تاۋەلسىزدىك العالى بەرى قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى قىزمەتىندە 15 مامان بولىپتى. ونىڭ التاۋى شەتەل ازاماتى. ەڭ العاشقى باپكەر باقتيار بايسەيىتوۆتەن الەكساندر بوروديۋككە دەيىن ءارتۇرلى جاستاعى, پىكىردەگى ادامدار قىزمەت ەتىپتى. ءتىپتى ولاردىڭ تىزىمىندە ءبىر عانا ويىندا باپكەر بولعان ۆلاديمير فوميچەۆ تە بار.
ال قاي باپكەردىڭ كەزىندە ۇلتتىق قۇرامامىز كوپ جەڭىسكە جەتتى؟ گوللانديالىق مامان ارنو پايپەرس باپتاعان شاقتا جەرلەستەرىمىز 7 رەت جەڭىسكە جەتىپتى. بىراق ارنو باپكەر 36 ويىن بويى قۇراما تىزگىنىن ۇستاعان. ءبىر قاراعاندا 36 ويىننىڭ 7-ەۋىن جەڭۋ سونشالىقتى مىقتى كورسەتكىش ەمەس سەكىلدى كورىنەدى. الايدا كۇللى كارى قۇرلىقتى شۋلاتىپ, ءوز الاڭىمىزدا سەربيانى ۇتۋىمىز, بەلگيامەن تەڭ ءتۇسىپ, ازەربايجان مەن ارمەنيانى قارسىلاس قۇرلى كورمەيتىن شاقتارىمىز كوپشىلىك جانكۇيەردىڭ ءتاتتى ەستەلىگىن تۋدىرادى. ەلىمىزدە كانىگى ءبىر ەۋروپالىق فۋتبولدىڭ ويىن ىرعاعى قالىپتاسىپ, قازاقستان قۇراماسىن سەنساتسيا جاسايتىن كوماندا دەپ قابىلداي باستاۋى ءدال وسى پايپەرستىڭ تۇسىندا بولدى.
ال ناتيجە جاعىنان قاراستىرار بولساق قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى 1998 جىلعى الەم بىرىنشىلىگىنە كادىمگىدەي ءبىر تابان جاقىنداعان كەز بولدى. ازيا قۇرلىعىندا ويناپ جۇرگەن شاعىمىزدا العاشقى ىرىكتەۋدەن ءوتىپ, فينالدىق سىنعا جەتتىك. وندا توبىمىزدا وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيا سەكىلدى مىقتىلار قوس جولدامانى جەڭدى دە, قازاقستاندى ارتتا قالدىردى. بۇل شاقتا كوماندامىزدىڭ باس باپكەرى سەرىك بەردالين بولدى.
وسىدان كەيىن قازاقستان الەم بىرىنشىلىگىنە شىعۋعا مۇمكىندىك تۇگىلى, ماڭىنا دا جولامادى. باپكەرلىك جۇمىستىڭ ۇزاقتىعى تۇرعىسىندا بەردالين ۇزدىك ۇشتىكتى قورىتىندىلايدى, ول كىسى 20 ماتچتا قىزمەت ەتتى. ەكىنشى ورىندا – ميروسلاۆ بەرانەك مىرزا. چەحيالىق مامان 24 ويىننىڭ 5-ەۋىن جەڭىپ, 6-دا تەڭ تۇسكەن. ال ءبىرىنشى ورىنداعى ارنو پايپەرستىڭ رەكوردىن جاڭارتاتىن ازىرگە باپكەر پايدا بولعان جوق.
ال ەندى باپكەرلەردىڭ پايدالىلىق كوەففيتسيەنتىنە توقتالايىق. وتكىزگەن ويىندارى مەن كورسەتكەن ناتيجەلەرىن سارالاي سويلەسەك, وندا 57 پايىز ۇستەمدىكپەن باقتيار بايسەيىتوۆ ءبىرىنشى ورىنعا شىعادى. بىلتىر عانا «ورداباسىنى» جاتتىقتىرعان مامان 9 ويىننىڭ 4-ەۋىن جەڭىپ, 3-ەۋىندە تەڭ تۇسكەن. بۇل تۇرعىدا ەكىنشى ورىندا ۆويت تالعاەۆ (9 ويىن: 5 جەڭىس, 4 جەڭىلىس, 55 پايىز) بولسا, ۇزدىك ۇشتىكتە ۆاحيد ماسۋدوۆ (9 ويىن: 4 جەڭىس, 4 تەڭ, 1 جەڭىلىس, 44 پايىز) تۇر. ەندى وسىدان شىعار قورىتىندى: وتاندىق باپكەرلەردىڭ دە ورنى ەرەكشە, ولاردى دەڭگەيى تومەن دەپ سىزىپ تاستاۋ ورىنسىز دەگەن ءسوز. ارينە شەتەلدەن كەلگەن التى باپكەردىڭ ىشىندە ارقايسىسىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بولدى, پايداسى ءتيدى. بەرند شتورك نەمىستىڭ تەمىر ءتارتىبىن اكەلىپ, فۋتبولشىلاردىڭ فيزيكالىق ءال-قۋاتىن ارتتىردى. تاڭات نوسەرباەۆ, جامبىل كوكەەۆ سەكىلدى جاستاردى دا سول كىسى باۋلىدى. جەرەبەسى اۋىر تۇسكەن شاقتا قۇراما تىزگىنىن ۇستاعان يۋري كراسنوجاننىڭ دا ەڭبەگى وراسان. چەحيا, يسلانديالارمەن تەڭ ءتۇسىپ, لاتۆيانى سىرتتا جەڭدىك. تەك لەونيد پاحوموۆ پەن الەكساندر بوروديۋك باپكەر بولعان شاقتاردا بىزدە ايتارعا ەشقانداي ارگۋمەنت تابىلماي تۇرعانى.
قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى بولعانداردىڭ كوبىسى «ب» دەگەن ارىپكە قاتىسى بار ادامدار. مىسالعا, باقتيار بايسەيىتوۆ, باۋىرجان بايمۇحامەدوۆ, بەردالين, بەرند شتورك, بەرانەك, بايسۋفينوۆ, بوروديۋك. كەزدەيسوقتىققا سەنبەيتىن ادامدار ءۇشىن, ارينە بۇل وتە قىزىقتى فاكتىلەر. ال ەندى بوس تۇرعان قىزمەتكە باپكەر بولىپ, بەردىەۆ كەلسە شە؟ ارينە ازىرگە بۇل مۇمكىن ەمەس. قۇربان بەكەي ۇلى قازاننىڭ «رۋبينىندە» ءجۇر. ۇلتتىق قۇرامامىزدى باپتاۋعا اسا قاتتى ق ۇلىعى جوق. شارۋاسى ونسىزدا جەتىپ-ارتىلادى.
ال ەندى ۇلتتىق قۇرامانى باپتاۋى مۇمكىن قانداي باپكەرلەر بار, وسىعان توقتالىپ وتسەك. ارينە قازىر بوس جۇرگەن باپكەرلەر جەتەرلىك. دەگەنمەن دون فابيو كاپەللونى شاقىرۋعا قارجىمىز جەتپەيدى. قارجىمىز جەتكەن كۇننىڭ وزىندە دە رونالد كۋمان, لوران بلان, توماس تۋحەل سەكىلدى تۇلعالار قازاقستاندى مەنسىنىپ كەلە قويار ما؟ دەمەك, بىزگە دەڭگەيىمىزگە ءدال كەلەتىن, تاقيامىزعا تار بولمايتىن ورتاشا دەڭگەيلى باپكەر رەتىندە ءوسىپ-ءونىپ, ءوز امبيتسياسىن دا ويلايتىن ادام كەرەك. قازاقستاندى جاتتىقتىرىپ, اتىمدى شىعارىپ, وسى ەلدىڭ فۋتبولىن كوتەرىپ, ەل تاريحىندا قالامىن دەيتىن ماماندار بارشىلىق. قارجىسى مەن جاعدايىن جاساپ, قولىنا فۋتبولشىلار ءتىزىمىن ۇستاتسا, بىلەكتى سىبانا تۇرىپ جۇمىسقا كىرىسەتىن جاتتىقتىرۋشىلار دا جوق ەمەس.
ازەربايجان قۇراماسىنىڭ دەڭگەيىن اجەپتاۋىر كوتەرىپ تاستاعان حورۆاتيالىق مامان روبەرت پروسينەچكي قازىر دەمالىستا. جاقسى ۇسىنىس تۇسسە, قاراستىرۋعا دايىن. ءبىزدىڭ كومانداعا ساي كەلەدى دەپ ويلايمىز. دەگەنمەن كوپتەگەن شەنەۋنىكتەر باپكەردىڭ ورىس ءتىلىن ءبىلىپ, جەرگىلىكتى فۋتبولشىلاردىڭ مەنتاليتەتىن ۇعىنعانى دۇرىس دەپ سانايدى. ەگەر وسى قاعيدامەن قاراستىرىلار بولسا, وندا ەڭ جاقسى كانديدات – ولەگ بلوحين. بۇل باپكەردىڭ قانداي جەتىستىكتەرگە جەتكەنىن كوزىقاراقتى جانكۇيەردىڭ ءبارى بىلەدى. دەلدال اگەنتتەر وسى قازىردەن باستاپ قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسىنا ءوز ۇمىتكەرلەرىن ۇسىنىپ جاتقانى انىق. كورشىلەس رەسەي فۋتبولىنا كوز تىگەتىن باسشىلارىمىز وسى ەلدىڭ باپكەرلەرىن قالايتىن بولسا, وندا بىزگە تەك ولاردىڭ بىرەۋى عانا جارايدى دەپ ويلايمىز. باپكەرلىك بولاشاعى بار – ولەگ كونونوۆ. ودان بولەك الىپ-قاشپا اڭگىمەگە سەنەر بولساق, رۋمىنيالىق باپكەر ميرچا لۋچەسكۋ دە قازاقستاننىڭ باس باپكەرى بولۋدان باس تارتىپ وتىرعان جوق. سانكت-پەتەربۋرگتىڭ «زەنيتىنەن» كەتكەلى بەرى, تاجىريبيەلى مامان جۇمىسقا كىرىسپەپتى.
ال وتاندىق ماماندارعا سەنىم ارتاتىن بولساق, وندا ارينە, بىزدە كانديداتتار بارشىلىق. سول تالعات بايسۋفينوۆتى نەمەسە ستانيمير ستويلوۆتى قاراستىرۋعا بولادى. الايدا تالعات مارۋان ۇلى قازىر قازاقستان جاستار قۇراماسىنىڭ, ال ستويلوۆ «استانانىڭ» باپكەرى. قالىڭ جانكۇيەردىڭ پىكىرىنە قۇلاق تۇرسەك كوبىسى بولگار باپكەرىنىڭ ەكى جۇمىستى قاتار الىپ جۇرگەنىن قالايدى. ونىڭ ۇستىنە ۇلتتىق قۇرامانىڭ نەگىزگى ويىنشىلارى وسى «استانادا» وينايدى.
قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ جاڭا پرەزيدەنتى 10 اقپان كۇنى انىقتالادى. سايلاۋدىڭ قورىتىندىسىنان كەيىن, باپكەردىڭ ەسىمىن دە ەستىپ قالۋعا ءتيىسپىز. سەبەبى 23 ناۋرىز كۇنى قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى بۋداپەشتتە ۆەنگريا قۇراماسىمەن جولداستىق كەزدەسۋ وتكىزەدى.
ەرمۇحامەد ماۋلەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
