇل تۇرعانبەكقىزى.
– الماگۇل حانىم, ءسىزدىڭ پىكىرىڭىزشە, ەتنيكالىق ساداق اتۋ ونەرى حالقىمىزدى تۇركىلىك بىرەگەيلىككە باستايتىن جول بولعانى ما؟
– ارينە. تۇركيادا ەتنيكالىق تۇرىك ساداعىن جاڭعىرتۋدى ماقسات ەتكەن ساداقشىلار قورى دەگەن بار. قوردىڭ قۇرمەتتى توراعاسى بيلال ەردوعان. وسى قور يۋنۋس ەمرە ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ «كەمانكەش» (ساداقشى) دەپ اتالاتىن جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا. قازىردىڭ وزىندە جوبانىڭ العاشقى ساتىسى رەتىندە – وتكەن جىلدىڭ قاراشا-جەلتوقسان ايلارىندا ىستانبۇل قالاسىندا حالىقارالىق ترەنينگ ءوتتى.
وعان گەرمانيا, بوسنيا-گەرتسوگوۆينيا, ماروككو, پالەستينا, يران, جاپونيا, كاتار, قازاقستان, كيپر, ليۆان, مالايزيا, مىسىر, پولشا, سەربيا, سۋدان, يوردانيا قاتارلى 40 ەلدەن كەلگەن ساداقشىلار قاتىستىرىلدى. بۇلار قالانىڭ ەسكى تاريحي اۋدانى وك مەيدانداعى جاتتىعۋ ايلاعىنا ورنالاسىپ, جۇيەلى ءدارىس ۇيرەنەدى.
– شەتەلدىك ساداقشىلاردى جوعارىداعى ترەنينگ-كۋرسقا تارتۋدىڭ شارتى قانداي؟
– شەتەلدىكتەردى جوعارىداعى ساداقشىلار كۋرسىنا قاتىستىرۋ ىسىمەن سول مەملەكەتتەگى يۋنۋس ەمرە ينستيتۋتىنىڭ بولىمشەلەرى اينالىسادى. ءدال قازىر الەم بويىنشا ەتنيكالىق تۇرىك ساداق اتۋ ونەرىن ۇيرەنۋگە 550 ادام نيەت بىلدىرسە, وسىنىڭ 200-ءى ايەلدەر. ال قازاقستاننان 3 ساداقشى جوعارىداعى كۋرسقا قاتىستى. كۋرس بىتىرۋشىلەرگە ارنايى سەرتيفيكات بەرىلدى.
كەلەسى ءبىر ايتا كەتەتىن دۇنيە جوعارىداعى جوبانىڭ شارتى بويىنشا قازىر الەمنىڭ 16 ەلىندە ەتنيكالىق ساداق اتۋ كۋرسى اشىلۋدا. جاتتىعۋعا قاجەت – ساداق, جەبە, قورامساق, نىسانا سياقتى ماتەريالدىق جابدىقتار قور ەسەبىنەن تولىقتىرىلۋدا.
– استانا قالاسىندا اشىلعان ساداق اتۋ كۋرسى دا جوعارىداعى جوبا اياسىندا ىسكە اسىپ وتىرعان دۇنيە مە؟
– ءدال سولاي. قازىردىڭ وزىندە كۋرسقا 40-تان استام استانالىق تىركەلىپ ۇلگەردى. ەلوردامىزداعى «الاتاۋ» سپورت كەشەنىندە اپتاسىنا ەكى دۇركىن, اربىرىندە ءبىرجارىم ساعاتتان ساباق ءوتىپ جاتىر.
– كۋرستىڭ باعدارلاماسى جايلى ايتىپ وتسەڭىز؟
– كۋرستىڭ باعدارلاماسى بارلىعى 36 ساعاتتى قۇرايدى. ءدارىس كەزىندە ساداقتىڭ قۇرىلىمى, ساداق تارتۋ تەحنيكاسىنىڭ قىر-سىرى ۇيرەتىلەدى. سونىمەن قاتار انادولىدان بىلىكتى ماماندار كەلىپ, شەبەرلىك ساعاتتارىن, سەمينار, كورمە وتكىزەدى.
ودان كەيىن كۋرسقا قاتىسۋشىلار اراسىندا سايىس ۇيىمداستىرىلىپ, جەڭىمپازدار شەت ەلدە وتەتىن حالىقارالىق جارىسقا جولداما الادى. ءارى قاراي شەبەرلىگىن جەتىلدىرەم دەسە, تۇركياعا بارىپ, ناعىز مايتالمان ۇستازداردان ءدارىس الۋعا مۇمكىندىك بار.
– جوعارىداعى كۋرسقا قاتىسام دەۋشىلەر كىمگە, قايدا حابارلاسادى؟
– كۋرسقا قاتىسۋعا نيەت بىلدىرۋشىلەردىڭ جاسى 18-دەن اسقان بولۋى شارت. جىنىستىق جانە الەۋمەتتىك تۇرعىدان شەكتەۋ جوق. تولىق مالىمەتتى يۋنۋس ەمرە ينستيتۋتىنىڭ استاناداعى بولىمشەسىنە حابارلاسىپ الۋعا بولادى.
اڭگىمەلەسكەن
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
استانا
